انا ءبىر جىلى ماسكەۋگە جولىمىز تۇسكەن. ۆنۋكوۆو اۋەجايىنان سانكت-پەتەربۋرگ باعىتىنداعى ۇشاققا وتىرۋىمىز كەرەك. وعان ءالى ۋاقىت بار. اۋەجايدى ارالاپ كەلگەن ساپارلاستارىمنىڭ ءبىرى:
– مىنا جەردە وزبەك اسحاناسى بار ەكەن, – دەدى.
باردىق. وزبەك حالقىنىڭ ۇلتتىق ناقىشتارىمەن بەزەندىرىلگەن ءدامحانادا كىسى كوپ. پالاۋىن تاڭدادىق. ءدامدى. سامساسى مەن ءپاتىر نانى دا ءتىل ۇيىرەدى. الماتىعا, تارازعا ءجيى بارىپ تۇرامىز. وزبەك ۇلتى تاعامدى تىم ءتاۋىر دايىندايدى. ءوزىمىزدىڭ شىمكەنتتە دە وزبەك تاعامدارى جەتىپ ارتىلادى.
گارۆارد ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ستۋدەنتى شىڭعىس مۇقاننىڭ ايتۋىنشا, نيۋ-يوركتىڭ وزىندە ون شاقتى وزبەك مەيرامحاناسى بار ەكەن. امەريكالىق قازاقتار ۇلتتىق تاماقتى ساعىنعاندا سول مەيرامحانالاردان تابىلاتىن كورىنەدى.
مىنا تۇرىك اعايىندار جەر شارىنىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىنە «ادانا كەباپ» دەگەن تاعامىن تەز تاراتىپ ۇلگەردى. «ادانا كەباپ» اتاۋىمەن امەريكاڭىزدىڭ وزىندە ايقايلاپ الدىڭىزدان شىعاتىن كورىنەدى.
ال ءبىز شە؟ ۇلتتىق تاعامدارىمىز دەگەندە ەت, قۋىرداق, قارىنبورتپە, ميپالاۋ, سىرنە, باۋىرساق, قۇرت, ىرىمشىك, جەنت, قىمىز, قىمىران, قازى-قارتا, جال-جايا دەپ شۇبىرتا جونەلەمىز. بىراق وسى ۇلتتىق تاعامداردىڭ قايسىسىن جارقىراتىپ كورسەتە, ناسيحاتتاي الدىق؟ كەشەگى ەكسپو كەزىندە مۇحيت اسىپ كەلگەندەر قازاقتىڭ قاي تاماعىن سۇيسىنە جەپ, نە ءىشىپ «وسىنى ءبىزدىڭ قالادا دا جاساۋعا بولادى ەكەن عوي» دەپ ونى قالاي جاساۋ كەرەكتىگى جونىندەگى نۇسقاۋلىقتى الىپ كەتتى؟ ەشتەڭە دەي المايمىز. نەگە؟ ويتكەنى كەزىندە قىمىزىمىزدىڭ ءوزىن نەمىستەر پاتەنتتەپ الىپ, سان سوقتىرىپ كەتە جازدادى. وسىدان سوڭ وزگەگە وكپە جۇرە مە؟
سوندىقتان وبلىستىق ادەپ-عۇرىپ جانە سالت-ءداستۇر ورتالى- عى ۇلتتىق تاعامدارىمىزدى ناسيحاتتاۋ جونىندە بىرنەشە سەمينار وتكىزىپ كەلەدى. سونىڭ ىشىندە كۇندەلىكتى تۇرمىستا ازىرلەنبەي, ۇمىت بولىپ بارا جاتقان ۇلتتىق تاعامدارىمىزدى ناسيحاتتاۋدا كوپ ىزدەنىستەر جاسادى. ماسەلەن, «كومبە» دەگەن تاعامدى جەپ كورىپ پە ەدىڭىز؟ ونى بىلاي جاسايدى. جەردى جارتى مەتر- دەي قازادى دا ىشىنە وت جاعىپ, بۇيىرلەرىن ابدەن قىزدىرادى. سودان سوڭ كۇلىن الىپ تاستايدى دا, قارىنعا سالىنعان ەتتى وسى قۋىسقا سالادى. قارىن اۋزىنا قامىستان ۇزىن تۇتىك جاسايدى. مۇنان كەيىن ىستىق توپىراق پەن كۇلدى قارىننىڭ جان-جاعىنا ءۇيىپ كومەدى. توپىراق ۇستىنەن قىزۋى قاتتى وت جاعادى. وسىلايشا, مارقانىڭ ەتى ۇلبىرەپ, ادەمى پىسەدى. ءتىپتى سۇيەگىنە دەيىن جۇمسارىپ كەتەدى. جايلاۋدا, جورىقتا جۇرگەن جاۋىنگەر حالىق كومبەنى وتە ءدامدى ەتىپ ءپىسىرۋ تاسىلدەرىن جاقسى مەڭگەرگەن. قارىنعا ءتۇرلى دامدەۋىش ءشوپ قوسقان.
وسىنى جاقسى مەڭگەرگەن قازاق الەمنىڭ ءار تۇكپىرىنەن كەلگەن تۋريستەرگە برەند بولاتىنداي بىرەر تاعام ۇسىنا الماۋى مۇمكىن بە؟ ەندەشە قازاق مەيرامحانالارىنا ءتان وزىندىك ستيلدەر نەگە قالىپتاستىرماققا؟
وڭتۇستىك تۋريستەر تارتۋعا ەڭ قولايلى ايماق دەيمىز. ماقتانعاندا اسپانعا لاقتىراتىن بوركىمىز قايتا تۇسپەيدى. سوندا دەيمىز-اۋ, ۇنەمى شەكەسىنەن قاراي- تىن شەتەلدىكتەردىڭ ءوزى «ە, قازاقتاردا مىناداي تاماقتار بار ەكەن عوي» دەپ تاڭ قالاتىن ۇلتتىق تاماعىمىز قايسى؟ «بەسبارماق» دەيمىسىز. كەلىسەمىز. بىراق ونىڭ جايماسى, تۇزدىعى قانداي؟ قامىرى قالىڭ, بەتىندە كەۋىپ كەتكەن بىرەر ءتۇيىر سيىر نە قوي ەتى بار تاعامدى «مىناۋ ءبىزدىڭ ماقتانىشىمىز» دەپ قوناقتارعا كورسەتە الامىز با؟ الدە ولاردىڭ الدىنا قۇدا رەتىندە باس قويامىز با؟
قالىڭ قازاق شوعىرلانعان شىمكەنتىڭىزدە ۇلتتىق اسحانا نەگە از؟ تولىپ جاتقان «پالاۋ ورتالىقتارعا», «گامبۋرگەر», «لاۆاشتارعا» «ادانا كەبابتارعا», «تۇرىك مەيرامحانالارىنا» قاشانعى بارا بەرمەكپىز؟ ۇلى ۇياتىمىز قايدا قالادى سوندا؟
رۋحاني جاڭعىرامىز دەپ جاتىرمىز. قوعامدىق سانانى وزگەرتپەكپىز. ول ۇلتتىق قۇندىلىقتارىنان بىرتە-بىرتە اجىراپ جاتسا, قالاي جاڭعىرامىز؟
مىنە, گاپ قايدا؟!.
سابىربەك ولجاباي