سايىن دالانىڭ سامالىمەن جارىسقان كيىك اتاۋلى قىرىلىپ قالىپتى. كورگەن جاننىڭ جۇرەگى شەمەن بولىپ كەتسە دە, شەرگە بۋلىعىپ, ءدىر ەتە تۇسەتىندىگى داۋسىز. موينىن استىنا الا وماقاسا قۇلاپ بىرەۋى جاتىر, ەندى بىرەۋى جەر سۇزە جىعىلعان. كوز جانارى جەتەر جەردىڭ بارلىعى دەرلىك ولگەن كيىكتىڭ دەنەسى. وقيعا ەگىندىكول مەن جارقايىڭ اۋداندارىنىڭ اۋماعىندا ورىن العان. تابيعاتقا كورسەتىلگەن تاعىلىق جايلى اڭگىمەلەگەن قۇقىق قورعاۋشىلار سيپاتتاۋعا ءتىل جەتپەيتىن وسىنداي قانىپەزەرلىكتى كىم جاساعاندىعىن ايتىپ بەردى.
نەگىزى براكونەرلەر توبى ءتورت ادامنان تۇرعان. بىرەۋى اتباسار قالاسىنىڭ ەش جەردە جۇمىس ىستەمەيتىن تۇرعىنى. ءىز كەسۋشىلەر براكونەردىڭ اياق استىنان بايىپ كەتۋىنەن سەكەم العانعا ۇقسايدى. ەشقانداي تابىسى بولماسا دا سۋ جاڭا «دجيپ» اۆتوماشيناسىن ساتىپ الىپتى. قىلمىستىق وقيعانى زەرتتەي كەلە, كىنالىلەر تابىلعان. سويتسە ولار كيىك ءمۇيىزىن ساتىپ كاسىپ ەتكەندەر ەكەن. سوڭعى جىلدارى بىرنەشە مارتە كيىك بايعۇس قىرعىن بولىپتى. تابيعاتتىڭ دا, ادال اڭدى اياۋدى بىلمەيتىن ادامنىڭ دا تاقسىرەتى تاعى جانۋارعا باتىپ تۇر.
وسى ءبىر كورىنىستى كورگەن سوڭ وڭىردەگى احۋالدى بىلمەك بولىپ, وبلىستىق ورمان جانە جانۋارلار الەمى شارۋاشىلىعى اۋماقتىق ينسپەكتسياسىنىڭ باسشىسى ايدار دارباەۆقا جولىققان بولاتىنبىز.
– وبلىستاعى اڭشىلىق اۋماعىنىڭ جالپى كولەمى 12,2 ميلليون گەكتاردى قۇرايدى. وسىنشاما القاپتا 129 اڭشىلىق شارۋاشىلىعى ۇيىمداستىرىلعان. ءىس جولعا قويىلعان جەردەگى جاعداي جاقسى. دەگەنمەن, براكونەرلەر تاراپىنان قاۋىپ تە بار. قامسىز ەمەسپىز, – دەيدى ينسپەكتسيا باسشىسى ارمان حاۋەز ۇلى, – ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ وزىندە عانا جەدەل پروفيلاكتيكالىق ءىس-شارالار وتكىزىلدى. وسى ماقساتتا 515 مارتە رەيد ۇيىمداستىرىلدى. وسىنداي جۇمىستىڭ ناتيجەسىندە 204 زاڭ بۇزۋشىلىق انىقتالدى. ونىڭ 15-ءى اڭ اۋلاۋ قاعيداسىن بۇزعاندار, 42 زاڭ بۇزۋشىلىق ورمان جانە ەرەكشە قورعالاتىن تابيعي اۋماقتاردا ورىن الىپ وتىر. سونداي-اق 147 رەت بالىق اۋلاۋ جانە بالىق قورىن قورعاۋ قاعيدالارىن بۇزعاندار انىقتالدى. زاڭ بۇزۋشىلارعا 2347,7 مىڭ تەڭگە كولەمىندە ايىپپۇل سالىندى. ولاردىڭ قولدارىنداعى كەيبىر قۇرال-جابدىقتار تاركىلەندى.
ينسپەكتسيا وبلىستىڭ اكىمشىلىك شەكاراسىنداعى بارلىق بالىق شارۋاشىلىعىن, سونداي-اق مەملەكەتتىك تابيعي قورىقتاردى, جانۋارلار دۇنيەسىن قورعاپ, ءوسىمىن مولايتۋ, پايدالانۋ بارىسىندا باقىلاۋ فۋنكتسيالارىنىڭ دۇرىس جۇزەگە اسىرىلۋىن قاداعالايدى. ايتسە دە, كەيبىر وڭاي ولجا تاپقىسى كەلەتىندەردىڭ اڭسارى ءالى دە ۇشقان قۇس پەن جۇگىرگەن اڭعا اۋىپ تۇر. اسىرەسە, سيرەك كەزدەسەتىن جانە قۇرىپ كەتۋ قاۋپى ءتونىپ تۇرعان اڭداردىڭ وبالىنا دا قارامايتىندارى بار. مىنە, وسىنداي براكونەرلەردىڭ ۇستىنەن ەكى قىلمىستىق ءىس قوزعالىپ, جانۋارلار الەمىنە كەلتىرىلگەن زالالى ءۇشىن 35 894 625 تەڭگە ايىپپۇل سالىنعان. زەرەندى اۋدانىنا قاراستى تۋپەلوۆكا اڭشىلىق شارۋاشىلىعىنىڭ اۋماعىندا زاڭسىز ءۇش بىردەي قاباندى اتىپ العانى ءۇشىن 2 705 625 تەڭگە ايىپ تارتىلعان. زەرەندى اۋداندىق ىشكى ىستەر ءبولىمىنىڭ قىزمەتكەرلەرى جەدەل ارەكەت ەتىپ, قابان اتقان كىنالى ادامداردى ىلە انىقتاپ, جاۋاپقا تارتقان. قاباندى ايتاسىز, وتە سيرەك كەزدەسەتىن سۇڭقارلار پايداكۇنەمدەردىڭ كەسىرىنەن ازايىپ بارادى. ماسەلەن, 2018 جىلدىڭ 14 مامىرىندا استانا قالاسىنىڭ حالىقارالىق اۋەجايى ارقىلى 23 سۇڭقاردى زاڭسىز اكەتىپ بارا جاتقاندار قولعا تۇسكەن. بىلتىر دا مۇنداي وقىس وقيعالار ورىن العاندىعىن جاسىرۋعا بولماس. 2017 جىلى اتباسار اۋدانىنىڭ اۋماعىندا 11 قاباندى وققا بايلاپ, زاڭسىز اڭ اۋلاعان كوكشەتاۋ قالاسىنىڭ تۇرعىندارى ۇستالدى. ولاردىڭ بىرەۋىن ءۇش جىلعا دەيىن اڭ اۋلاۋ قۇقىعىنان ايىرسا, ەكىنشىسىنە بەس جىل بويى باس بوستاندىعىنا شەكتەۋ قويىلدى. شىنىن ايتۋ كەرەك, قازىر مۇزداي قارۋلانعان براكونەرلەرمەن كۇرەسۋ دە وڭايعا سوقپاي تۇر ەكەن. قىستا ولار موتورلى شانالارعا مىنەدى, جازدا تاقىمدارىندا شەتەلدىك جۇيرىك اۆتوماشينالار. ايتسە دە ينسپەكتسيا قىزمەتكەرلەرى ءوز مىندەتتەرىنە وراي ابجىلدىك تانىتىپ, قولعا تۇسىرگەن براكونەرلەردىڭ تەحنيكالارى تاركىلەنگەن. ءسويتىپ قاردا جۇرەتىن تەحنيكا مەملەكەتتىك جەكەشەلەندىرۋ ارقىلى «قورعالجىن» مەملەكەتتىك تابيعي قورىقتىڭ بالانسىنا بەرىلىپتى. زاڭ بۇزۋشىلارعا 23 143 800 تەڭگە ايىپپۇل سالىنعان.
بايقال ءبايادىل,
«ەگەمەن قازاقستان»
اقمولا وبلىسى