اۋستريا كانتسلەرى سەباستيان كۋرتس «ۇلتتىق قاۋىپسىزدىكتى» قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا ەلدەگى 7 مەشىتتى جاۋىپ, 60 يمامدى ەلدەن شىعارۋدى جوسپارلاپ وتىرعانىن مالىمدەدى.
مالىمدەمەدە 2015 جىلعى زاڭ بويىنشا مۇسىلمان ۇيىمدارى «اۋستريا مەملەكەتى مەن قوعامعا وڭ كوزقاراس تانىتۋ» كەرەكتىگى, ولاردى شەتەلدىك ءدىني ۇيىمداردىڭ قارجىلاندىرىلۋىنا تىيىم سالىنعانى ايتىلعان. ء«بىزدىڭ ەلىمىزدە ساياسي يسلام مەن راديكاليستىك تەندەنتسيالارعا جول جوق», دەدى س. كۋرتس ءباسپاسوز كونفەرەنتسياسىندا.
كونفەرەنتسيادا اۋستريانىڭ مادەنيەت ءمينيسترى گەرنوت بليۋمەل جۋرناليستەرگە مەشىتتەر «ەكسترەميزمگە» قاتىسى بار دەگەن كۇدىكپەن جابىلعانىن ايتتى. ونىڭ ايتۋىنشا, جابىلعان مەشىتتەردىڭ بارلىعى سالافيلەر مەن يسلامنىڭ تەرىس اعىمدارىنا تيەسىلى بولۋى مۇمكىن.
ايتا كەتۋ كەرەك, اۋسترياداعى 8,8 ملن حالىقتىڭ 600 مىڭى مۇسىلماندار. اۋستريا ۇكىمەتى شەشىمىنىڭ ۇلتتىق جانە ساياسي مۇددەسى وسى كورسەتكىشكە بايلانىستى بولۋى مۇمكىن.
تۇركيا پرەزيدەنتى رەجەپ تايىپ ەردوعان اۋستريانىڭ بۇل ارەكەتىن قاتاڭ سىنعا الدى. ونىڭ ءباسپاسوز حاتشىسى يبراگيم حاليد اۋستريا ۇكىمەتىنىڭ شەشىمىنە قاتىستى «بۇل يسلامعا دەگەن قورقىنىشتىڭ كورىنىسى. مەملەكەتتەگى ديسكريميناتسيا مەن راسيستىك كوزقاراستىڭ ايناسى», دەپ جازدى.
اۋستريادا ءدىن ەركىندىگى كونستيتۋتسيادا بەكىتىلگەن. بىراق مەملەكەتتە 2015 جىلى سول كونستيتۋتسيادا كورسەتىلگەن باپتارعا قارسى كەلەتىن يسلام تۋرالى زاڭ قابىلداندى. جاڭا زاڭ بويىنشا يمامدارعا نەمىس تىلىندە سويلەۋگە, مەشىتتەر مەن ءدىني ۇيىمداردى شەتەلدىكتەردىڭ قارجىلاندىرۋىنا تىيىم سالىنىپ, «ەۋروپالىق سيپاتتاعى يسلامعا» باسىمدىق بەرىلگەن. ياعني, اۋستريادا زاڭ نەگىزىندە يسلامدى تولىق ۇستانۋعا قارسى تىيىمدار مەن شەكتەۋلەر بار.
اۋستريا ۇكىمەتى بۇل ارەكەت جالپى يسلام دىنىنە ەمەس, ساياسي يسلامعا قارسى كۇرەس ءۇشىن اتقارىلعانىن ايتتى. «بۇل ارەكەت مۇسىلماندار مەن اۋستريالىقتاردى ءبىر-بىرىنە قارسى قويۋعا باعىتتالماعان», دەدى ءباسپاسوز كونفەرەنتسياسىندا مادەنيەت ءمينيسترى.
ماكەدونيا رەسپۋبليكاسى اتاۋىن وزگەرتۋى مۇمكىن
جىل سوڭىندا ماكەدونيا رەسپۋبليكاسى اتاۋىن رەسمي تۇردە سولتۇستىك ماكەدونيا دەپ وزگەرتۋگە بايلانىستى جالپىحالىقتىق رەفەرەندۋم وتكىزۋى مۇمكىن. بۇل – وڭتۇستىكتەگى كورشى مەملەكەت – گرەكيامەن ەجەلدەن كەلە جاتقان تارتىستى شەشۋ جوسپارىنىڭ ءبىر بولىگى. كەلىسىم ماكەدونيا مەن گرەكيانىڭ پرەمەر-مينيسترلەرى زوران زاەۆ پەن الەكسيس تسيپراس اراسىندا جاسالدى.
ايتا كەتۋ كەرەك, بۇل شيەلەنىس يۋگوسلاۆيا مەملەكەتى تاراپ كەتكەننەن كەيىن پايدا بولعان ەدى. سودان بەرى 27 جىل بويى ەكى ەل اراسىنداعى جاعداي كۇردەلى بولىپ, ماكەدونيا ناتو مەن ەۋرووداق قۇرامىنا كىرە الماي ءجۇردى. گرەكتەر كورشى بالقان مەملەكەتىنىڭ گرەكيانىڭ سولتۇستىگىندەگى تاريحي اۋدان اتاۋىمەن اتتاس كەلگەنىنە قارسى بولدى.
زوران زاەۆ تۋيتتەر پاراقشاسىندا بۇل كەلىسىم ماكەدونيانىڭ ەتنيكالىق جانە مادەني تۇتاستىعىنا ەش اسەر ەتپەيتىنىن جازدى. ال گرەكيا پرەمەرى «بۇل ءبىزدىڭ اۋدانداعى تۇراقتىلىققا نۇقسان كەلتىرىپ كەلگەن شيەلەنىستىڭ وڭ شەشىمى», دەدى. ناتو دا ماكەدونيا رەسپۋبليكاسىنىڭ مۇشەلىككە ەنۋى تۋرالى ماسەلەنى قايتا قاراستىراتىنىن ايتتى.
گرەكياداعى ماكەدونيا – مەملەكەتتىڭ سولتۇستىگىندە ورنالاسقان جانە گرەكياداعى ەڭ ۇلكەن ەكىنشى قالا. سونداي-اق ول يۋنەسكو-نىڭ بۇكىلالەمدىك مۇرالارى قاتارىنا كىرەدى. ال ماكەدونيا رەسپۋبليكاسى اتاۋى 1991 جىلى 142 مەملەكەت تاراپىنان قولداۋ تاۋىپ, تەك گرەكيا عانا قارسىلىق بىلدىرگەن ەدى. ال جاڭا اتاۋ ەكى مەملەكەتتىڭ زاڭناماسى بويىنشا قولداۋ تابۋى كەرەك.
2017 جىلدىڭ مامىر ايىندا جاڭادان سايلانعان پرەمەر-مينيستر زوران زاەۆ مەملەكەتتى ناتو مەن ەۋرووداققا كىرگىزۋگە مۇددەلى ەكەنىن جاريالاپ, مەملەكەت اتاۋىن وزگەرتۋگە بايلانىستى شارالار قولدانا باستاعان ەدى. جاڭا اتاۋدى تاڭداۋ بارىسىندا «جاڭا ماكەدونيا», «سولتۇستىك ماكەدونيا», «جوعارى ماكەدونيا» دەگەن اتاۋلار قاراستىرىلىپتى.
يسپانيا يتالياعا كىرە الماعان بوسقىنداردى قابىلدادى
يسپانيا بيلىگى سيتسيلياداعى 629 ميگرانتى بار «اكۆاريۋس» قۇتقارۋ كەمەسىن قابىلداۋعا دايىن ەكەنىن جاريالاعان ەدى. يسپانيانىڭ ەكى اپتا بۇرىن بيلىككە كەلگەن پرەمەر-ءمينيسترى پەدرو سانچەس قۇتقارىلعان بوسقىندارعا ۆالەنسيا پورتىن اشقىزدى. «گۋمانيتارلىق اپاتتان اۋلاق بولىپ, بۇل ادامدارعا قاۋىپسىز پورت ۇسىنۋ – ءبىزدىڭ مىندەتىمىز», دەلىنگەن پرەمەر-مينيستر كەڭسەسى تاراتقان مالىمدەمەدە.
يتاليانىڭ ىشكى ىستەر ءمينيسترى ماتتەو سالۆيني «اكۆاريۋس» كەمەسىن پورتقا كىرگىزۋگە قارسى بولعاننان كەيىن ول بىرنەشە كۇن جەرورتا تەڭىزىندە تۇرعان ەدى. ول كەمەنى مالتا قابىلداۋ كەرەكتىگىن العا تارتقان بولاتىن. بىراق مالتا بيلىگى ميگرانتتاردىڭ ليۆيا جاعالاۋىنان كەلگەنىن, سوندىقتان وعان يتاليا جاۋاپتى ەكەنىن العا تارتتى. كەمەدە 400-دەن استام بوسقىن بار ەكەنى بەلگىلى.
ايتا كەتۋ كەرەك, سولتۇستىك افريكادان كەلگەن بوسقىنداردىڭ كوپشىلىگى ەۋروپاعا يتاليا ارقىلى كىرەدى. ال جاقىندا وتكەن سايلاۋ كەزىندە «سولتۇستىك ليگاسى» سايلاۋشىلارعا يمميگرانتتارعا قاتىستى قاتاڭ ءتارتىپ ورناتاتىنىن ايتقان بولاتىن. ءسويتىپ ەلىنەن قاشقان بوسقىندار كەشە ۆالەنسيا پورتىنا جەتكىزىلدى.
شولۋدى دايىنداعان گۇلنۇر قۋانىشبەكقىزى,
«ەگەمەن قازاقستان»