جىل سايىن مۇناي تاسىمالىنىڭ كولەمىن ۇلعايتۋعا قول جەتكىزگەن كومپانيا اسا ماڭىزدى ينۆەستيتسيالىق جوبالاردى دا ىسكە اسىرۋعا كىرىستى. وتكەن جىل اياعىنا تامان ءدال سونداي ماڭىزدى جوبالاردىڭ ءبىرى – اتىراۋ مۇناي ايداۋ ستانساسىنىڭ (ماس) №1 مۇناي قوتارۋ-قۇيۋ ەستاكاداسىن قايتا جاڭعىرتۋدى اياقتادى. ءبىر جىل ىشىندە ىسكە اسىرىلعان جاڭعىرتۋ جوباسىنىڭ ناتيجەسىندە كومپانيا زاماناۋي ءارى سونى تەحنيكامەن جاراقتاندىرىلعان وندىرىستىك نىسانعا يە بولدى. بۇل اتىراۋ قوتارۋ-قۇيۋ ەستاكاداسى تەرمينالى جۇمىسىنىڭ تەحنولوگيالىق ۇدەرىسىن جاقسارتۋعا جانە ونىڭ وتكىزۋ قابىلەتىن ۇلعايتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. مۇنداعى قايتا جاڭعىرتۋ جۇمىستارىن باس مەردىگەر بولىپ تاڭدالعان وتاندىق “ۋس-99” باسقارماسى اتقارىپ, وعان جەرگىلىكتى جەردەن 120 ادام جۇمىسقا تارتىلدى.
– مۇناي قوتارۋ-قۇيۋ ەستاكاداسىن جاڭعىرتۋ – ءبىزدىڭ كومپانيانىڭ ەڭ باستى جوبالارىنىڭ ءبىرى, – دەدى “قازترانسويل” اق باس ديرەكتورى نۇربول سۇلتان اتىراۋ مۇناي ايداۋ ستانساسىندا وتكەن سالتاناتتا. – بۇل جوبا كوپ جىلدان بەرى ءوزارا سەرىكتەستىك بايلانىسىمىز ورنىققان “تەڭىزشەۆرويل” كومپانياسىمەن بىرلەسىپ ىسكە اسىرىلدى. اۆتوماتتاندىرىلعان باسقارۋ جۇيەسى بار جاڭا قوتارۋ-قۇيۋ ەستاكاداسى تەحنولوگيالىق ۇدەرىستەردىڭ ساپاسىن جاقسارتۋعا, سونىمەن بىرگە, مۇناي قۇيۋ قولەمىن ارتتىرۋعا, جۇك جونەلتۋشىلەر مۇنايىنىڭ ساپاسىن ساقتاۋعا جول اشادى. كومپانيا الداعى ۋاقىتتا دا وسىنداي ينۆەستيتسيالىق جوبالاردى بارلىق باعىتتاعى ماگيسترالدى مۇناي قۇبىرلارى جەلىسىندە قولعا الادى. مۇناي ايداۋ ستانسالارىندا مۇناي قۇيۋ قۋاتىن ارتتىرۋدى كوزدەگەندىكتەن, كەڭ كولەمدەگى جاڭعىرتۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز.
ەستاكادا – مۇناي تاسىمالداۋدىڭ كەز كەلگەن ىقشام ۇلگىدەگى باعدارىنىڭ باستاپقى بۋىنى. ول تەمىر جول بويىنا تارتىلعان ءتورت مەتردەي بيىكتە ورنالاسقان پايدالانۋ الاڭشالارى بار ەستاكادا قۇرىلعىلارىنىڭ شوعىرىن قۇرايدى. “قازترانسويل” اق بۇگىنگى كۇنى “اتىراۋ” ماس-تا (ەكى ەستاكادا), “شاعىر” مقب-دا, “اتاسۋ” بماس-تا, “اقتاۋ” بماس-تا ورنالاسقان بەس تەمىر جول ەستاكاداسى تەرمينالىن پايدالانادى. بۇل نىسانداردىڭ ارقايسىسىن سالۋ جانە جاڭعىرتۋ مۇناي تاسىمالداۋداعى سۇرانىستىڭ ارتۋىنان تۋىنداپ وتىر. ماسەلەن, 2000 جىلى قىتايلىق جۇك جونەلتۋشىلەردىڭ قحر باعىتىنا مۇناي جەتكىزۋ كولەمىن ارتتىرۋعا مۇددەلى بولۋىنا بايلانىستى “اتاسۋ” بماس تەمىر جول ەستاكاداسى پايدالانۋعا بەرىلدى. “قۇمكول” مۇنايىن جەتكىزۋ باعىتىن ءارتاراپتاندىرۋ ماقساتىندا 2002 جىلى قۋاتى جىلىنا 3 ملن. توننانى قۇرايتىن “شاعىر” مۇناي قۇيۋ بەكەتى سالىنىپ, بۇل كۇندەرى ونىڭ ومىرشەڭدىگى دالەلدەندى. مۇنايدى كاسپي تەڭىزى ارقىلى تاسىمالداۋدا دا سۇرانىستىڭ ۇدايى ءوسىپ كەلە جاتقانى نازارعا الىنىپ, “اقتاۋ” بماس قوسىمشا ەستاكاداسى كەيىنگى ونجىلدىقتا ەكى رەت قايتا جاڭعىرتۋدان وتكىزىلدى. 2001 جىلى ىسكە اسىرىلعان ءبىرىنشى جاڭعىرتۋدىڭ ناتيجەسىندە قاتىپ قالۋ تەمپەراتۋراسى جوعارى “قۇمكول” مۇنايىن تەمىر جول شاندارىنان قۇيىپ الۋدى جىل بويى جۇرگىزۋگە مۇمكىندىك تۋدى. ال 2003 – 2005 جىلدارى جۇرگىزىلگەن ەستاكادانىڭ وتكىزۋ قۋاتىن كەڭەيتۋ جانە ارتتىرۋ ماقساتىنداعى كەڭ اۋقىمدى جۇمىستاردان كەيىن تەمىر جول شاندارىنان قۇيىپ الىپ, ودان ءارى تانكەرلەرگە قۇيىلاتىن مۇناي كولەمىن ەكى ەسەگە ۇلعايتۋ مۇمكىن بولدى.
1969 جىلى سالىنعان “اتىراۋ” ماس №1 ەستاكاداسىندا العاش رەت ماڭعىستاۋ تۇبەگىنەن وندىرىلگەن مۇناي قۇيىلعان ەدى. سودان بەرى مۇناي قۇيۋ جۇمىستارى ۇزدىكسىز اتقارىلىپ كەلەدى. بۇل ەستاكادانى العاشقى قايتا جاڭعىرتۋ “قۇمكول” مۇنايىن قۇيۋ ءۇشىن 2001 جىلى جۇرگىزىلگەن ەدى. 2009 جىلى جاڭعىرتىلعان مۇناي قۇيۋ ەستكاداسى جۇيەسىن جاڭعىرتۋ “تەڭىزشەۆرويل” جشس-نىڭ وسى تەرمينال ارقىلى “تەڭىز” مۇنايىن اۋىستىرىپ قۇيۋ كولەمىن كوبەيتۋىمەن بايلانىستى ىسكە اسىرىلدى. “اتىراۋ مۇناي قۇبىرلارى” باسقارماسىنىڭ باستىعى ساركيس سنحچياننىڭ ايتۋىنشا, ەندى ءبىر مەزگىلدە 60 تەمىر جول شانىنا قىزمەت كورسەتۋگە ارنالعان تەرمينالدا جاڭعىرتۋ ۇدەرىسىندە بۇرىنعى مۇناي قۇيۋ قوندىرعىلارى وزىق حالىقارالىق ستاندارتتارعا ساي كەلەتىن زامانۋي قوندىرعىلارمەن اۋىستىرىلدى. ەندى مۇناي قۇيۋدى SCADA جۇيەسى ارقىلى باقىلاپ وتىرۋعا, قاجەتتى ولشەۋ جانە ەسەپتەۋ جۇرگىزۋگە, جونەلتۋ قۇجاتتارىن رەسىمدەۋگە مۇمكىندىك بەرەتىن ۇدەرىستى اۆتوماتتى باسقارۋ جۇيەسى ەنگىزىلدى. اۆتوماتتاندىرىلعان باعدارلامالىق-تەحنيكالىق كەشەن مۇناي قۇيۋدى, جابدىقتىڭ ءونىمدىلىگىن ساتىلاپ رەتتەۋدى, اپاتتىق ءولشەمدەردى باقىلاۋدى, ءونىم ماسساسىن ولشەۋدى جانە باسقا دا كوپتەگەن ىستەردى اۆتوماتتى تۇردە جۇزەگە اسىرادى. نىساندا ورتكە قارسى قاۋىپسىزدىكتى كۇشەيتۋ ءۇشىن ەستاكادالىق قورعانىش ءىس-شارالارىن وزدىگىنەن ورىنداۋدى كوزدەيتىن اۆتوماتتى ءورت ءسوندىرۋ قوندىرعىسىمەن, سونداي-اق, باسقارۋ مەن دابىلدىڭ قاشىقتان جانە جەرگىلىكتى باسقارۋ تۇرلەرىمەن جاراقتالعان. “اتىراۋ” مۇناي ايداۋ ستانساسىنداعى №1 ەستاكادا, سۇيىققويما پاركى جانە پاركىشىلىك قوسالقى قۇرىلىمدارى جۇك جونەلتۋشى مۇنايىنىڭ ساپاسىن ساقتاۋعا مۇمكىندىك بەرەتىندىگى اتاپ ايتۋعا لايىق.
“قازترانسويل” اق ماگيسترالدى مۇناي قۇبىرلارى جۇيەسىن جۇك جونەلتۋشىلەر قاجەتتىلىكتەرىنە سايكەس جان-جاقتى دامىتۋعا باعىتتالعان ينۆەستيتسيالىق جوبالاردى ىسكە اسىرۋ باعىتىنداعى جۇمىستاردى بەلسەندى جالعاستىرىپ كەلەدى. “قازترانسويل” اق بۇل جەتىستىكتەرىمەن شەكتەلىپ قالماق ەمەس. تاياۋ بولاشاقتا تاعى بىرنەشە ءىرى جوبانى ىسكە اسىرۋدى كوزدەيدى. ونىڭ ىشىندە “اتىراۋ” مۇناي ايداۋ ستانساسىنداعى №2 ەستاكادانى جاڭعىرتۋدى جۇرگىزبەك. بۇل №1 ەستاكادانى جەتىلدىرۋمەن بىرگە, ماس-تاعى مۇناي قۇيۋ تورابىنا تولىق قايتا جاڭعىرتۋ جۇرگىزۋدى جالعاستىرۋعا جانە ونىڭ وتكىزۋ قۋاتىن ەداۋىر ارتتىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. “قازترانسويل” اق باسىمدىق ماقساتتاعى وسىنداي جوبالاردى ىسكە اسىرۋمەن قاتار, جىل سايىن مۇنايدى بارلىق باعىتتاعى تۇتىنۋشىعا ىركىلىسسىز ءارى ۋاقتىلى تاسىمالداۋدى قامتاماسىز ەتەتىن سەنىمدى دە سەرىكتەس ەكەندىگىن دالەلدەيدى.
جولداسبەك شوپەعۇل, اتىراۋ وبلىسى.