قازاقستان جول عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتىندا ەكى ءتۇرلى جاڭا اسپاپ قۇراستىرىلدى, دەپ حابارلادى ينستيتۋتتىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى.
جاڭا قۇرىلعىنى اسفالتبەتون, بەتون جانە باسقا دا جول قۇرىلىسى ماتەريالدارىن زەرتتەۋ بارىسىندا قولدانۋعا بولادى. جاڭا اسپاپتار سالماق پەن سالماق جىلدامدىعى, تەمپەراتۋرانىڭ وزگەرۋىنە بايلانىستى زەرتتەۋلەر جۇرگىزۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. سونىمەن قاتار, قازاقستان ايماعىنىڭ كليماتتىق جاعدايلارىن ەسكەرە وتىرىپ, اۆتوموبيل جولدارىنا تۇسەتىن سالماق ولشەمدەرىن انىقتاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. قازاقستاننىڭ وڭتۇستىگىندە قاۋىن ءپىسىپ جاتسا, شىعىسىندا قار جاۋىپ جاتاتىندىعىن ەسكەرسەك, زەرتتەۋدىڭ جول سالاسىنا تيگىزەر پايداسى زور.
بۇل ونەرتابىس ەكسپەريمەنتتىك مەحانيكا تۇرىنە جاتادى. ەكسپەريمەنت قورىتىندىلارىن جول سالاسىمەن قاتار, باسقا دا كوپتەگەن ءوندىرىس تۇرلەرىندە قولدانۋعا بولادى. ۇسىنىلىپ وتىرعان جاڭا قۇرىلعىلار ماتەريالداردىڭ سوزىلۋ كەزىندەگى مەحانيكالىق سيپاتتاماسىن انىقتاۋعا ارنالعان. سوندىقتان, وسى تەكتەس باسقا دا زەرتتەۋ جۇمىستارىنا پايدالانۋعا بولادى: تسيكلدى, ۇنەمى نەمەسە ساتىلاپ تۇسەتىن سالماقتان بولاتىن سىرعىعىشتىققا جانە ۇدايى جىلدامدىق سالماعىنان بولاتىن وزگەرىستەرگە. كەز-كەلگەن ماتەريالدىڭ سوزىلاتىندىعىن ەسكەرسەك, بۇل اسپاپ ارقىلى كوپتەگەن زەرتتەۋلەر جۇرگىزىپ, قورىتىندى شىعارۋعا بولادى. توپىراقتىڭ سىرعىعىشتىعى ءوز الدىنا, بيىل كولساي اۋماعىنداعى تاۋ جىنىستارىنىڭ جىلجۋى وسى تەكتەس فيزيكالىق قۇبىلىس.
قۇرىلعىلاردىڭ ءبىر-بىرىنەن ايىرماشىلىعى تەك قانا زەرتتەلەتىن زاتتىڭ جۇمىس تەمپەراتۋراسىنا بايلانىستى, ياعني قۇرىلعى-1 زەرتتەۋلەردى -30 ±1ºس دو +20 ±1ºس تەمپەراتۋراسىندا جۇرگىزسە, قۇرىلعى-2 +20 ±1ºس دو +60 ±1ºس تەمپەراتۋرالارىندا جۇرگىزەدى. ياعني, بىرەۋى ىستىق اۋا-رايىنا بايلانىستى, ەكىنشىسى سۋىق كليمات جاعدايلارىندا پايدالانىلاتىن قۇرىلىس ماتەريالدارىنا سىناق جۇرگىزۋگە بولادى دەگەن ءسوز. باسقا ايىرماشىلىعى جوق, سىناقتاردىڭ جۇرگىزىلۋى بىردەي. پايدالانىلاتىن زاتتىڭ مەحانيكالىق سيپاتتاماسىن انىقتاپ الۋدىڭ ماڭىزدىلىعى ءالى دە جويىلعان جوق.
سوندىقتان, سىرعىعىشتىق پەن رەلاكساتسياعا سىناق جۇرگىزۋ ارقىلى تۇتقىر سەرپىمدى ماتەريالداردىڭ مەحانيكالىق سيپاتىن انىقتاۋدىڭ نەگىزگى ادىستەمەسىن قولدانامىز.
اسفالتبەتون اۆتوموبيل جول جامىلعىسى قۇرىلىمىنىڭ نەگىزگى ماتەريالدارىنىڭ ءبىرى ەكەندىگى بارشاعا ءمالىم. اسفالتبەتوننىڭ مەحانيكالىق سيپاتى وعان تۇسكەن كۇشتىڭ اسەرىنە, جىلدامدىعى, ۇزاقتىعى, كولەمى مەن تەمپەراتۋراسىنا قاتتى تاۋەلدى. ناقتى جول جاعدايىندا جول جامىلعىسىنىڭ اسفالتبەتوندى قاباتتارىنداعى تەمپەراتۋرا قورشاعان ورتا تەمپەراتۋراسىنىڭ وزگەرۋىنە, اۆتوكولىك دوڭعالاقتارىنان تۇسكەن سالماققا, ولاردىڭ ۇزاقتىعى مەن جىلدامدىعىنا بايلانىستى كولەمدى شامادا وزگەرىپ تۇرادى.ونى وزدەرىڭىز دە جازدىڭكۇنى ءاسفالتتى جولدىڭ قاتتى قىزعان بولىگىنە كولىك دوڭعالاقتارىنىڭ ءىزى قالىپ جاتقاندىعانان دا كورەسىزدەر. نەمەسە, قىستا قاتتى ايازعا شىداماي قاق ايىرىپ جاتادى. Cوندىقتان, اسفالتبەتوننىڭ مەحانيكالىق سيپاتىن انىقتاۋ بارىسىندا جوعارىدا اتالعان فاكتورلار وزگەرىستەرىن ەسكەرۋدىڭ پراكتيكالىق ماڭىزى زور.
وسى جاڭا اسپاپتار ارقىلى «قازجولعزي» اق اۆتوموبيل جولدارىنىڭ جۇمىس جاعدايىنا بايلانىستى, جول جامىلعىسىنا قولداناتىن ماتەريالداردىڭ توزىمدىلىگى انىقتاۋعا بايلانىستى قاجەتتى جاڭا اسپاپتى ويلاپ تاۋىپ قانا قويماي, زەرتتەۋ جۇمىستارىن جۇرگىزىپ, قورىتىندىسىن قولىڭىزعا بەرەدى.
بۇل اسپاپ ينستيتۋت عالىمدارىنىڭ, اتاپ ايتقاندا قازجولعزي اق پرەزيدەنتى, ت.ع.د, پروفەسسور باعدات تەلتاەۆتىڭ باستاماسىمەن ىسكە اسىرىلۋدا. بۇل اسپاپ ونەرتابىس رەتىندە باعالانىپ وتىر, ونەرتابىسقا تاپسىرىس 06.10.2017 جىلى جىبەرىلىپ, بۇگىنگى كۇنى اتالعان تاپسىرىسقا وڭ ناتيجە بەرىلەتىندىگى تۋرالى حابارلاندىرۋ الىندى.