ماڭىزدى جۇمىسقا جاۋاپكەرشىلىكتى كوزقاراس قاجەت

مەجەلى مىندەتتەر ورىندالدى

«دەنساۋلىق» مەملەكەتتىك باعدارلاماسىنىڭ وسى جىلدىڭ ءى جارتىجىلدىعىنداعى ىسكە اسىرىلۋى تۋرالى دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمي­نيسترى ەلجان ءبىرتانوۆ باياندادى. ە.ءبىرتانوۆ اتاپ وتكەندەي, مەم­لەكەتتىك باعدارلاما جەتى باعىت بويىنشا ىسكە اسىرىلىپ جاتىر.

«قوعامدىق دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىندا سالاماتتى ءومىر سالتىن ىلگەرىلەتۋ اياسىندا بۇقارالىق شا­رالار بەلسەنە وتكىزىلۋدە, وسى جىلدىڭ 6 ايىنىڭ ىشىندە وعان 6 ملن-نان استام ادام قاتىستى. بيىل حالىقتى سكرينينگپەن قامتۋ 1,5 ملن استام ادامدى نەمەسە جوس­پارلانعان كولەمنىڭ 91 پروتسەنتىن قۇرادى. حالىقتى يممۋنداۋ 95,2 پروتسەنتكە جەتتى», دەدى ە.ءبىرتانوۆ. سونداي-اق مينيستر مەملەكەتتىك باعدارلاما اياسىندا «جەدەل جاردەم» قىزمەتىنىڭ جۇمىسىن رەفورمالاۋ جۇرگىزىلىپ جاتقانىن جەتكىزدى. ماسەلەن, شۇعىل ەمەس شاقىرتۋلار ەمحانالارعا بەرىل­دى, پەرسونالدى حالىقارالىق ستان­دارتتارعا كەزەڭ-كەزەڭمەن وقىتۋ جۇرگىزىلىپ جاتىر, ەلىمىزدىڭ توعىز ايماعىندا بىرىڭعاي ديسپەتچەرلىك قىزمەت قۇرىلعان. بيىلعى التى ايدىڭ ناتيجەلەرى بويىنشا ورتاشا جەتۋ ۋاقىتى 7 مينۋتقا قىس­قارعان, ءساتتى رەانيماتسيالاۋ كور­سەتكىشى 14 پروتسەنتكە ارتقان, اۋرۋ­حاناعا جاتقىزۋعا دەيىن ءولىم-ءجىتىم ازايعان.

مينيستر سونىمەن قاتار ۇلت­تىق ءدارى-دارمەكتەرمەن قامتۋ سايا­ساتىن ىسكە اسىرۋ اياسىندا ام­بۋلاتورلىق ءدارى-دارمەكپەن قام­تاماسىز ەتۋدى ورتالىقتاندىرۋ جۇرگىزىلگەنىن, سونداي-اق بىرىڭعاي ديستريبيۋتەر قىزمەتىنىڭ اشىق­تىعى ارتتىرىلعانىن اتاپ ءوتتى. بۇل ساتىپ الۋلاردىڭ تيىم­دىلىگىن ارت­تىرىپ, بيۋدجەت قارا­جاتىن ۇنەمدەۋگە مۇمكىندىك بەرگەن.

ءدارى-دارمەكتەرمەن قامتىلعان امبۋلاتورلىق پاتسيەنتتەر سانى 5 پروتسەنتكە ارتتى. امبۋلاتورلىق-ءدارى-دارمەكتىك قامتاماسىز ەتۋدى قارجىلاندىرۋ وڭىرلەردىڭ 31 ملرد تەڭگە كولەمىندەگى قوسىمشا ءوتىنىم ناۋقانىنىڭ قورىتىندىلارى بويىنشا 27 پروتسەنتكە ارتتى, دەدى. سونداي-اق وسى جىلدىڭ تامىز ايىنىڭ سوڭىنا دەيىن ەمحانالاردا ەلەكتروندى قۇجاتتار اينالىمىن ەنگىزۋدى اياقتاۋدىڭ اسا ماڭىزدىلىعىن اتاپ ءوتتى. «وسىلايشا, ءبىز ەلىمىزدەگى ءار­بىر پاتسيەنتتى جەكە-جەكە ءدارى-دار­مەك­پەن قامتاماسىز ەتۋدىڭ اشىق­تىعىن قامتاماسىز ەتەمىز. بۇل سو­نىمەن قاتار, ءاربىر پاتسيەنت­پەن كەرى بايلانىس ورنا­تۋعا مۇمكىندىك بەرەدى», دەدى مينيستر. ە.ءبىرتانوۆ سونىمەن قاتار مىندەتتى الەۋمەتتىك مەدي­تسي­نالىق ساقتاندىرۋدى ء(مامس) ەنگىزۋگە دايىندىق اياسىندا كە­پىلدەندىرىلگەن تەگىن مەديتسينالىق كومەك كولەمىنىڭ جانە ءمامس-ءتىڭ جاڭا مودەلىن قاراستىراتىن زاڭ جوباسى ازىرلەنگەنىن ءمالىم ەتتى. سونداي-اق سالادا مەملەكەت-جەكەمەنشىك ارىپتەستىگى ء(مجا) تۇرىندەگى ينۆەستيتسيالاردىڭ سانى ارتىپ كەلە جاتقانىن ايتتى. وسى جىلدىڭ 6 ايىندا ءمجا جوبالارىنىڭ سانى 30 بىرلىكتى قۇراعان. جالپى العاندا, 2016-2018 جىلدار ارالىعىندا 35 ملرد تەڭگە سوماسىنا 65 ءمجا كەلىسىمشارتى جۇزەگە اسىرىلۋدا.

ۇكىمەت وتىرىسىندا سونداي-اق وڭىرلەردە مەملەكەتتىك باع­دار­لامانى ىسكە اسىرۋ قورىتىن­دى­لارى جانە دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىن دامىتۋ قورلارى تۋرالى ايتىلدى. بۇل رەتتە الماتى وب­لىسىنىڭ اكىمى ا.باتالوۆ, شى­عىس قازاقستان وبلىسىنىڭ اكىمى د.احمەتوۆ, تۇركىستان وبلى­سىنىڭ اكىمى ج.تۇيمەباەۆ, قىزىل­وردا وبلىسىنىڭ اكىمى ق.كو­شەرباەۆ, اتىراۋ وبلىسىنىڭ اكىمى ن.نوعاەۆ, ماڭعىستاۋ وبلى­سى­نىڭ اكىمى ە.توعجانوۆ جانە اق­توبە وبلىسىنىڭ اكىمى ب.ساپار­باەۆ بايانداما جاسادى. سوڭىندا ب.ساعىنتاەۆ دەنساۋلىق ساق­تاۋدى دامىتۋدىڭ «دەنساۋلىق» مەملەكەتتىك باعدارلاماسى بويىنشا ەداۋىر جۇمىس اتقارىلعانىن, ىلگەرىلەۋ بار ەكەنىن اتاپ ءوتتى. دەگەنمەن اتقارىلار جۇمىس تا از ەمەس. سوعان وراي دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىن ودان ءارى جاڭعىرتۋعا قاتىستى دا بىرقاتار ناقتى تاپسىرما بەرىلدى.

پرەمەر-مينيستر ءدارى-دار­مەك­تەردى ماقساتتى ساتىپ الۋ ما­سەلەسىنە دە نازار اۋداردى. قاجەتتى ءدارى-دارمەكتەردىڭ ناق­تى سانىن ءبىلىپ, ارتىق قاراجات جۇم­ساماۋ كەرەك. وسىعان بايلانىس­تى دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىنە ءدارى-دارمەكتەردىڭ قاجەتتىلىگىن جوس­پارلاۋدى رەتتەۋ تۋرالى تاپ­سىرما بەردى. سونداي-اق وڭىرلەر­گە جەكە ينۆەستيتسيالاردى تارتىپ, ءمجا-ءنى دامىتقان ءجون. ب.سا­عىنتاەۆ سونداي-اق شەتەلدەردە ەمدەلۋ ءۇشىن كۆوتا الۋ ماسە­لە­لەرىنە ەرەكشە نازار اۋدارۋ كەرەك­تىگىن ايتتى. دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترى ە.بىرتانوۆقا كۆوتا الۋ ءتارتىبىن جەتىلدىرۋ جانە ونىڭ اشىقتىعىن ارتتىرۋ تاپ­سىرىلدى. ۇكىمەت باسشىسى مىن­دەتتى الەۋمەتتىك مەديتسي­نا­لىق ساقتاندىرۋدى ءتيىمدى ەنگى­زۋ ماسەلەسى ەرەكشە باقىلاۋ­دا ەكەنىن ەسكە سالدى.

انالار ءولىمى الاڭداتادى

دەنساۋلىق ساقتاۋ ماسەلەسى ەگجەي-تەگجەيلى تالقىلانعان جيىندا پرەمەر-مينيستر ب.سا­عىن­تاەۆ سالا باسشىسى ە.ءبىرتانوۆ پەن قالا اكىمى ءا.يسەكەشەۆتەن سوڭعى كەزدەرى جيىلەپ كەتكەن استاناداعى انا ولىمىنە قاتىستى ماسەلەنىڭ دە ءمان-جايىن سۇرادى.  سەبەبى الدىڭعى كۇنى عانا استانانىڭ №2 پەريناتالدى ورتالىعىندا جاس بوسانعان كەلىنشەك كوز جۇمعان بولاتىن. ال بۇل – بيىلعى جىلدىڭ ىشىندە استانا پەرزەنتحانالارىندا قايتىس بولعان ءتورتىنشى ادام.

«قازىرگى كۇنى قاجەتتى زەرتتەۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلۋدە. ناق­­تى سەبەبى تۋرالى اقپاراتتى اناتو­ميالىق, مورفولوگيالىق زەرت­تەۋ بىتكەن سوڭ بەرەمىز. ءبىز قا­زىر استانا قالاسىنداعى امبۋلا­تو­ريالىق دەڭگەيدەگى وسى ايەلدەرگە قانداي قىزمەت كورسەتىلگەنىن تەكسەرىپ جاتىرمىز. ارنايى شتاب قۇرىلعان. استانا قالاسىنىڭ اكىمدىگىمەن بىرگە جۇمىس ىستەپ جاتىرمىز. ۇلكەن ماسەلە بار دەپ ايتۋعا بولمايدى. كەيبىر جاعداي ايەلدىڭ نەگىزگى دەنساۋلىعىنا باي­لانىستى. بىراق جالپى پەريناتالدى ورتالىقتا تەكسەرىستىڭ ءبارىن جۇرگىزدىك. سانيتارلىق-ەپي­دە­ميولوگيالىق رەجىم دۇرىس. ءارى قاراي جۇمىس ىستەپ جاتىرمىز», دەدى دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمي­­نيسترى. قازىرگى ۋاقىتتا ءاربىر جاع­­داي­عا قاتىستى قوعامدىق دەن­­ساۋ­لىق ساقتاۋ كوميتەتى تەرگەۋ جۇرگىزىپ جاتىر. ال استانا اكىمى ءا.يسەكەشەۆ بارلىق جاعدايلار بويىنشا جەتەكشى مەديتسينالىق ورتالىق ماماندارىنىڭ قاتىسۋىمەن كونسيليۋم وتكىزىلەتىنىن ايتتى. «بارلىق جاعدايلار دەنساۋ­لىق ساقتاۋ مينيسترلىگىمەن تالقى­لانىپ, ناقتى ءىس-ارەكەت جوسپارى قۇرىلدى. سونداي-اق قاۋىپسىز ساراپتاما جۇرگىزۋ ءۇشىن جانە اكۋشەرلىك-گينەكولوگيالىق مەدي­تسينالىق كومەك ءۇشىن ەۋروپانىڭ مىقتى دەپ سانالاتىن ماماندارىن شاقىرىپ وتىرمىز. ماسەلە باقىلاۋدا», دەدى قالا اكىمى.

جالپى مالىمەتكە سۇيەنسەك, ەلىمىزدە بيىل العاشقى جارتى­جىل­دىقتا بوسانۋعا دەيىن جانە بوسانعاننان كەيىن انا ءولىمى كور­سەتكىشى بىلتىرعى دەڭگەيدەن جوعارى بولىپ وتىر. ماسەلەن, قاڭتار ايىنان بەرى رەسپۋبليكادا 31 انا كوز جۇمعان. جالپى, جىل سايىن رەسپۋبليكامىزدا 50-60 ايەل كوز جۇمادى ەكەن.

«اقىلدى قالا» – تسيفرلاندىرۋعا جول

ۇكىمەت وتىرىسىندا قارالعان كەلەسى ماسەلە «اقىلدى قالالار» جوباسى تۋرالى اقپارات جانە كوممۋنيكاتسيالار ءمينيسترى داۋرەن اباەۆ ەسەپ بەردى. ءمينيستردىڭ ايتۋىنشا, بارلىق 16 ءوڭىردىڭ اكىمدىكتەرىندە تسيفرلاندىرۋ كەڭسەلەرى قۇرىلىپ, وعان اكىم ورىنباسارلارى جەتەكشىلىككە تاعايىندالعان. ارنايى قۇرىلعان تسيفرلاندىرۋ شتابى جوبالاردى ۇيلەستىرۋمەن اينالىسادى جانە اپتا سايىن «اقىلدى قالا» جوباسىنا مونيتورينگ جۇرگىزىلىپ وتىرادى. «قازىردىڭ وزىندە مەديتسينالىق, اقپاراتتىق جۇيەلەر, ەلەكتروندى كۇندەلىكتەر نەمەسە مەكتەپكە دەيىنگى بالالار مەكەمەلەرىنە كەزەككە قويۋ جۇيەلەرى بارلىق ايماقتاردا ەنگىزىلدى. پاۆلودار وبلىسىنىڭ ءبىلىم بەرۋ سالاسىندا ونلاين جۋر­نال مەن كۇندەلىكتەردى ىسكە قوسۋ ارقىلى وقۋشىلاردىڭ وقۋ ۇل­گەرىمى 3 پروتسەنتكە ءوستى. شىعىس قازاقستان وبلىسىندا اۋ­دان ورتالىقتارىنان تىس ورنا­لاسقان 67 دارىگەرلىك امبۋلاتوريانى جانە فەلدشەرلىك-اكۋشەرلىك ورىنداردى ينتەر­نەت جەلىسىنە قوسۋ ارقىلى حالىق­قا مەملەكەتتىك قىزمەت كورسەتۋ­دىڭ ۇلەسى 93 پروتسەنتكە ارتتى», دەدى د.اباەۆ. باتىس قازاق­ستان وبلىسىندا باستاپقى مەدي­تسي­نالىق كومەك كورسەتۋگە كەتەتىن ۋاقىت قىسقارعان. اتاپ ايتقاندا, جەدەل جاردەمدى باسقارۋ جۇ­يەلەرى ەنگىزىلگەن. ال سمارت-تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋ اياسىندا استانا كوشە جارىعىنا قىزمەت كورسەتۋ شىعىندارىن 30 پروتسەنتكە دەيىن, ەنەرگيا قورلارىن 60 پروتسەنتكە دەيىن تومەندەتكەن. جۇيەنىڭ ءوزى ەلەكتر ەنەرگياسىن قاجەتتىلىگىنە بايلانىستى اۆتوماتتى تۇردە بەرىلۋىن رەتتەيدى. شىمكەنت قالاسىندا جول-كولىك وقيعالارىن, فوتو-بەينە ءتۇسىرۋ جۇيەسىن ەنگىزۋ ارقىلى جول ءجۇرۋ ەرەجەلەرىن بۇزۋ جاعدايلارى 17 پروتسەنتكە ازايعان. ال الماتى وبلىسىنداعى قورعاس بەكەتىندە ادامنىڭ كەلبەتىن تانۋ جۇيەسىنە العاش سىناق جۇرگىزگەندە, ىزدەۋ شارالارىنا جۇمسالاتىن ۋاقىت 15 پروتسەنتكە دەيىن ازايادى دەپ بولجانعان. «وڭىرلەردىڭ بارلىعى «اقىلدى قالا» جاساۋعا نەگىز بولاتىن سەرۆيستەردى جاساۋدا كەڭ اۋقىمدى جۇمىس جاساپ جاتىر. مەكتەپتەردىڭ 87 پروتسەنتىندە ينتەرنەت قولجەتىمدى. قالا مەن اۋىل وقۋشىلارى اراسىنداعى ءبىلىم الشاقتىعى شامامەن 30 پروتسەنتكە تومەندەدى. مەملەكەتتىك قىزمەتتەر وڭتايلاندىرىلدى جانە اۆتوماتتاندىرىلدى. ەلەكتروندى مەديتسينالىق كار­تانى قولدانۋ جانە قاعاز نۇسقا­سىنان باس تارتۋ اياسىندا مەدي­تسينالىق كارتالاردى جوعالتۋ فاكتورى تولىق جويىلدى»,  دەدى مينيستر.

التى ايدا  421 نىسان ساتىلدى

ۇكىمەت وتىرىسىندا جەكەشە­لەن­دىرۋدى جۇرگىزۋ بارىسى دا قارالدى. وسىعان وراي بايانداما جا­ساعان قارجى ءمينيسترى باقىت سۇلتانوۆتىڭ حابار­لاۋىنشا, وسى جىلدىڭ ءبىرىن­شى جار­تىجىلدىعىنىڭ قورىتىن­دىسى بويىنشا كەشەندى جوسپاردىڭ 887 نىسانىنان ساۋدا-ساتتىققا 502-ءسى شىعارىلىپ, ولاردىڭ 421-ءى 216 ملرد تەڭگە سوماسىنا سا­تىلعان. 266 نىسان قايتا ۇيىم­داستىرۋ جانە تاراتۋ ساتىسىن­دا تۇر. وسىلايشا, قايتا ۇيىمداس­تى­رىلاتىن جانە تاراتىلاتىن نىسانداردى قوسا ەسەپتەگەندە, جەكەشەلەندىرۋدىڭ كەشەندى جوسپارىنىڭ ورىندالۋى 77,4 پروتسەنتتى قۇرايدى.

«بيىل ءبىرىنشى جارتى­جىل­دىقتا ساۋدا-ساتتىققا 104 نىساندى شىعارۋ جوسپارلاندى. ءىس جۇزىندە 89 نىسان شىعارىلدى جانە 15 نىسان بويىنشا قايتا ۇيىمداستىرۋ جانە تاراتۋ تۋرالى شەشىم قابىلداندى. ولار­دىڭ ىشىنەن 36 ملرد تەڭگەگە 39-ى ساتىلدى», دەدى مينيستر ب.سۇل­تانوۆ. جالپى, كەشەندى جوسپار­دىڭ 63 نىسانىنىڭ بۇگىنگى كۇنگە دەيىن 110,5 ملرد تەڭگەگە 15-ءى سا­تىلعان. وسى جىلى 39 نىسان­دى ساتۋ جوسپارلانىپ وتىر. ءبىرىن­شى جارتىجىلدىقتا ونىڭ 8-ءى ساۋدا-ساتتىققا شىعارىلىپ, 2-ءى ساتىلعان. قالعان نىساندار بو­يىنشا ساتۋ الدىنداعى دايىندىق جانە الەۋەتتى ساتىپ الۋشىلارمەن كەلىسسوزدەر جۇرگىزىلۋدە.

دينارا بىتىك,

«ەگەمەن قازاقستان»