اقمولا وبلىسىنداعى «توعىز اۋليە» زيراتىنىڭ تاريحتاعى ورنى بولەك

نەگىزىنەن مۇنداي ۇسىنىس ءوڭىر بويىنشا جوبالىق كەڭسە تاراپىنان بولعان ەدى. وسىعان وراي وبلىستىق مادەنيەت باسقارماسى, «كيەلى قازاقستان» عىلىمي-زەرتتەۋ ورتا­لىعى جانە ورتالىق ساراپتاما كە­ڭەسىنىڭ مۇشەلەرىنەن جاساقتالعان ارنايى توپ قازاقستانداعى قاسيەتتى مەكەن­دەردىڭ تىزىمىنە «توعىز اۋ­ليە» زيراتىن دا قوسۋ ءۇشىن ءبىرىن­شى زەرتتەۋ ەكسپەديتسياسىنا اتتاناتىن بولىپ شەشىلگەن. ەلباسى ءوزىنىڭ «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلامالىق ما­قا­­لاسىندا ارنايى جوبالاردىڭ ءبىرى رەتىندە «قازاقستاننىڭ كيەلى جەر­لەرى» جوباسى تۋرالى ەرەكشە اتاپ كەتكەن بولاتىن. سونداعى ماق­سات – مادەنيەتتى, وزىندىك ۇلت­تىق كودتى ساقتاۋ. بۇل رەتتە ءپاتر­ي­وتيزمنىڭ ەڭ ماڭىزدى بەلگىسى – تۋعان جەرىنە, مادەنيەتىنە جانە سالت-داستۇرىنە دەگەن ەرەكشە كوڭىلدى قالىپتاستىرۋ. ەلىمىزدەگى ەسكەر­تكىش­تەردى, عيماراتتاردى, قۇرى­لىس­تاردى قالپىنا كەلتىرىپ قانا قوي­ماي, قاسيەتتى مەكەندەردى ۇلتتىڭ ساناسىنا ءبىرتۇتاس كيەلى ۇعىم رەتىندە سىڭىرە الۋ دا ۇلكەن جەتىستىك بولعالى تۇر. ولاي بولسا بۇل توپقا قوسۋعا بولاتىن قازاقستانداعى قاسيەتتى مەكەننىڭ ءبىرى – استانادان 150 شا­قىرىم جەردەگى «توعىز اۋليە» زيراتى. 

اتالعان كيەلى ورىنعا قازاق دا­لاسىنىڭ بەلگىلى اعارتۋشىلارى مەن قايراتكەرلەرى جەرلەنگەن. ولار­دىڭ ءبارى – ۇلتتىق سانا-سەزىم­نىڭ ويانۋ كە­زىندە ءومىر ءسۇرىپ, ەڭبەك ەتىپ, ءدىني تاقىرىپقا قۇرمەت كورسەتكەن قازاق زيالىلارىنىڭ وكىلدەرى. سونداي-اق يسلامنىڭ رۋحاني-زياتكەرلىك مەكتەبى – تاساۋف (سوپىلىق جولىن) ۇستانعان, سونىڭ كومەگىمەن قازاقتار يسلام ءدىنىن قابىلداعان. وسى ەجەلگى «توعىز اۋليە» زيراتىندا وتىزعا جۋىق قاجى مەن ءوز زامانىنداعى بەلگىلى عالىمدار جانە بىرنەشە رەت قاجىلىققا بارعاندار دا جەرلەنگەن. سونىڭ ءبىرى – اقمولا وكرۋگىنىڭ اعا سۇلتانى يبراھيم قاجى جايىقباي. ولاردىڭ ىشىندە وسى ۋاقىتقا دەيىن حا­لىققا بەلگىسىز جانباتىر حازىرەت, قۇتان حازىرەت, الداجار حازىرەت, جانتاس حازىرەت, ءالتا حازىرەت, مۇسا حا­زىرەت, قۇراندى جاتقا بىلگەن شەر­نياز قاري, نۇرتازا حازىرەت, سادۋاقاس حازىرەت, سوپى كوپەي حازى­رەت, باقبەرگەن حازىرەت جانە باسقالار جاتىر.

اسقار تۇراپباي ۇلى, «ەگەمەن قازاقستان»

اقمولا وبلىسى