قايراتكەرلىكتى, ۇلتىنا قىزمەت ەتۋدى ءبىز قالاي تۇسىنەمىز؟ راس, ۇلتىمىزدىڭ بەت-بەينەسىنە اينالعان تۇلعالارىمىزدىڭ ورنى بولەك. بىراق كاكىمجان اعا سەكىلدى عۇمىرىن ءوز اۋىلىنىڭ وشپەۋىنە, گۇلدەنۋىنە ارناعان كىسىنىڭ ەڭبەگى ۇلتىنا قىزمەت ەتۋ ەمەس پە؟ ازاماتتىڭ كىم ەكەنى ەلدىڭ باسىنا ءىس تۇسكەندە بىلىنەدى. حالقىمىزعا تاعى ءبىر سىن بولىپ كەلگەن 90-جىلدارى سوناۋ شالعايدا جاتقان كولقامىس اۋىلىنىڭ دا ىرگەسى شايقالعان.
ارقالىق اۋرۋحاناسىندا اۋىر حالدە جاتقان ايەلىمنىڭ باسىندا ءۇش-ءتورت اي وتىرىپ, كوكتەم شىعا اۋىلعا كەلسەم, سوناۋ 70-جىلدارى ءوز قولىممەن وتىرعىزعان, ماۋەلەپ ءوسىپ, ساياباققا اينالعان تەرەكتەردەن ءبىر ءتۇپ تە قالماپتى. قىسىلعان جۇرت قىس بويى كەسىپ, وتىن ەتىپتى, دەپ ەسكە الادى كاكىمجان. اۋىلدا قالعان قىرىق شاقتى وتباسى «كاكە, قايدا كوشسەڭ دە ءبىزدى تاستاماي الىپ كەت, تاعدىرىمىز ءوز قولىڭدا» دەگەن. بىراق كاكىمجان ەشقايدا كوشپەيمىن دەپ شەشتى دە, اتقا ءمىندى. كوپ جىلدار جانگەلدين اۋداندىق ءماسليحاتىنىڭ دەپۋتاتى بولىپ, كولقامىس قانا ەمەس, اۋدانداعى بارلىق اۋىلدىڭ جاعدايىن جاقسارتۋعا كۇش سالدى. قازىر كاكەڭ وتىرعان كولقامىس اۋىلىنا بارساڭ كوزىڭ تويادى. جاڭا ومىرمەن جاڭارعان, قازاقتىڭ ۇلتتىق بوياۋى كەتپەگەن اۋىلدى كولقامىستان كورەسىڭ.
شالعايدا وتىرعان كاكىمجان كاربوز ۇلى قوعام وزگەرىستەرىن, العان باعىتىمىزداعى ارتىق-كەمدى تامىرشىداي ءدوپ باسىپ, ۋاقتىلى پىكىر قوسىپ وتىرادى. نارىق كەلگەندە اۋىل ادامدارىنىڭ اڭىرىپ قالعان جايى بولدى. ءوزى ءۇشىن ەڭبەك ەتۋدى قۇلدىققا سالىنعانداي سەزىندى. كارىبوز اعا 1993-2003 جىلدارى قىسىلعاندا جاردەم بولعان اتاۋلى كومەك ءوز «قىزمەتىن اتقارىپ بولعاندىعىن», ەندىگى جەردە ونىڭ ادامداردى ماسىلدىققا سالاتىنىن ايتىپ, تالاي دابىل قاقتى. «ەڭبەككە ىنتا جوق. تەپسە تەمىر ۇزەتىن جىگىتتەر جاتىپ الىپ, تەگىن كەلىپ تۇرعان اتاۋلى كومەكپەن-اق كۇن كورگىسى كەلەدى. بارلىق باقىتسىزدىق جالقاۋلىقتان, جۇمىستان قاشۋدان باستالادى. اتاۋلى كومەكتى اۋىلداعى ازاماتتار ءوز بالالارىنىڭ نەسىبەسىنە ورتاقتاسپايتىنداي ەتىپ, قايتا قۇرۋىمىز كەرەك» دەپ جازىپتى ءباسپاسوز بەتىندەگى ماقالاسىنىڭ بىرىندە. اۋىلدىڭ دا, اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ دا جاعدايىن بەس ساۋساقتاي بىلەتىن كاكىمجان كاربوزوۆ اۋىلدى العا باستىرمايتىن تۇيتكىلدىڭ بارلىعىن اشىق ايتىپ وتىرادى. مال ونىمدەرىنىڭ تەككە قالماۋ جاعىنا قامىعۋ بىلدىرەدى. كاكەڭ اۋىلداعى كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ ءۇشىن دە ۋاقىتىسىندا پىكىرىن ىشكە ءتۇيىپ قالمادى. سول ءۇشىن نەسيە الۋدىڭ قيىندىقتارىن سانامالاپ, قۇجات تولتىرۋدىڭ, بانك شارتتارىنىڭ اۋىل ادامىنىڭ مۇمكىندىگىنە ساي كەلە بەرمەيتىنىن اتاپ كورسەتەدى. تورعايدىڭ جول ازابى, اۋىلشارۋاشىلىق تەحنيكاسىنا سالىناتىن سالىق جايى, اۋىلداعى ۆەتەريناريا جاعدايى, اۋىلشارۋاشىلىق بانكى, شارۋا قوجالىقتارىن قولداۋ تۋرالى ويلارى دا كوپشىلىككە جەتتى. ايتايىن دەگەنىمىز, اقساقال دەر ۋاقىتىندا كوتەرگەن, قوعامعا وي سالعان وسى جاعدايلاردىڭ بارلىعى دا بۇگىندە شەتىنەن دۇرىستالىپ كەلەدى, كوپ ماسەلەلەر شەشىمىن دە تاپقان.
كاكىمجان اعا تورعاي دالاسىن سۋلاندىرۋ, جايىلىم, شابىندىق ماسەلەسىن دامىلسىز كوتەرىپ كەلەدى. حالىق جاۋى بولىپ اتىلىپ كەتكەن ايسا نۇرمانوۆتىڭ باسشىلىعىمەن وسىدان 90 جىلدان استام ۋاقىت بۇرىن سالىنعان الباربوگەت بۋعان سۋدىڭ تەرەڭدىگى 15-20 مەتر, ەنى 110-120 مەتر بولادى. مۇنداي سۋ قانشا جىلدان بەرى دالانىڭ ءشولىن قاندىرىپ كەلەدى. «بوگەتتىڭ ارقاسىندا ءتورت ت ۇلىك مالىن مىڭعىرتىپ, جەيتىن اسى ەت پەن قىمىز, شۇبات, قاتىق پەن پەن قايماق, قۇرت پەن ىرىمشىك, جەنت بولعان تورعاي ەلىنىڭ قازانى ورتايماعان» دەپ وتىرادى كاكەڭ. قابىرعا وزەنى بويىنداعى وسى الباربوگەت بوگەتىن ساقتاۋدى, ونىڭ مەملەكەت قامقورلىعىندا بولۋى كەرەكتىگىن الدەنەشە رەت قوزعادى. سونىڭ ارقاسىندا تورعاي جەرىنىڭ دە, ەلىنىڭ دە قۇتىنا اينالعان الباربوگەتكە مەملەكەتتەن قارجى ءبولىنىپ, ءبىر رەت كۇردەلى جوندەۋدەن وتكىزىلدى. اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگى سۋ رەسۋرستارى كوميتەتىنىڭ بالانسىنا ءوتتى. «قاسيەتتى قازاقستان» باعدارلاماسىنىڭ كيەلى ورىندار تىزىمىنە كىردى.
كاكىمجان كاربوزوۆ اقساقال سەكسەن جاسىندا شارشادىم دەمەيدى. ءالى دە كولقامىس اۋىلىنىڭ قامىن ويلايدى, سول ارقىلى ۇلت قامىن جەيدى.
ول كادىمگى بايتەرەك سەكىلدى. مارقۇم گۇلنازيا اپاي ەكەۋى وسىرگەن ءۇش ۇل, ءبىر قىزى مەن نەمەرەلەرى, شوبەرەلەر ۇلكەن اۋلەتتى قۇرايدى. بارلىعى دا ەلگە قىزمەت ەتەدى. قازاق قارياسىن قازىنا ساناعاندا كاكىمجانداي اقساقالىن ايتقان بولار-اۋ.
ءنازيرا جارىمبەت, «ەگەمەن قازاقستان»
قوستاناي وبلىسى,
جانگەلدين اۋدانى,
كولقامىس اۋىلى