كەشە «قازاقستاننىڭ ازاماتتىق اليانسى» زاڭدى تۇلعالار بىرلەستىگى مەن «دەموكراتيا ينستيتۋتى» عىلىمي-زەرتتەۋ قاۋىمداستىعى بىرلەسىپ, ەلەكتورالدى كەزەڭدە بىرىگە قيمىلدايتىن جوبالارىن جۋرناليستەرگە تانىستىردى.
ءباسپاسوز ءماسليحاتىندا «قازاقستاننىڭ ازاماتتىق اليانسى» زاڭدى تۇلعالار بىرلەستىگى اتىنان ءسوز العان ونىڭ اتقارۋشى ديرەكتورى الينا حاماتدينوۆا: «سايلاۋ – ەلىمىزدىڭ ازاماتتارىنىڭ ەركىن تاڭداۋ جاساۋىنا بەرىلگەن ەڭ باستى مۇمكىندىك. سونداي-اق, بۇل قوعام وكىلدەرىنىڭ كوڭىل-كۇيىنىڭ ينديكاتورى ىسپەتتى. ءبىزدىڭشە, ازاماتتىق قوعام ەلدەگى ءاربىر ماڭىزدى ىستەن, سايلاۋلاردان تىس قالماۋلارى كەرەك. وسىعان بايلانىستى سوڭعى ۋاقىتتا ازاماتتىق ينستيتۋتتار مەملەكەت اتقارىپ جاتقان جۇمىستارعا باعالاۋ جۇمىستارى مەن الەۋمەتتىك زەرتتەۋلەرگە كوپتەپ اتسالىسۋدا», دەي كەلىپ, وزدەرىنىڭ وسى ىسكە عىلىمي-زەرتتەۋ قاۋىمداستىعىمەن بىرلەسە قيمىلداۋ ماقساتىندا جوبا ازىرلەگەندىكتەرىن العا تارتتى. ونىڭ ايتۋىنشا, «قازاقستاننىڭ ازاماتتىق اليانسى» 500-دەن استام ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمداردىڭ باسىن بىرىكتىرگەن ىرگەلى ۇجىم بولىپ تابىلادى.
«وسىعان قاراي ءبىز الداعى بولاتىن سايلاۋلار بارىسىنداعى زەرتتەۋ, باعالاۋ جۇمىستارىنا دا قاتىسامىز دەگەن ويدامىز. ياعني, ءبىز داۋىس بەرۋ كۇنى «ەكزيت پۋل» شاراسىن ۇيىمداستىرامىز. سونىمەن قاتار, وسى سايلاۋدا قالىڭ كوپشىلىكتىڭ ەلەكتورالدى كەزەڭگە جانە ولاردىڭ وسى سايلاۋمەن بايلانىستى وزگە دە بىرقاتار ماسەلەلەر بويىنشا كوڭىل-كۇيىنىڭ دە جاعدايىن ءبىلىپ وتىرساق دەگەن ويدامىز. قازاقستاندا سوڭعى جىلدارى سايلاۋ ناۋقانىنىڭ بارىسى مەن ناتيجەلەرىنە قوعامدىق باقىلاۋ ينستيتۋتتارى كەڭىنەن قاتىسىپ كەلە جاتقانىن بىلەسىزدەر. الەۋمەتتىك مونيتورينگ, تىكەلەي سايلاۋ ءوتىپ جاتقان مەزىلدە ەكزيت-پۋل وتكىزۋ وسىنداي نىسانداردىڭ ءبىرى بولىپ تابىلادى», دەدى اليانس وكىلى.
جالپى, «دەموكراتيا ينستيتۋتى» عزا «قازاقستاننىڭ ازاماتتىق اليانسى» زتب تاپسىرىسى بويىنشا وسى سايلاۋ كەزەڭى شەڭبەرىندە ەلەكتوراتتىڭ سايلاۋالدى كوڭىل-كۇيىن زەرتتەۋ بويىنشا ەكى الەۋمەتتىك ولشەم جۇرگىزەتىن كورىنەدى. ءبىرىنشى زەرتتەۋ كانديداتتاردىڭ ۇگىتتەۋ ناۋقانىنىڭ ءبىرىنشى كەزەڭىندە وتكىزىلسە, ەكىنشى زەرتتەۋ ۇگىتتەۋ تسيكلىنىڭ ورتاسىندا ۇيىمداستىرىلادى.
زەرتتەۋلەر قالا جانە اۋىل حالقىن قامتيدى, قازاقستاننىڭ بارلىق ايماعى بويىنشا وتكىزىلىپ, وعان ىرىكتەلگەن 1500 رەسپوندەنت قاتىسادى. ناتيجەسىندە, اۋىتقۋشىلىعى ±2,8% شەگىندەگى دەرەكتەر الىناتىن بولادى.
سايلاۋ كۇنى, ياعني 2012 جىلعى 15 قاڭتاردا سايلاۋ ۋچاسكەلەرىنەن شىعۋ كەزىندە سايلاۋشىلارعا «ەxit poll» تەحنولوگياسى بويىنشا ساۋالداما جۇرگىزىلىپ, وسى كۇنى بارلىعى 50 000 سايلاۋشىعا ساۋال قويىلادى. وعان قازاقستاننىڭ بارلىق وڭىرلەرى جانە قالا مەن اۋىل حالقى تەڭبە-تەڭ قامتىلاتىن بولادى.
«زەرتتەۋلەر جۇرگىزۋدىڭ ءادىستەمەسى مەن تەحنيكاسى قازاقستاندىقتاردىڭ ەلەكتورالدىق كوڭىل-كۇيى بويىنشا ماڭىزدى, سەنىمدى دەرەكتەر الۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. 16 جىل ىشىندە بىزدە الەۋمەتتىك-ساياسي, الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق زەرتتەۋلەر ءجۇرگىزەتىن تاجىريبەلى دە بىلىكتى ماماندار جيناقتالدى. سونىمەن بىرگە, ۇيىم وسى جىلدار ىشىندە ءبىزدىڭ ورتالىقتارىمىزدا وقىپ, جۇمىستى قالاي جۇرگىزۋ ءادىستەرىن ۇيرەنگەن ينتەرۆيۋرەر جەلىسىن دامىتتى. ەندى سونىڭ ارقاسىندا ءبىز بۇل جۇمىستاردى ەلىمىزدىڭ بارلىق ايماقتارىندا جۇرگىزە الامىز.
«دەموكراتيا ينستيتۋتى» سونداي-اق, ەلىمىزدەگى ىرگەلى اكادەميالىق جانە عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتتارىمەن تىعىز قارىم-قاتىناس ورناتقان. ارينە, ەلەكتورالدى كەزەڭدە الەۋمەتتىك زەرتتەۋمەن اينالىساتىن ۇيىمدارعا دەگەن سۇرانىس ارتا تۇسەتىنى ايان. الايدا, ءبىز ءوزىمىز جيناقتاعان باي تاجىريبەمىزگە سۇيەنىپ, ماڭىزدى ناۋقاندا بىلىكتىلىگىمىزدى دالەلدەيمىز دەگەن سەنىمدەمىن», – دەدى «دەموكراتيا ينستيتۋتى» عىلىمي-زەرتتەۋ قاۋىمداستىعىنىڭ ديرەكتورى يۋليا كۋچينسكايا.
انار تولەۋحانقىزى.
--------------------------------------------
سۋرەتتى تۇسىرگەن ورىنباي بالمۇرات.