ءا.قاستەەۆ اتىنداعى مەملەكەتتىك ونەر مۋزەيىندە قازاقتىڭ بەلگىلى سۋرەتشىسى ساليحيتدين ايتباەۆتىڭ 80 جىلدىعىنا ارنالعان جەكە كورمە اشىلدى. ەكسپوزيتسيا مۋزەيدىڭ جانە سۋرەتشىنىڭ جەكە قورىنداعى كەسكىندەمە جانە گرافيكا تۋىندىلارىنان قۇرالعان.
ساليحيتدين ايتباەۆ – قازاق سۋرەت ونەرىنە وزىندىك ورنەگىن سالعان قايراتكەر. ونىڭ قىلقالامىنان مارجان بوپ ورىلگەن ءار شىعارما ۋاقىت پەن زامان تىنىسىن, ادام مەن قوعام ءومىرىن قاز-قالپىندا سۋرەتتەيدى. قازاق ونەرىنىڭ دامۋىنداعى ەڭ ەكپىندى كەزەڭدەردە ونەرگە ەلەۋلى قىزمەت ەتكەن دارىن يەسى قوعامدىق احۋالدى شىعارماشىلىعىنا ارقاۋ ەتىپ قانا قويماي, ونەردەن سونى سوقپاق, دارا جول ىزدەدى, قازاقستاندىق سۋرەتشىلەردىڭ جاڭا بۋىنىنىڭ جولباسشىسى بولدى. ول تەك كوزقاراسىنىڭ كەڭدىگىمەن عانا ەمەس, جاڭا بەينەلى ءتىل ىزدەۋدە دە تىڭ تالپىنىستار جاسادى.
كورمە جەتەكشىسى سۆەتلانا كوبجانوۆا: «ساليحيتدين ايتباەۆ ءوز شىعارماشىلىعىندا ءداستۇرلى حالىق مادەنيەتىنە نەگىزدەلگەن وزىندىك شەشىمدەردى تابا ءبىلدى. حح عاسىرداعى ونەردىڭ مانەرلى ەموتسيونالدى-ديناميكالىق ءتىلى, بەينەلەمە-مەتافورالىق ءمانىنىڭ ويلارى ۇلتتىق مادەنيەتتىڭ قاينار كوزىن ۇعىنۋعا نەگىز بولدى جانە سۋرەتشىنىڭ العاشقى جۇمىستارىندا ونىڭ بوياۋ شەشىمدەرىنىڭ تەرەڭ ءداستۇرى ايقىن سەزىلەدى. ول ءوزىنىڭ شىعارماشىلىعىندا سيپاتتامادان, بۇلدىر ويدان ارىلىپ, سۋرەتشىنىڭ ىشكى «مەنىنە» وزىندىك ەنۋ جولىن اشتى, ونى ۇلتتىق تامىرلارىمەن بايلانىستىرىپ زاماناۋي ونەردىڭ تاجىريبەسىن قولدانىپ, شىندىقتى كوشىرۋدەن باس تارتىپ, ءوز الەمىن جاسادى. كەسكىندەمەنىڭ پلاستيكالىق مۇمكىندىكتەرىن بايىتىپ, جازۋدىڭ جەكە مانەرىن كۇشەيتتى, ونداعى شىعارمالاردىڭ كوڭىل-كۇيى تۇستىك كەرەعارلار مەن ەكپىندى ورىندالۋمەن جاسالدى. اتالعان ەكسپوزيتسيادا ۇسىنىلعان «قازاقتاردىڭ ءانى» (1980-1981) توپتاماسىنىڭ وفورتتارى ءاربىر پاراقتىڭ باتىل شەشىمى, ناقتى كەڭىستىكتىك زەرتتەۋى مەن كولەمدى ۇلگىلەۋىمەن ەرەكشەلەنەدى» دەيدى.
كەز كەلگەن ادام اڭعارا بەرمەيتىن جەكە قۇبىلىستارعا جان-جاقتى كوزقاراسپەن قاراۋعا دەگەن ۇمتىلىسى قىلقالام شەبەرىن ونەر شىڭىنا شىعاردى. «اكەمنىڭ پورترەتى», «شوپان», «جاس قازاقتار», «بريگادا جينالىسى», «باقىت», «قوناق كەلدى», «اباي» سياقتى شوقتىعى بيىك شىعارمالارى تالاي سۋرەتشىگە ۇلگى بولدى. اسىرەسە ولجاس سۇلەيمەنوۆتىڭ «قىش كىتاپ», «نۇرلى تۇندەر», «قازاق حالىق ەرتەگىلەرى» ولەڭدەرىنىڭ تاقىرىپتارى بويىنشا جاساعان گرافيكالىق يلليۋستراتسيالارىندا ساليحيتدين ايتباەۆ ادەبي مازمۇنعا پلاستيكالىق سايكەستىك ىزدەپ, تاعىلىمدى تاجىريبە جاسادى. تالانت يەسىنىڭ مەملەكەتتىك بەينەلەۋ ونەرى مۇراجايىندا ساقتالعان كارتينالارى كىمدى بولسىن وزىنە ىنتىقتىرا تۇسەدى.
بەينەلەۋ ونەرىندە ايشىقتى ءىز قالدىرعان سۋرەتشىنىڭ تەرەڭ تولعانىستان تۋعان تالاي شىعارمالارى حالىقتىڭ قازىناسىنا اينالدى. ونىڭ دالا كارتينالارىنان اسپاننىڭ اسقاقتىعىن, تابيعاتتىڭ كەڭدىگىن سەزىنەسىز. قازاق جەرىنىڭ قاي قيىرىنا بارساڭىز دا ءساليحيتديننىڭ سالقار دالاسى الدىڭىزدان شىعادى دا تۇرادى. بۇل ونەردىڭ قۇدىرەتى شىعار. ءساليحيتديننىڭ سالقار دالاسى...
ارمان وكتيابر, «ەگەمەن قازاقستان»
الماتى