ينتەرنەت كىتاپ دۇكەندەرىندە بريتان جازۋشىسى فيليپپ پۋلماننىڭ «كنيگا پىلي. پرەكراسنايا ديكاركا» كىتابى ساتىلا باستادى. بۇل بي-بي-سي ەسەبى بويىنشا توپ ۇشتىكتەگى, ايگىلى «تەمنىە نوچي» فەنتەزي-تريلوگياسىنىڭ پريكۆەلى. ونىڭ ءبىرىنشى ءبولىمى «زولوتوي كومپاس» 1995 جىلى «گارري پوتتەردەن» بۇرىن شىققان. گولليۆۋدتا 2007 جىلى ەكرانعا شىعىپ, نيكول كيدمان مەن دەنيەل كرەيگ باستى رولدەردى سومداعان بولاتىن.
كوپ ايتىلا بەرمەيتىن بالالارعا ارنالعان فەنتەزي كىتابىنىڭ قىسقاشا مازمۇنى:
مالكولم 11 جاستا, ول وتە ءتارتىپتى بالا. ول اكە-شەشەسىنە كومەكتەسىپ, كورشىلەرىنىڭ دە تاپسىرعان جۇمىستارىن تىڭعىلىقتى اتقارادى. قالا تۇرعىندارىنا جاڭالىق تاراتىپ, موناستىر اسحاناسىنا جاردەمدەسىپ جۇرەدى. ءتىپتى تراكتيردەن وتكەن ءاربىر اداممەن اڭگىمەلەسەتىن. وكسفورد ماڭىنداعى بۇل جەردىڭ قوناقتارى دا قاراپايىم ادامدار ەمەس, عالىمدار مەن وقىمىستىلار ەدى. مالكولم ەستىگەندەرىنىڭ ءبارىن ەسىنە ساقتاپ, ەرتە ەسەيەدى. «پرەكراسنايا ديكاركا» اتتى قايىعىمەن تەمزا كانالدارىن ارالاپ, سەرۋەندەيتىن.
يديلليا موناستىرعا قوسىلۋعا تىيىم سالىنعان ەكى بەلگىلى تۇلعانىڭ ءسابيىن اكەلگەندە اياقتالىپ, سۇرەڭسىز وقيعالار باستالادى. قالادا كۇماندى ادامدار قاپتاپ, تراكتيرگە ارنايى جاساقتىڭ قىزمەتكەرلەرى قاپتاپ كەتەدى. تەمزا ارناسىنان تاسىپ, موناستىردىڭ ءبىر بولىگىن شايىپ كەتەدى. مالكولم ءسابي قىزدىڭ قورعاۋشىسى بولىپ, ءوزىنىڭ قايىعىمەن قىزدى الىپ, قاۋىپتى ساياحاتقا شىعادى. وعان ەلليس اتتى كەيىپكەر جاردەمدەسىپ, جۇمباق مىستان اڭدۋعا تۇسەدى.
فيليپپ پۋلماننىڭ كىتابىن مازمۇنداپ بەرۋ – قايىرىمسىز ءىس. سەبەبى كەز كەلگەن تىڭدارماننىڭ سۇراعى كوبەيىپ, تاپتىشتەپ ءتۇسىندىرۋدى تالاپ ەتەدى. بۇل كىتاپتا وقيعالار «تەمنىە ناچالا» تريلوگياسىنداعىداي جاڭا گەوگرافيالىق ورتاعا, جاڭا جەلىگە, بالاما فيزيكا مەن تەولوگياعا اۋىسادى. كىتاپ الەمى ءبىزدىڭ ومىرگە ۇقساپ تۇرىپ ۇقسامايدى.
دەمەك پۋلماننىڭ انگلياسى – قازىرگى انگلياعا ۇقساعانىمەن, باسقا ەلدەر وزگەرىسكە تۇسكەن. ەڭ ماڭىزدىسى وندا عىلىم مەن ماگياعا ورىن بار. قاراپايىم ادامدار دا, سويلەيتىن ايۋ, پەرىشتە مەن مىستاندار بار.
مەنىڭ بايانداۋىمدا پۋلماننىڭ فەنتەزيى كورىكسىز, ارزانقول دۇنيە بولىپ كورىنەدى. بريتان بالالار ادەبيەتىنىڭ ەڭ ۇزدىك قاسيەتتەرىن بويىنا سىڭىرگەن, كۇردەلى, تاڭعاجايىپ كىتاپتىڭ سيۋجەتىن دۇرىس ايتا المايتىنىمدى دا بىلەمىن. پۋلمان الەمىنىڭ ءبىزدىڭ ومىردەن ايىرماشىلىعى ءار ادامنىڭ بولمىسىندا وزىمەن بىرگە تۋىپ, بىرگە ولەتىن نازىك تە ءور رۋح, دەيمون, كىشكەنتاي جىرتقىش بار. دەيمون ادامنىڭ بولمىسىن انىقتايدى: قۋ ادامدا – تۇلكى, ەڭبەكقوردا – يت, سۇيكىمسىز ادامدا – قورقاۋ, تىڭشىدا – مىسىق. بالالاردىڭ دەيموندارى بەينەسىن وزگەرتۋى مۇمكىن, سەبەبى ول ءالى تولىق قالىپتاسىپ ۇلگەرمەيدى. دەيمون مەن ادامنىڭ قارىم-قاتىناسى كۇردەلى. كەيدە دوس, كەيدە قاس. باسقا رومانداردىڭ ىشكى مونولوگى پۋلماندا كەيىپكەر مەن دەيموننىڭ ديالوگى تۇرىندە بەرىلەدى. ادام سەزىمىن جاسىرا السا, دەيمون ۇستامدى ەمەس.
توقسانىنشى جىلدارى پۋلماننىڭ ليرا مەن زەملەنىڭ عاجايىپ وقيعالارىنان تۇراتىن «تەمنىە ناچالا» كىتابى «گارري پوتتەرمەن» بالالارعا ارنالعان ۇزدىك ساگا ءۇشىن باسەكەلەسىپ, جەڭىلىپ قالدى. عىلىمعا نەگىزدەلگەن الەمىمەن پۋلمان فيلوسوفياسى بالالار ءۇشىن كۇردەلى بولعان سياقتى. «كنيگا پىلي» «تەمنىە ناچالانىڭ» پريكۆەلى. مالكولم قۇتقاراتىن ءسابي – ليرا. بىراق ءبىر قىزىق دەتال «تەمنىە ناچالادا» ۋاقىت ءحىح عاسىردىڭ ورتاسىندا ۆيكتوريا پاتشايىمنىڭ ءداۋىرىن ەسكە سالسا, پريكۆەلدە قازىرگى زامان سۋرەتتەلەدى.
«تەمنىە ناچالا» تريلوگياسىن وقىماعان ادامعا «كنيگا ءپىليدى» وقۋعا بولا ما؟ ارينە, ءيا! كەيىپكەردىڭ ودان كەيىنگى ءومىرىن ءبىلىپ وتىرىپ وقۋ قىزىقسىز بولار ەدى. سىزگە ءبىلۋ كەرەك ءبىر-اق نارسە بار – پۋلماننىڭ ماتىندەرى تازا, بىلعانباعان دۇنيە.
كونستانتين ميلچين, ادەبيەت سىنشىسى
اۋدارعان باعاشار تۇرسىنباي ۇلى, «ەگەمەن قازاقستان»