جاڭارعان ۇلت ءوز داڭعىلىن سالادى

مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرلەرى, ۇستازدار, عالىمدار قاتىسقان كەلەلى جيىندا «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسى اياسىندا ەلىمىزدە, ەلوردامىزدا اتقارىلعان جۇمىستار قورىتىندىلانىپ, ۇلت يگىلىگىنە اينالعان باعدارلامانى بولاشاقتا ءتيىمدى جۇرگىزۋ جونىندە ۇسىنىستار مەن پىكىرلەر تالقىلاندى.

«بۇل باعدارلامانىڭ قازاق وركە­ني­ەتىنىڭ دامۋىنا قوسقان ۇلەسى ۇشان-تە­ڭىز. بۇعان تەك زيالى قاۋىم وكىلدەرى عانا ەمەس, ەكونوميكالىق, الەۋمەتتىك كلاس­تەر اسىرەسە جاستار قىزۋ ارالاسىپ باع­دارلامانىڭ ءمان-ماعىناسىن تەرەڭ­دەتە ءتۇستى جانە قالىپتاسقان, انىقتالعان, بەل­گىلەنگەن ءارتۇرلى باعدارلار دا ۇسى­نىل­دى. استانا قالاسىنىڭ اكىمدىگى وسى باعدارلامانىڭ جۇزەگە اسۋىنا ەكى جۇزدەن استام شارا وتكىزدى. ونىڭ ىشىندە تاربيە-ءبىلىم, «قاسيەتتى استانا» باعىتىندا كوپتەگەن شارالار ءوتتى. ءبىزدىڭ ەلوردامىزدىڭ رۋحاني وزەكتەرىن اشۋعا بايلانىستى بەلگىلى عالىمدار قاتىسقان كونفەرەنتسيالار, اشىق ساباقتار, ستۋدەنتتەرمەن كەزدەسۋلەر ءوتتى. سونىڭ ىشىندە باسا ايتقىم كەلەدى, ەۋرازيالىق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ عالىمدارىمەن قوسىلىپ, قالامىزداعى ستۋدەنت قاۋىمى بار, بىلتىر بوزوق قالاشىعىنا عىلىمي ەكسپەديتسيا جاسادىق. بيىل ەلوردامىزدىڭ اۋماعىندا جاتقان تاريحىمىزدىڭ ءارتۇرلى كەزەڭدەرىنە جاتاتىن مادەني, تاريحي ەسكەرتكىشتەرىنىڭ ج­ي­ىرماسىن ىرىكتەپ, وسى «قاسيەتتى استانا» دەگەن ايدارمەن كىتاپتار شىعا­رىپ, ءموبيلدى قوسىمشالاردى جاساپ جاتىر­مىز.

ساكەن سەيفۋللين, «الجير» مۇ­را­­جايلارى تولىقتىرىلىپ, سونىڭ ار­قا­سىندا مۇراجايعا كەلەتىن ادامداردىڭ دا سانى ارتقان. رۋحاني جاڭعىرۋ ايا­سىن­دا قارجى ءبولىنىپ, ەكسپوناتتار دا كو­بەي­گەن. ساندىق جۇيەدەگى ءارتۇرلى جا­ڭا قون­دىرعىلار جاسالىپ, قالاداعى وتىز ايال­داماعا كىتاپ قورى ون مىڭنان اسا­تىن پيار كود ارقىلى جۇكتەيتىن كىتاپ­حا­نالار ورناتىلعان. 

ەلباسىنىڭ تاپسىرماسىمەن 2000 جىل­دان باستاپ «مادەني مۇرا» دەگەن ىر­گەلى مەملەكەتتىك باعدارلاما قولعا الىن­دى. بۇل باعدارلاما بويىنشا ون التى سەكتسيا قۇرىلىپ, سونىڭ ءبىر سالا­سى ادەبيەت, ونەر سالاسىن باسقارۋعا ما­عان تۋرا كەلدى. «مادەني مۇرا» كەزىندە كوپ ماتەريال جينالدى. مۇنى نەگە ايتىپ وتىرمىن, ەلباسىنىڭ بىلتىرعى ما­قا­لاسىنا دەيىن العىشارتتار جاسالعان بو­لاتىن. رۋحاني جاڭعىرۋ – جاڭارۋ. جاڭا­ر­عان ۇلت ءوز داڭعىلىن سالادى», دەدى اكادەميك سەيىت قاسقاباسوۆ.

اكادەميكتىڭ ايتۋى بويىنشا, 100 با­تىرلار جىرى, 57 اشتىق تۋرالى جىر, 65 ءدىني داستان, 95 تاريحي جىر, 47 شە­جىرەلىك جىر, 10 اڭىز جىر, 2 279 جۇم­باق, 12 277 ماقال-ماتەل, 6 675 شۋ­ماق قارا ولەڭ, 77 ميف, 377 اڭىز, 328 شە­جى­رە­لىك اڭىز, 612 تاريحي اڭىز, 356 كۇي اڭى­زى, 198 عۇرىپتىق فولكلور, 200 حي­كايات, 1033 تۇرمىستىق اڭگىمە  ءتۇرى جي­ناق­تالعان.

ءيا, رۋحاني جاڭعىرۋ – جاڭارۋ. وسى جونىندە مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرى, عالىم مىرزاتاي جولداسبەكوۆ: «بولا­شاق­قا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» ماقا­لاسى بىلتىر جاريالانعان كەزدە ءبارىمىز ءبىر-بىرىمىزدەن ءسۇيىنشى سۇراسىپ, قۋانعان ەدىك. كوپتىڭ كوكەيىندە جۇرگەن ماسەلەلەر كو­تەرىلدى. سودان بەرى ءبىرشاما جۇمىس اتقارىلدى. ەلباسى ءوزى قول قويىپ, ۇلت­تىق كوميسسيا قۇرىلدى. ءار وبلىستا رۋحا­ني جاڭعىرۋ ورتالىقتارى جۇمىس ىستەي باستادى. رۋحاني جاڭعىرۋدىڭ ءمانى وتە تەرەڭدە. ول – سانانىڭ جاڭعىرۋى.

رۋحاني جاڭعىرۋ – ازاماتتىق سانانىڭ, تاريحي, ۇلتتىق سانانىڭ قايتا تۇلەۋىنە, تۇرلەنۋىنە ىقپال ەتەتىن تابالدىرىق» دەدى مىرزاتاي جولداسبەكوۆ.

سونىمەن قوسا فيلوسوفيا عىلىم­دارىنىڭ دوكتورى, اكادەميك عاريفوللا ەسىم «رۋحاني جاڭعىرۋدىڭ تەورياسى مەن پراك­تيكاسى» دەگەن ءپان ەنگىزگەنىن ايتتى. قازىر ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ستۋ­دەنتتەرى وقىپ جاتقان كورىنەدى. مەك­تەپ باعدارلاماسىنا ارنالعان كىتاپ تا دايىن ەكەن. «ەلباسى ءۇش ۇعىم ۇسىندى. ماڭ­گىلىك ەل, ۇلى دالا, رۋحاني جاڭعىرۋ – سانا سەرپىلىسى. وسى ءۇش ۇعىم قازاق بولۋ­دىڭ نەگىزى. وسى تۋرالى بالالارعا ءسى­ڭىمدى اڭگىمە ايتۋمىز كەرەك», دەدى اكا­دەميك.

حالىق تامىرىندا بۇلكىلدەپ جات­قان ۇلتتىق بولمىستان ايىرىلماۋ – قا­زاقتى ساقتاۋ. تاۋەلسىزدىكتىڭ بايانى, مەم­لەكەتتىڭ باعى – ازامات ءىسى. ەلدىكتىڭ ەجەل­گى سۇرلەۋىنە تۇسكەن قازاق ميلەتىنىڭ كۇر­مەۋى مول كۇرەس جولىندا جەڭىسى مولى­نان بولعاي!

باعاشار تۇرسىنباي ۇلى,

«ەگەمەن قازاقستان»