وسىدان تۋرا ءبىر جىل بۇرىن جاريالانعان ەلباسىنىڭ «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلامالىق ماقالاسىندا ۇلتتىق قۇندىلىقتاردى دارىپتەۋمەن قاتار, الەمنىڭ وزىق تاجىريبەسىن مەڭگەرۋدىڭ ءتيىمدى تەتىكتەرى دە قاتار كورسەتىلگەن بولاتىن. وسى باعىتتا قولعا الىنعان كوپتەگەن جوبالار بۇگىندە ءوز ناتيجەسىن بەرە باستادى. «قازاق تىلىندەگى 100 جاڭا وقۋلىق» جوباسى اياسىندا جارىق كورگەن جاڭا كىتاپتار سونىڭ ايقىن دالەلى.
جالپى, جاستارىمىزدىڭ جوعارى عىلىمي ستاندارتتارعا ساي ءبىلىم الۋى قاشاندا ەلباسىمىزدىڭ باستى نازارىندا. سوندىقتان دا تاۋەلسىزدىكتىڭ العاشقى جىلدارىنداعى قيىن-قىستاۋ كەزەڭگە قاراماستان تالانتتى دا تالاپتى جاس بۋىندى الەمنىڭ الدىڭعى قاتارلى وقۋ ورىندارىنا جىبەرىپ, ولاردىڭ ساپالى ءبىلىم الۋىنا بارلىق جاعداي جاسالدى. ىرگەمىز نىعايىپ, ەڭسەمىز تىكتەلگەن شاقتا ەلىمىزدە دە سونداي وقۋ ورىندارىن اشىپ, وتاندىق ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىنىڭ جان-جاقتى دامۋىنا جول اشىلدى. ەندى مىنە, سول يگى ىستەردىڭ زاڭدى جالعاسى رەتىندە مەملەكەت باسشىسىنىڭ تىكەلەي باستاماسىمەن «قازاق تىلىندەگى 100 جاڭا وقۋلىق» جوباسى جۇزەگە اسىرىلىپ وتىر. سوندىقتان بۇل باستامانى ەڭ الدىمەن ەلباسىمىزدىڭ جاستارعا دەگەن ۇدايى قامقورلىعى مەن قولداۋىنىڭ جەمىسى دەپ باعالاعانىمىز ءجون.
الەۋمەتتىك جانە گۋمانيتارلىق سالادا الەمدىك شەدەۆر سانالاتىن ءارى دۇنيە ءجۇزىنىڭ ەڭ ۇزدىك جوعارى وقۋ ورىندارىندا وقىتىلاتىن وقۋلىقتاردىڭ قازاق تىلىنە اۋدارىلۋى, ءسوز جوق, مۋلتيپليكاتيۆتى اسەر بەرەتىن اۋقىمدى باستاما. ءوز باسىم عىلىمعا قاتىسى بار ازامات رەتىندە بۇل يگى ءىستى ەرەكشە قۋانىشپەن قابىلدادىم. سونداي-اق تاريحىمىزدا العاش رەت جۇزەگە اسىرىلىپ وتىرعان بۇل باستامانى تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ جەمىسى جانە جەڭىسى دەپ تە قابىلداۋعا ابدەن بولادى.
قولىمىزعا تيگەن 18 وقۋلىقتىڭ قايسىسىن الىپ قاراساق تا وتاندىق عىلىمنىڭ دامۋىنا جانە ءبىلىم بەرۋ ءىسىنىڭ ودان ءارى جەتىلۋىنە ولشەۋسىز ۇلەس قوساتىن ەڭبەكتەر ەكەنىن اڭعارامىز. ماسەلەن گارۆارد ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى, ەكونوميست نيكولاس گرەگوري مەنكيۋ مەن ۆاشينگتون ۋنيۆەرسيتەتى بيزنەس مەكتەبىنىڭ دەكانى مارك تەيلور جازعان «ەكونوميكس» وقۋلىعىندا قارجى داعدارىسى مەن ونىڭ سەبەپتەرى, داعدارىستان كەيىنگى الەم جانە جاڭا تەوريالاردىڭ پايدا بولۋىنا قاتىستى تىڭ دەرەكتەر كەلتىرىلگەن. ەكونوميكا قاي كەزدە دە بۇكىل الەمنىڭ ەڭ باستى ماسەلەسى ەكەنىن ەسكەرسەك, بۇل وقۋلىقتىڭ قانشالىقتى ماڭىزدى ەكەنى ايتپاسا دا تۇسىنىكتى. «ەكونوميكستىڭ» اتاقتى وكسفورد, كەمبريدج ۋنيۆەرسيتەتتەرىندە وقىتىلۋىنىڭ ءوزى-اق كوپ جايتتان حابار بەرەدى.
سونىمەن قاتار جوسپارلاۋ, جۇرگىزۋ, ۇيىمداستىرۋ جانە باقىلاۋ ءىسىنىڭ قىر-سىرىن تۇسىندىرەتىن «مەنەدجمەنت» اتتى وقۋلىقتى دا ەرەكشە اتاپ وتەر ەدىم. گارۆارد باستاعان الەمنىڭ ماڭدايالدى التى بىردەي جوعارى وقۋ ورنىندا وقىتىلاتىن بۇل ەڭبەكتە جاسىل تەحنولوگيالاردىڭ الەمدىك مەنەدجمەنتكە اسەرى, باسقارۋ سالاسىنداعى جەدەل وزگەرىستەرگە بەيىمدەلۋ جانە تاعى باسقا وزەكتى ماسەلەلەر قامتىلعان. داۆوس بۇكىلالەمدىك ەكونوميكالىق فورۋمىنىڭ نەگىزىن قالاۋشى جانە پرەزيدەنتى, الەمگە ايگىلى ەكونوميست, پروفەسسور كلاۋس شۆابتىڭ قالامىنان تۋعان ء«تورتىنشى يندۋستريالىق رەۆوليۋتسيا» كىتابىنىڭ دا قازاق تىلىنە اۋدارىلۋى وتاندىق عىلىمنىڭ دامۋىنا ەلەۋلى ۇلەس قوساتىنى ءسوزسىز.
جالپى العاندا فيلوسوفيا, الەۋمەتتانۋ, پسيحولوگيا, ەكونوميكا, مەنەدجمەنت, كاسىپكەرلىك, ءدىنتانۋ, لينگۆيستيكا, مادەنيەتتانۋ, انتروپولوگيا, جۋرناليستيكا عىلىمدارىن قامتيتىن بۇل وقۋلىقتار جاستارىمىزدىڭ الەمدىك وزىق ۇلگىدە ءبىلىم الۋىنا داڭعىل جول اشىپ وتىر. سونداي-اق اتالعان كىتاپتار ءوزىمىز ءومىر ءسۇرىپ وتىرعان قوعامدى تانۋعا, الەمدەگى جاڭا تەندەنتسيالاردىڭ ءمانى مەن ماڭىزىن تۇسىنۋگە مول مۇمكىندىك بەرەدى.
جوبانىڭ تاعى ءبىر يگىلىگى رەتىندە ءتىلىمىزدىڭ دامۋىنا قاجەتتى عىلىمي مازمۇن مەن لەكسيكانىڭ ودان ءارى جەتىلە ءتۇسۋىن ايتۋعا بولادى. وتاندىق وقۋ ورىندارىنىڭ الەمدىك بيىككە كوتەرىلۋىنە, ولاردىڭ حالىقارالىق دەڭگەيدە جۇمىس ىستەۋىنە دە مول مۇمكىندىك تۋىپ وتىر. بۇل باستاما ەلىمىزدە اۋدارما مەكتەبىنىڭ جاندانۋىنا جانە عىلىمي تەرمينولوگيانىڭ دامۋىنا دا وڭ اسەرىن تيگىزىپ جاتقانى انىق.
ازىرگە تەك جوبانىڭ ءبىرىنشى كەزەڭى عانا اياقتالدى دەسەك, وسى ارالىقتا اۋقىمدى جۇمىستار اتقارىلعانىن اڭعارۋ قيىن ەمەس. قازاق تىلىنە اۋدارىلاتىن وقۋلىقتاردى ىرىكتەۋدەن باستاپ, ولاردىڭ اۆتورلارىمەن جانە پاتەنت يەلەرىمەن كەلىسسوزدەر جۇرگىزۋ, وتاندىق عالىمداردان كەلىپ تۇسكەن ۇسىنىستاردى ساراپتاۋ, ءار سالاعا قاتىستى تەرميندەردى سارالاۋ, ماتىندەردى ادەبي جانە عىلىمي رەداكتسيالاۋدان وتكىزۋ جانە وقۋلىقتىڭ مۇقاباسى مەن ديزاينىنا دەيىن جۇيەلى ءارى تىڭعىلىقتى جۇمىس جۇرگىزىلگەنى انىق بايقالادى. اۋدارما ىسىنە دە كاسىبي بىلىكتى ماماندار جۇمىلدىرىلعان. ەڭ باستى اتاپ وتەتىن جايت, بۇل وقۋلىقتاردىڭ 40 پايىزعا جۋىعى بۇعان دەيىن دە ورىس تىلىندە باسىلعانىنا قاراماستان, بارلىعى قازاق تىلىنە تۇپنۇسقادان اۋدارىلعان.
وسى رەتتە مىنا ءبىر جايتقا ەرەكشە نازار اۋدارعان ءجون. بۇگىندە الەمدەگى عىلىمي جاڭالىقتاردىڭ باسىم بولىگى اعىلشىن تىلىندە جاريالانادى. ونى قازىر ەشكىم جوققا شىعارا المايدى. سوندىقتان ءبىز ەلىمىزدە عىلىم مەن ءبىلىمدى دامىتامىز, الەمنىڭ ەڭ دامىعان 30 مەملەكەتىنىڭ قاتارىنا قوسىلامىز دەسەك, الەمدىك عىلىم جانە ءبىلىم كەڭىستىگىنە باتىل قوسىلۋىمىز كەرەك. ەلباسىمىز دا وسى ماسەلەگە ۇدايى نازار اۋدارىپ, اعىلشىن ءتىلىنىڭ جان-جاقتى اسەرى بار ەكەنىن ايتىپ كەلەدى. وسى تۇرعىدان كەلگەندە قازاق تىلىنە اۋدارىلعان جاڭا وقۋلىقتاردىڭ ماڭىزى زور.
ەلباسىنىڭ تىكەلەي باستاماسىمەن جۇزەگە اسىرىلىپ كەلە جاتقان بۇل يگى ىستەردىڭ بارلىعى ساپالى ءبىلىم مەن وزىق عىلىم ارقىلى حالىقتىڭ جاعدايىن ودان ءارى جاقسارتۋعا باعىتتالعان. سوندىقتان جاستارىمىزدىڭ باسەكەگە قابىلەتتى بولىپ قالىپتاسۋىنا, انا ءتىلىمىزدىڭ كەڭ قانات جايۋىنا جانە ەڭ باستىسى, وتاندىق عىلىمنىڭ ءوسىپ-وركەندەۋىنە مول مۇمكىندىك بەرەتىن جوبانىڭ الداعى ۋاقىتتا دا لايىقتى جالعاسىن تابۋىنا شىن نيەتىممەن تىلەكتەستىگىمدى بىلدىرەمىن.
ماۋلەن اشىمباەۆ,
«نۇر وتان» پارتياسى توراعاسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى