مىڭجىلدىقتار توعىسىنداعى زاماناۋي شاھار استانانىڭ تۇراقتى دامۋى مەن قالا حالقىنىڭ ءومىر ءسۇرۋ ستاندارتتارىن جاقسارتۋ, الەۋمەتتىك سالاعا يكەمدەلگەن ەكونوميكا قۇرۋ باستى ماقسات رەتىندە بەلگىلەنىپ وتىر. بۇل رەتتە مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ ورتا مەرزىمدى مىندەتتەردى شەشۋمەن قاتار, ەلوردانى دامىتۋدىڭ ۇزاق مەرزىمگە ارنالعان جوسپارلارى جونىندە ايقىن ۇستانىمىمىز بولۋى ءتيىس ەكەنىن, سونداي-اق دامىعان ينفراقۇرىلىمعا, مانساپتىق جاعىنان عانا ەمەس, مادەني دەمالىس تۇرعىسىنان دا ءارتۇرلى مۇمكىندىكتەردىڭ ىسكە اسىرىلۋىن مىندەتتەپ كەلەدى.
ءوڭىر تابيعاتىنىڭ قاتالدىعىنا قاراماستان نەبارى 20 جىلدىڭ ىشىندە جاسىل جەلەكتى شاھارعا اينالعان ەلورداعا جىل سايىن مىڭداعان ادامدار اعىلىپ كەلىپ جاتىر. ماسەلەن, 2000 جىلدان 2013 جىلعا دەيىن استانا تۇرعىندارىنىڭ سانى 300 مىڭنان 800 مىڭعا دەيىن, ياعني ەكى ەسەدەن ارتىق وسكەن. ۇلتارالىق كەلىسىم مەن ساياسي تۇراقتىلىقتىڭ مەكەنى بولعان قازاقستاندى, ونىڭ ىشىندە ساۋلەتى مەن داۋلەتى قاتار جاراسقان ەلورداسى استانانى كورۋگە قىزىعىپ وتىرعان الىس-جاقىن شەتەلدىكتەر دە تولاستاماي وتىر. تۋريزم يندۋسترياسى كوميتەتىنىڭ مالىمەتىنشە, استاناداعى كۇن سايىنعى ىسكەرلىك جانە مادەني شارالارعا قاتىسۋعا رەسەي, قىتاي, ازەربايجان, ارمەنيا, بەلارۋس, قىرعىزستان, مولدوۆا, رەسەي, تاجىكستان, تۇرىكمەنستان, وزبەكستان سىندى مەملەكەتتەردەن تۋريستەر ءجيى كەلەتىن كورىنەدى. مۇنىڭ بىردەن-ءبىر سەبەبى استانانىڭ ءومىر سۇرۋگە وتە قولايلى, دامىعان ينفراقۇرىلىم مەن مانساپتىق جاعىنان عانا ەمەس, مادەني دەمالىس تۇرعىسىنان سان-الۋاندىققا يە قالا ەكەنىن كورسەتسە كەرەك.
بارشاعا ءمالىم, ن.ءا.نازارباەۆتىڭ قازاقستان حالقىنا جولداۋىندا ەل ەكونوميكاسىن دامىتۋداعى ءتۋريزمنىڭ ىقپالىن: «اعىمداعى دامۋدىڭ ماڭىزدى ماسەلەلەرىنىڭ ءبىرى قازاقستان ەكونوميكاسىنا تىكەلەي شەتەل ينۆەستيتسيالارىنىڭ اعىنىن ءار تاراپتاندىرۋ بولىپ تابىلادى. ولاردى پەرسپەكتيۆالى سالالارعا, مىسالى, تۋريزم سالاسىنا باعىتتاۋ قاجەت. دامىعان ەلدەردە تۋريستىك كلاستەردىڭ ۇلەسىنە ءىجو-ءنىڭ 10 پايىزىنا دەيىنى تيەسىلى. تۇتاستاي ەل بويىنشا تۋريزم ءوسىمىنىڭ نۇكتەلەرىن زەرتتەۋ قاجەت, ولار از ەمەس. وسىمەن بايلانىستى الماتى جانىنداعى الەمدىك دەڭگەيدەگى تاۋ شاڭعىسى كۋرورتتارىن دامىتۋ ماڭىزدى جوبا بولۋى ءتيىس. ۇكىمەتكە وسى عاجايىپ ايماقتى, سونداي-اق اقمولا وبلىسىنداعى بۋراباي كۋرورتتى ايماعىن دامىتۋدىڭ جۇيەلى جوسپارىن جاساۋدى تاپسىرامىن», دەپ ايتقان بولاتىن.
بۇل رەتتە قازاقستان ەكونوميكاسىنا مۋلتيپليكاتيۆتى اسەر ەتىپ قانا قويماي, ەلىمىزدى قوسىمشا جاڭعىرتۋعا دەم بەرگەن ەكسپو-2017 حالىقارالىق كورمەسى ايقىن دالەل. اسىرەسە كىشى جانە ورتا بيزنەستىڭ دامۋىندا, سونداي-اق قىزمەت كورسەتۋ سالاسىندا, قوناق ءۇي بيزنەسىندە جانە ىشكى تۋريزمدە ناقتى تابىسقا جەتۋگە ىقپال ەتتى. پلانەتامىزدىڭ زياتكەرلىك جانە تەحنولوگيالىق الەۋەتىن تانىتۋعا بىرەگەي مۇمكىندىك بەرگەن كورمە كەزىندە استانا قالاسىنا 5 ميلليون 400 مىڭ ادام ساپارلاپ كەلۋى ەلىمىزدىڭ باس قالاسىنىڭ ابىرويىن اسقاقتاتا ءتۇستى. سونىڭ ارقاسىندا قازاقستاننىڭ جالپى ىشكى ونىمىندەگى تۋريزم ۇلەسى سوڭعى ءۇش جىل قاتارىنان تۇراقتى ارتىپ كەلەدى. مىسالى, 2015 جىلى – 0,9 پايىز بولسا, 2016 جىلى – 1,1 پايىزعا جەتكەن, ال 2017 جىلى بۇل كورسەتكىش 1,3 پايىزعا ارتقان. ءبىرىنشى جارتىجىلدىقتىڭ قورىتىندىسى بويىنشا شەتەلدىك (كىرمەلىك تۋريزم) كەلۋشىلەردىڭ سانى وتكەن جىلدىڭ سايكەس كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا 20,4 پايىزعا ءوسىپ وتىر.
استانا الەمگە ساياسي الاڭ بولىپ قانا تانىلىپ قويماي, سونىمەن بىرگە تەحنولوگيا, قارجى, زياتكەرلىك رەسۋرستار, ءتىپتى, سوڭىندا تۋريستەر اعىلىپ كەلىپ قۇيىلىپ جاتاتىن ورتالىق رەتىندە تانىلۋى ءۇشىن مەملەكەت يندۋستريا, يننوۆاتسيا, ينۆەستيتسيا ماسەلەلەرىنە ايرىقشا دەن قويىپ كەلەدى. ۇلت جوسپارى «100 ناقتى قادام» باعدارلاماسىنىڭ 57-قادامى تۋريستىك كلاستەرلەر قۇرۋدا ۇزدىك تاجىريبەسى بار ستراتەگيالىق (زاكىرلىك) ينۆەستورلار تارتۋ مىندەتىنە سايكەس قۇرىلعان «استانا – ەۋرازيا جۇرەگى» جوباسى نەگىزىندە بىرقاتار اۋقىمدى شارالار اتقارىلىپ, قالا تۇرعىندارى مەن قوناقتارىنىڭ دەمالىس, مادەني جانە سپورتتىق تىنىستاۋى ءۇشىن بىرەگەي جوبالار قولعا الىنعان. اتالعان مادەني-تۋريستىك كلاستەر اياسىندا استانانىڭ 20 جىلدىق مەرەكەسىنە ورايلاس ىسكە اسىرىلىپ جاتقان بەس جوبا تاياۋ ۋاقىتتا اياقتالىپ, ەل يگىلىگىنە بەرىلمەك. ونىڭ ءبىرى قىزىلوردا وبلىسى استانا قالاسىنا «عارىش ساپارى» عارىش ورتالىعىندا ورنالاساتىن زىمىران – عارىش ورتالىعىنىڭ اشىق ەكسپوزيتسياسىن سىيلاماق. بۇل جوبا تۇڭعىش گالاكتيكا مۋزەيىن قۇرۋدىڭ العىشارتى رەتىندە سانالادى. قازىرگى ۋاقىتتا اۋماقتا «پروتون» زىمىرانىنىڭ ماكەتى ورناتىلىپ, «سويۋز» عارىش كەمەسىنىڭ ماكەتىن وڭدەۋ جۇمىستارى باستالىپ كەتتى. ودان كەيىن «ميللەنيۋم پاركى» تۇرعىن-ءۇي كەشەنىنىڭ جانىندا الەمدىك دەڭگەيدەگى جابىق اكۆاپارك سالۋ «بازيس» كومپانياسى ارقىلى, ۆەيك-پارك سپورتتىق ويىن-ساۋىق كەشەنىن قۇرۋ «Sanur» جشس كومپانياسى ەسەبىنەن جۇزەگە اسىرىلماق. «اەروديناميكالىق قۇبىر» سپورت كەشەنى مەن «City Box» بۋلۆارى جوبالارىنىڭ ەسكيزدىك جوباسىن ازىرلەۋ جۇمىستارى تاياۋ كۇندەرى اياقتالىپ, ورىنداۋ مەن تيىمدىلىكتى باعالاۋدىڭ ايقىن كريتەريلەرى بەلگىلەنىپ وتىر.
استاناداعى تۋريستىك سالانى ودان ءارى جانداندىرۋ مۇنىمەن شەكتەلىپ قالماق ەمەس. اسىرەسە قالا كۇنى قارساڭىنا جوسپارلانىپ وتىرعان «قازاقستان – ۇلى دالا ەلى» كورمەسى, III حالىقارالىق «Kóshpendiler Álemi» ەتنوفەستيۆالى, « ۇلى دالا الامانى» ات جارىسى, تۇركى تىلدەس مەملەكەتتەر ىنتىماقتاستىق كەڭەسىنىڭ مۇشەسى مەملەكەتتەردىڭ تۋريزم بويىنشا مينيسترلەرىنىڭ IV كەزدەسۋى, قازاقستانداعى وزبەكستان تۋريزم جىلىن جابىلۋى, «استانا وپەرا» مەن پەكين ۇلتتىق وپەرا تەاترىنىڭ بىرىگىپ ساحنالايتىن «تۋراندوت» وپەراسى, رەسەي, پورتۋگاليا, گەرمانيا, قىتاي, يسپانيا, نيدەرلاندى جانە وزگە ەلدەردەن كەلگەن ارتىستەردىڭ قاتىسۋىمەن وتەتىن «Eurasian dance festival» سىندى ءارالۋان ءىس-شارالار مادەني كەڭىستىكتى جانداندىرا تۇسەرى ءسوزسىز. استانا قالاسىنىڭ 20 جىلدىعىن تويلاۋعا بايلانىستى الىس-جاقىن شەت ەلدەردەن تۋريستەردىڭ كەلۋىنە وراي قالا ينفراقۇرىلىمى مەن تۋريستەرگە ارنالعان ءتيىمدى باعا ساياساتى ءبىر جولعا ءتۇستى. قالا قوناقتارى قالتالارىنىڭ قالىڭدىعىنا قاراي قالاعان ورىندى تاڭداي الادى. ال مەرەيتوي قارساڭىندا الىستان ات ارىتىپ جەتكەن قوناقتاردى قارسى الۋعا 15 645 ورىندىق 201 قوناق ءۇي مەن 95 حوستەل ەرتە باستان ازىرلەنىپ تە قويعان. ءۇي-جاي, تاماقتانۋ ورىندارى مەن وتەتىن ءىس-شارالار تۋرالى اقپاراتتاردى www.welcometoastana.kz تۋريستىك سايتىنان, Welcome to اstana ءموبيلدى قوسىمشاسىنان جانە ينستاگرام جانە Facebook الەۋمەتتىك جەلىلەرىنەن الۋعا بولادى.
قازىرگى كۇنى ەل اۋماعىندا تۋريستىك اگەنتتىكتەردىڭ مەملەكەتتىك ەلەكتروندىق تىزىمىنە 2969 تۋريستىك اگەنتتىك تىركەلسە, تۋريستىك وپەراتور قىزمەتىن جۇزەگە اسىرۋ قۇزىرەتى 1145 تۋريستىك وپەراتورعا بەرىلگەن. تۋريزم يندۋسترياسى كوميتەتى توراعاسىنىڭ مىندەتىن اتقارۋشى د. قۇرماشەۆانىڭ ايتۋىنشا, ەلگە كەلەتىن تۋريستەردىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەسى دە الدىن الا ءبىر جۇيەگە كەلتىرىلىپ قويعان. «تۋريستەر قانداي دا ءبىر ماسەلە, سۇراقتار بويىنشا «استانا كونۆەنشن بيۋرو» كومپانياسى ۇيىمداستىرعان اقپاراتتىق دۇڭگىرشەكتەرگە حابارلاسا الادى. مۇنداعى مەنەدجەرلەر قالا تۋرالى, ورنالاسۋ ورىندارى, تاماقتانۋ ورىندارى, كورىكتى جەرلەر مەن ۇيالى بايلانىس تۋرالى سۇراقتارعا جاۋاپ بەرەدى. سونىمەن قاتار, ولار تۋريستەرگە قوناق ۇيدەن بولمە برونداۋعا قاجەتتى مەكەنجايدى تابۋعا كومەكتەسەدى. اقپاراتتىق دۇڭگىرشەكتەر ن.نازارباەۆ حالىقارالىق اۋەجايىنىڭ جاڭا تەرمينالىندا, «استانا نۇرلى جول» تەمىرجول ۆوكزالىندا ورنالاسقان. جانە دە بىلتىرعى جىلدان باستاپ, تۋريستەرگە بارلىق قاجەتتى اقپارات بەرۋ ءۇشىن تۋريستىك سall-ورتالىق جۇمىس ىستەيدى. قالا قوناقتارى كەز كەلگەن ءموبيلدى وپەراتوردان 8 800 080 38 38 ءنومىرى ارقىلى تەگىن قوڭىراۋ شالا الادى», دەيدى ول.
بۇگىندە تۋريزم الەمدەگى ەڭ پايدالى بيزنەستەردىڭ ءبىرى ەكەنى بۇلتارتپاس شىندىق. ەلىمىزدەگى ساياسي جاعدايدىڭ تۇراقتىلىعى, تۋريستىك-رەكرەاتسيالىق رەسۋرستار, قازاق حالقىنىڭ قوناقجايلىعى, تۇراقتى نارىقتىق باسەكەلەستىك, مەملەكەتتىك قولداۋ ءوز كەزەگىندە تۋريزم يندۋسترياسىنىڭ گۇلدەنۋىنە قولايلى كەڭىستىك قالىپتاستىرىپ ۇلگەردى. ايتسە دە بەلگىلى ءبىر زاڭنامالىق شەشىمدەر اياسىندا شەشۋدى قاجەت ەتەتىن كەدەرگىلەر دە جوق ەمەس. اتاپ ايتقاندا ازاماتتاردىڭ شەكتەۋلى مۇمكىندىكتەرى, كىرۋ ءتۋريزمى ءۇشىن قىزمەت كورسەتۋ دەڭگەيىنىڭ ءالى دە بولسا تومەندىگى, تولىق جەتىلمەگەن تۋريستىك ينفراقۇرىلىم, مەملەكەت پەن جەكە سەكتور مۇددەلەرىنىڭ كەلىسپەۋشىلىگى سىندى جايتتار ءالى دە بولسا ءبىر ىزدىلىككە تۇسپەي كەلەدى.
تاعى ءبىر ايتا كەتەرلىگى, 2017 جىلى استانا قالاسى اكىمدىگى حالىقارالىق Horwath HTL كونسالتينگتىك كومپانياسىمەن بىرگە 2017-2020 جىلدارعا ارنالعان استانا قالاسىنىڭ ءتۋريزمدى دامىتۋ ستراتەگياسىن جاساپ شىعارعان بولاتىن. اتالعان ستراتەگيا قالانى تۋريستىك دەستيناتسيا رەتىندە MICE-تۋريزم, قالالىق رەكرەاتسيالىق دەمالىس پەن مەديتسينالىق ءتۋريزمدى دامىتۋدى قامتيدى. ال اتالعان سالالار بويىنشا ورتاق سەرىكتەستىكتى نىعايتۋعا, ورتالىق ازيانىڭ بىرىككەن تۋريستىك باعدارىن ازىرلەۋگە استانانىڭ مۇمكىندىگى تولىق جەتەدى! تۇراقتى دامۋ مەن «دۇرىس» ەكونوميكا قاعيداتتارىنا ساي جاھاندىق «اقىلدى» قالالاردىڭ ءبىر بولىگىنە اينالۋ جولىندا كەشەندى جاڭعىرتۋعا باعىتتالعان مەملەكەتتىك ساياسات ودان ءارى جالعاسا بەرمەك.
ايا ءومىرتاي,
سۋرەتتەردى تۇسىرگەن ەرلان ومار
«ەگەمەن قازاقستان»