عالامدىق دامۋ, جاھاندانۋدىڭ جاڭا مۇمكىندىكتەرى مەن تالاپتارى ءاربىر مەملەكەتتەن وسىنداي جاڭاشا ارەكەتتەردى كۇتەتىنى تۇسىنىكتى. ەلباسى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆتىڭ ء«تورتىنشى ونەركاسىپتىك رەۆوليۋتسيا جاعدايىنداعى دامۋدىڭ جاڭا مۇمكىندىكتەرى» اتتى بيىلعى جولداۋى ەلىمىز ءۇشىن ماڭىزدى وسىنداي قادامداردىڭ قامى دەسە بولارلىق. ون تاراۋدان تۇرىپ ءومىرىمىزدىڭ بارلىق نەگىزگى سالالارىن قامتيتىن بۇل جولداۋدىڭ قاي تاراۋى دا وزىنشە ماڭىزدى.
بارلىق جاڭالىقتار مەن وزگەرىستەردىڭ باستاۋى – ادام, ونىڭ قابىلەتى, ەڭبەگى, ساناسى. سول سەبەپتى دە جولداۋدىڭ «ادامي كاپيتال – جاڭعىرۋ نەگىزى» دەپ اتالعان جەتىنشى تاراۋىنىڭ ماڭىزى ايرىقشا. ەلباسى بۇل تاراۋدى ءبىلىم بەرۋدىڭ جاڭا ساپالىق مانىنەن باستايدى دا, ورتا ءبىلىم بەرۋ سالاسىنداعى جاڭارتىلعان مازمۇنعا كوشۋ جايىنا توقتالىپ, بىرقاتار تاپسىرمالار بەرەدى. جاڭا جاھاندىق جاعدايدا ءبىلىم بەرۋ ءۇردىسىنىڭ الەمدىك دەڭگەيدەن كەيىن قالماعانى ءجون. جاس ۇرپاقتىڭ ساپالى ءبىلىم الۋى جونىندە پرەزيدەنت بۇرىنعى جولداۋلارىندا دا سان مارتە ايتقان. ەندى ەلباسى تاپسىرماسىنىڭ قالاي ورىندالۋىنا كەلسەك, بۇل ارادا سان ساۋال تۋىندايدى. اسىرەسە بۇل مەكتەپ باعدارلامالارى مەن وقۋلىقتارىنا قاتىستى. ءبىزدىڭ ويىمىزشا, بۇل ارادا جىلدار بويى شەشىلمەي كەلە جاتقان بىرنەشە ماسەلە بار.
بىرىنشىدەن, باستاۋىش سىنىپتاردىڭ وقۋلىقتارى وتە كۇردەلى. ۇسىنىلعان ماتىندەر مەن تاپسىرمالار كەي جاعدايدا تۇسىنىكسىز بەرىلەدى. ءتىپتى كەيبىر ەكىنشى, ءۇشىنشى, ءتورتىنشى سىنىپتارداعى وقۋلىقتاردىڭ ءماتىنىن ءتۇسىنۋ قيىندىققا سوعادى.
ەكىنشىدەن, «انا ءتىلى» وقۋلىقتارىنداعى ماتىندەر كوبىنەسە, زاماناۋي تالاپتارعا ساي كەلمەيدى. بۇل وقۋلىقتارعا بالالار ادەبيەتىنىڭ بۇگىنگى زامانعا ۇندەسەتىن شىعارمالارى تاڭدالىنىپ ۇسىنىلعانى ءجون.
ۇشىنشىدەن, جوعارى سىنىپتارعا ارنالعان «قازاق ءتىلى» وقۋلىقتارىندا ءتىل مادەنيەتى, ستيليستيكاعا ارنالعان ماتەريالدار تىم عىلىميلانىپ, ولار كۇندەلىكتى سويلەۋ ادەبىنەن, جاستاردى تاپقىر, شەشەن سويلەۋگە باۋلۋ ادەبىنەن تىم الىستاتىلعان. ەگەر انا ءتىلىمىز باي, بەينەلى دەيتىن بولساق, ءبىز 9-11 سىنىپتاردا وسى بايلىق پەن بەينەلىلىكتى وقۋشىلاردىڭ بويىنا دارىتۋدىڭ تاسىلدەرىن قاراستىرۋىمىز قاجەت. ءدال وسى سىنىپتاردا انا ءتىلىنىڭ بار قۇنارىن, ءسوز بايلىعىن, ءسوز ماشىعىن بويىنا سىڭىرمەگەن جاستار ونى باسقا ەش جەردەن دە الا المايدى.
تورتىنشىدەن, بىزدەگى اسىرەسە, جاراتىلىستانۋ پاندەرى وقۋلىقتارىنىڭ ماتىندەرىندە اۋدارمالىق سيپات تىم قاتتى بايقالادى. ماتەماتيكا, فيزيكا, حيميا, بيولوگيا, گەوگرافيا, گەومەتريا پاندەرىنىڭ ماتىندەرى قازاقى ۇعىمعا لايىقتالماعان. بۇل كىتاپتار ورىس تىلىندەگى وسىنداي ەڭبەكتەردەن تىكەلەي اۋدارىلعان نەمەسە ونىڭ اۆتورلارى قازاق تىلىنە جەتىك ەمەس. ەگەر ءتىل مەن ويلاۋدىڭ ءوزارا اجىراماس بىرلىكتە ەكەنىن ەسكەرسەك, جاستارىمىز وسىنداي وقۋلىقتار ارقىلى ۇلتتىق ويلاۋدان, دۇنيە, جاراتىلىس, الەم تۋرالى وي قورىتۋدان شەتتەپ قالۋى عاجاپ ەمەس. سوندىقتان جاراتىلىستانۋ پاندەرى وقۋلىقتارى تىلدىك تۇرعىدان ارنايى ساراپتاۋدان وتكىزىلگەنى ءجون.
بەسىنشىدەن, جاھاندانۋ داۋىرىندە ۇلتتىق قالپىمىزدى ساقتاۋ ءۇشىن «ۇلتتانۋ» ءپانى ءبىر وقۋ جىلى ەمەس, ايتالىق كەم دەگەندە 10-11-سىنىپتاردا ارنايى ءپان رەتىندە وقىتىلعانى دۇرىس.
التىنشىدان, «قازاق ادەبيەتى» وقۋلىقتارىنا ەنگەن كوپتەگەن شىعارمالار يدەولوگيالىق تۇرعىدان ەسكىرگەن. سوندىقتان ولاردى تاۋەلسىزدىك قۇندىلىقتارىنا ساي كوركەم تۋىندىلارمەن الماستىرعان دۇرىس. مۇنداي وقۋلىقتاردا كوركەمدىك قاعيداتتار دا ەسكەرىلمەي جاتادى. «قازاق ادەبيەتى» پانىنە ەنەتىن ءاربىر ادەبي تۋىندىنىڭ يدەيالىق جانە كوركەمدىك دەڭگەيى تەڭ ءتۇسىپ, ولاردا جالپى گۋمانيستىك, ۇلتتىق مۇراتتار مەنمۇندالاپ تۇرۋى ءتيىس.
جەتىنشىدەن, تاريح پانىنە ارنالعان وقۋلىقتاردىڭ مازمۇنىن مەيلىنشە قىزعىلىقتى بايانداۋعا قۇرعان دۇرىس سياقتى. البەتتە, تاريح دەرەكتەر مەن وقيعالاردان تۇراتىنىن بىلەمىز, ماسەلە بۇل ارادا ولاردى وقۋشىنىڭ جاس ەرەكشەلىكتەرىنە, تانىمىنا ساي ەتىپ بەرۋدە. جولداۋدا كوتەرىلگەن ءبارىمىز ءۇشىن ماڭىزدى ماسەلەنىڭ ءبىرى – ءتىل ماسەلەسى. پرەزيدەنت: «ورىس ءتىلدى مەكتەپتەر ءۇشىن قازاق ءتىلىن وقىتۋدىڭ جاڭا ادىستەمەسى ازىرلەنىپ, ەنگىزىلۋدە» دەدى وسى جولداۋىندا. بۇل تاراپتا دا اتقارىلاتىن جۇمىستار ءالى كوپ. اتاپ ايتقاندا, قازاق ءتىلىن ۇيرەتۋگە ارنالعان مەكتەپ وقۋلىقتارىندا ءتىلدىڭ لەكسيكالىق جانە گرامماتيكالىق مينيمۋمدارى ەسكەرىلمەي كەلەدى.
سوندىقتان دا ءتىل ۇيرەتۋ مازمۇنى سويلەۋ تىلىنە, ياعني كۇندەلىكتى كوممۋنيكاتسياعا قۇرىلماعاندىقتان 11 جىل بويى وقىعان ءتىلدى ورىس سىنىبىنىڭ وقۋشىلارى مەڭگەرە الماۋدا. بۇل باعىتتا مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگى تىلدەردى دامىتۋدىڭ قوعامدىق-ساياسي جۇمىس كوميتەتى ش.شاياحمەتوۆ اتىنداعى تىلدەردى دامىتۋدىڭ رەسپۋبليكالىق ۇيلەستىرۋ-ادىستەمەلىك ورتالىعى «قازاق ءسوزى» اتتى بەس كىتاپتان جانە مۋلتيمەديالىق قوسىمشادان تۇراتىن كەشەن دايىندادى. وسى ورتالىقتىڭ ماماندارى ەڭ قاجەتتى دەگەن لەكسيكالىق جانە گرامماتيكالىق مينيمۋمداردى انىقتادى. اسىرەسە ولار وسى سالاداعى حالىقارالىق تاجىريبەلەردى تىڭعىلىقتى ساراپتاپ شىقتى. قازىر وسى «قازاق ءسوزى» كەشەنىن قولدانۋشىلار تاراپىنان كوپتەگەن وڭ پىكىرلەر ايتىلۋدا. ورىس ءتىلى مەكتەپتەرىندە قازاق ءتىلىن ۇيرەتۋدىڭ ەڭ باستاپقى ماڭىزدى, شەشۋشى قادامى وسى لەكسيكالىق جانە گرامماتيكالىق مينيمۋمداردى دۇرىس تاڭداۋدا.
جولداۋدا ايرىقشا ايتىلعان تىلگە بايلانىستى ماسەلەنىڭ ءبىرى – تەرمينولوگيا تاقىرىبى. «ەگەر ءبىز قازاق ءتىلى عۇمىرلى بولسىن دەسەك, ونى ءجونسىز تەرمينولوگيامەن قيىنداتپاي, قازىرگى زامانعا لايىقتاۋىمىز قاجەت», دەپ پرەزيدەنت تەرمينولوگيا ماسەلەسىن تالاپتارعا ساي قالىپتاستىرۋدى ايتتى. قوعامدا تەرمينولوگياعا قاتىستى الۋان پىكىرلەر بار. ونى ءباسپاسوز بەتتەرىنەن وقىپ تا ءجۇرمىز. ءبىزدىڭ بىلەتىنىمىز بۇل سالاعا ۇلكەن مونيتورينگتىك جۇمىس قاجەت. وسى كۇنگە دەيىن 18 مىڭنان استام تەرمين بەكىتىلىپتى. ولاردىڭ 7 مىڭعا جۋىعى تاۋەلسىزدىككە دەيىن, قالعان كوپ بولىگى ەگەمەندىك تۇسىندا بەكىتىلگەن. ەندى وسى بەكىتىلگەن تەرميندەرگە عىلىمي ساراپتاما جۇرگىزۋ سياقتى ۇلكەن ماسەلە تۇر. كۇنى ەرتەڭ قازاق ءتىلى لاتىن گرافيكاسىنا اۋىسقاندا تەرميندەر جايى قالاي بولادى, بۇل دا ويلاناتىن ماسەلە. اسىلى, بەكىتىلگەن تەرميندەرىمىزدى عىلىمي ساراپتاۋدان تولىق وتكىزىپ, تەرمين جاساۋدىڭ جاڭاشا قاعيداتتارىن قالىپتاستىرۋدىڭ ۋاقىتى كەلگەن سياقتى. بۇل تۇرعىدا مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگى تىلدەردى دامىتۋ جانە قوعامدىق-ساياسي جۇمىس كوميتەتىنىڭ ش.شاياحمەتوۆ اتىنداعى تىلدەردى دامىتۋدىڭ رەسپۋبليكالىق ۇيلەستىرۋ-ادىستەمەلىك ورتالىعى بەكىتىلگەن تەرميندەرگە ساراپتاۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋدە.
ەلباسىنىڭ جىل سايىنعى جولداۋلارى مەن باعدارلامالىق ماقالالارى ءوزارا ىشتەي ساباقتاسىپ, قازاق ەلىنىڭ مەملەكەت رەتىندە وركەندەۋىنىڭ باسىم باعىتتارىن ۇنەمى بەلگىلەپ وتىرادى. بۇل ورايدا ءبىز وسى جولداۋدا ايتىلعان ماسەلەلەردى ونىڭ «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلامالىق ماقالاسىمەن ساباقتاستىرىپ, دامۋىمىزدىڭ جاڭا مۇمكىندىكتەرى مەن جاڭا كوكجيەكتەرىن بارلاعانىمىز ءجون.
«بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلامالىق ماقالاسىندا ۇلتىمىزدى ساقتاۋ مەن وركەندەتۋ ءۇشىن, ءبىزدىڭ ويىمىزشا, ەلباسى ەكى ۇلكەن داۋىرلىك ماسەلەنى كوتەرگەن دەسەك, ءبىرىنشىسى – ءتول ءداستۇرىمىزدىڭ ومىرشەڭ تۇستارىن زاماناۋي سۇرانىستارمەن ساباقتاستىرۋ, ەكىنشىسى – بۇكىل ادامزات بالاسىنا ورتاق جاھاندانۋ ۇدەرىسىنىڭ ءوزىمىز ءۇشىن ءتيىمدى تۇستارىن يگەرۋ. البەتتە ءبىز ەڭ الدىمەن ءتول ءداستۇرىمىزدىڭ ومىرشەڭ تۇستارى دەگەندە, بار ءداستۇرىمىزدى, جالپى مادەنيەتىمىزدى, تۇتاس ۇلتىمىزدى ساقتاۋشى انا ءتىلىمىزدى ايتامىز. جاڭا جاھاندانۋ زامانىندا ءتىلىمىزدىڭ ۇلتتى ساقتايتىن قوعامدىق ءھام رۋحاني قۇرالى رەتىندەگى بارلىق العىشارتتارى مەن مۇمكىندىكتەرى بار. بىرىنشىدەن, ونىڭ سوزدىك قورىنان, بەينەلىلىگىنەن, ستيليستيكالىق مۇمكىندىكتەرىنەن قۇرالعان ۇلكەن الەۋەتى بار. ەكىنشىدەن, قازاق تىلىندە سويلەۋشىلەردىڭ سانى سان ميلليونداپ سانالادى, ايتالىق قازىر الەمدە 16 ميلليونعا جۋىق قازاق بار دەسەك, سونىڭ كەم دەگەندە 11-11,5 ميلليونى ءوزىنىڭ انا ءتىلىن بىلەدى. ياعني بۇل ءتىلدى قاجەت ەتەتىندەردىڭ سانى قازىرگى عالامدىق ولشەممەن العاندا جوعارى. ۇشىنشىدەن, قازاق ءتىلى – كونستيتۋتسيا بويىنشا مەملەكەتتىك ءتىل. بۇلارعا قوسىمشا قازاق ءتىلى قوعامنىڭ بارلىق سالاسىندا قولدانىلادى, ياعني ءبىلىم مەن عىلىمنىڭ, قوعامدىق قاتىناستىڭ, بيزنەس پەن بيلىكتىڭ ءتىلى. وسىنداي مۇمكىندىگى زور ءتىلدى سول قوعامنىڭ بارلىق سالاسىندا جەتەكشى تىلگە اينالدىرۋ ماسەلەسى تۇر. بۇل رەتتەن كەلگەندە, ءتىلىمىز ءوز ەلىندە ءالى دە وسىنداي جەتەكشى فۋنكتسياعا اينالدى دەپ ايتا الماساق كەرەك.
رۋحاني جاڭعىرۋدىڭ وزەگى – قوعامدىق سانانى جاڭا ساپاعا كوتەرۋ دەسەك, وندا ءتىلدىڭ وسىنداي ۇلكەن ماقساتتى شەشەتىن الەۋەتىن نازاردان تىس قالدىرۋعا بولمايدى. ءتىل – تەك قارىم-قاتىناس قۇرالى بولسا, وندا وركەنيەتتى الەمدە وعان ونشا ءمان دە, ماقسات تا ۇستەمەلەمەس ەدى. ءتىل تەك قاتىناستىق قۇرالدان دا جوعارى قۇبىلىس. ءتىلدى ساقتاۋ ۇلتتى ساقتاۋدىڭ تىكەلەي كەپىلى ەكەنىن احاڭ باستاعان الاش زيالىلارى, كەشەگى باۋكەڭدەر سان رەت ايتتى, ءتىپتى ەسكەرتتى دەسە دە بولاتىنداي. دەگەنمەن, بۇكىل الەمدە جانە وزىمىزدە دە قالىپتاسقان ءتىلدى ساقتاۋشىلىققا بايلانىستى سان پىكىرلەر بۇگىن دە بىرقاتار ءتىپتى دەپۋتاتتار, وقىعان ءبىلىمدى دەگەن ادامدار تاراپىنان ايتىلىپ ءجۇر. ولاردىڭ كەيبىرى قازاق ءتىلىن بيلىككە دە, بيزنەسكە دە, ۇلكەن اقپاراتقا دا ەنگىزگىسى كەلمەي, تۇرمىستىق دەڭگەيدە عانا باعالايدى. ەندى بىرەۋلەرى بارىمىزگە تۇسىنىكتى تىلدە سويلەسەك بولدى ەمەس پە دەپ تىلگە سونشالىقتى نەمقۇرايلى, ونىڭ بارشا قاسيەتىن سونشالىقتى بىلىمسىزدىكپەن جەتكىزگىسى كەلەدى.
ەگەر وسىنداي ادامداردىڭ ويى ولاردىڭ وزدەرى ايتقانداي بولسا, وندا الەمدەگى ەستيار حالىقتار ءوز تىلدەرىن ساقتاۋعا نەلىكتەن كۇرەسەدى. ەۋروپانىڭ تورىندە, بريتانياعا بىزدەن دە گەوگرافيالىق جاعىنان جاقىن شاعىن ەلدەردىڭ ءوزى اتاپ ايتقاندا, گوللانديا, بەلگيا, دانيا, ءتىپتى ءبىزدىڭ وبلىس تۇگىلى اۋداندارىمىزداي-اق جەرى بار البانيا, ەستونيا, سلوۆەنيا, سلوۆاكيا تاعى دا باسقا قانشاما مەملەكەتتەر ءوز تىلدەرىن ەڭ جوعارى دەڭگەيدە قورعايدى, ەڭ باستىسى ۇيدە دە, تۇزدە دە ءوز انا تىلدەرىندە عانا سويلەيدى. الەمنىڭ وتىزدان استام ەلىندە مەملەكەتتىك نەمەسە رەسمي ءتىل رەتىندە بەكىتىلگەن, جۇزدەگەن ميلليون ادام سويلەيتىن فرانتسۋز ءتىلى فرانتسيادا بىرنەشە زاڭمەن قورعالعان. ولار اعىلشىن ءتىلىنىڭ ىقپالىن ازايتۋ ءۇشىن فرانتسۋز ءتىلىن قولدانىسى جاعىنان دا, ونىڭ بايلىعىن ساقتاۋ جاعىنان دا, ءتىل مادەنيەتىن ارتتىرۋ جاعىنان دا ارنايى قۇجاتتار قابىلداعان. وسىلاردىڭ ءبارى الگىندەي بىلگىشتەرگە ونەگە بولعانى ءجون. جاھاندانۋ ءبىزدىڭ تۇرمىسىمىزعا, جالپى ومىرىمىزگە تىلدىك-سانالىق دەڭگەيدە ەنەدى, ياعني ونىڭ ەڭ باستى كورىنەر تۇسى دا – ءتىل. البەتتە اعىلشىن ءتىلىن بە, باسقا قاجەتتى ءتىلدى مە ۇيرەنۋ زاماننىڭ تالابى دا بولار. بىراق ول ءوز تىلىڭنەن بەزىنۋ دەگەن ءسوز ەمەس قوي.
وركەنيەتتى الەم بىرنەشە تىلدە سويلەيدى, بىراق وركەنيەتتى الەمىڭىز الدىمەن ءوزىنىڭ ءتىلىن قۇرمەتتەيدى. قۇرمەتتەرى بىزدىكى سياقتى دەكلاراتيۆتى تۇردە ەمەس, ناقتى قولدانىلۋىندا. ياعني ءتىلدىڭ ەڭ باستى شارتى – ونى قولدانۋ. وعان نەشەمە مىسالدار كەلتىرۋگە بولارلىق. دۇنيەجۇزى قازاقتارىنىڭ V قۇرىلتايىندا يتاليانىڭ ميلان قالاسىنان كەلگەن ايگەرىم تولەگەنقىزى, يرلانديادان كەلگەن وزگەجان كەسيجي, فرانتسيادان كەلگەن مەحمەت زەنگين قازاق تىلىندە ەركىن سويلەدى. ولار ارقايسىسى ءتورت-بەس تىلدەن بىلەدى. بىراق وزدەرىنىڭ انا تىلدەرى ولار ءۇشىن ءبىرىنشى ورىندا. بۇل نەنى كورسەتەدى, ءتىلدى قولدانۋعا قۇلشىنىس بار جەردە, ءوزىنىڭ تىلىنە ورتا ەمەس, ادامنىڭ ءوزى قوجا ەكەنىن كورسەتەدى. ءوز ەلىمىزگە كەلسەك, قازاقستاندا تۇراتىن شەشەن مەن ينگۋشتىڭ ءبارى انا تىلدەرىن بىلەدى, وتباسىندا تەك انا تىلىندە سويلەيدى. وزبەك, ۇيعىر سياقتى ۇلكەن دياسپورالاردى ايتپاعاننىڭ وزىندە. ال ءوز مەملەكەتىندە 11,7 ميلليون قازاقتىڭ ىشىندە تۇرىپ باي دا بەينەلى, مەملەكەتتىك مارتەبەسى بار ءوزىنىڭ انا تىلىندە سويلەمەسە, وعان كىمدى جازعىرامىز. وسىنىڭ ءبارى تىلگە دەگەن نەمقۇرايلىلىق, مۇنداي نەمقۇرايلىلىق ءتۇپتىڭ تۇبىندە ءوزىڭنىڭ حالقىڭا, ءوزىڭنىڭ شىققان تەگىڭە دەگەن نەمقۇرايلىلىقتان شىعادى.
ەلباسى وسى باعدارلامالىق ماقالاسىندا ۇلتتىق كود جونىندە جازدى. ۇلتتىق كودتىڭ جينالاتىن, ساقتالاتىن, ۇرپاقتان-ۇرپاققا بەرىلەتىن قورى دا, قازىناسى دا, تاسىمالداۋشىسى دا ونىڭ وسى ءتىلى. ەندەشە ءتىل ءبىزدىڭ بارىمىز. سوندىقتان جاھاندانۋ تۇسىندا اقپاراتپەن, كينومەن, تۇتىناتىن تاۋارمەن, مۋزىكامەن, بىلىممەن, قازاق ەلىنە كەلىپ جاتقان بارلىق قۇبىلىستار مەن قۇرالداردىڭ بارشاسىندا تىلدىك دەرەكتەر بار دەيتىن بولساق, وندا ولار قازاقتىڭ ساناسىنا ورنىعىپ تا جاتىر. البەتتە شەتەلدەن كەلگەن دۇنيەلەر تارتىمدىلىعى, قىزىقتىلىعى جاعىنان ەلىمىزدە وندىرىلەتىن سونداي زاتتاردان نەمەسە باسقا دا اقپاراتتىق دۇنيەلەردەن ارتىق بولۋى دا مۇمكىن. بۇل اسىرەسە جاستارىمىزدى باۋليدى. ول ءبىزدىڭ سانامىزعا, سەزىمىمىزگە كۇن سايىن مىسقىلداپ ەنەدى. سودان كۇندەردىڭ كۇنىندە وزىنىكىنەن اينيتىن, وزگەنىكىن جوعارى قوياتىن ۇرپاق قالىپتاسادى. ونىڭ باستاپقى جەمىستەرى قازىر دە كورىنىپ جاتىر.
جاڭا جاڭعىرۋ ءداۋىرى قاي حالىقتان بولسا دا دامۋدى ءھام ساقتانا وتىرىپ دامۋدى قاجەتسىنەدى. بۇل سول ءار حالىقتىڭ كەلەشەگىنىڭ قامى. ول بۇگىننەن باستالادى. قازاقتىڭ جەرى, ءتىلى وزىنىكى. تۇرمىسىمىزدا, جالپى ومىرىمىزدە وزگەلەردىڭ جاساعان دۇنيەسىن كوبىرەك قولداناتىن زاماندا تۇرمىز. دۇنيە بۇتىندەي ارالاستى, تۇتاستاي ساباقتاسىپ, ول ءۇردىس وسىلاي قاراي جۇرە دە بەرەتىنى بايقالادى. ەلباسى ماقالاسى وسىنداي الەمدەگى قازاقتىڭ, قازاقستاننىڭ الدىمەن ءوزىن ساقتاۋ, سودان بارىپ وركەندەۋ بارىسىن كورسەتۋ نيەتىنەن تۋعان ەڭبەك. ودان ساباق الۋ, ونىڭ مىندەتتەرىن جۇزەگە اسىرۋ – بارشامىزدىڭ مىندەتىمىز دەسەك, جالپىلاپ كەتەر ەدىك, دۇرىسى – ەل باسقارعان, اسىرەسە جاس ۇرپاققا تاربيە مەن ءبىلىم بەرۋدىڭ باسىندا تۇرعان ازاماتتاردىڭ پارىزى. وسىنداي ەلدىك بورىش قازاق اتا-اناسىنىڭ دا ەڭ باستى ماڭىزدى مىندەتى.
ورازكۇل اسانعازى