قىرۋار قازىنا قاراۋسىز جاتىر

ينۆەستيتسيالار جانە دامۋ مينيستر­لىگىنىڭ دەرەكتەرىنە جۇگىنسەك, قازىر ەلى­مىزدە 1370 تەحنوگەندىك مينەرالدى قال­دىقتار (تمق) نىساندارى بار. ولاردىڭ ءبىرازى مەملەكەتتىڭ مەنشىگىندە.

تاۋ-كەن ءوندىرىسى مەن مەتاللۋرگيالىق كاسىپورىندار دا ەلىمىزدە 40 ملرد تونناداي تەحنوگەندىك قالدىقتار بار ەكەنىن ايتىپ, ولاردى قايتا وڭدەۋدىڭ قاجەتتىلىگىن كورسەتىپ, دابىل قاعۋدا. ولاردىڭ كوبى جەر قويناۋىن پايدالانۋشىلاردىڭ كونتراكتىگە العان اۋماقتارىندا جاتىر.

وسى تەحنوگەندىك-مينەرالدىق قالدىق­تار ەل ەكونوميكاسىنىڭ دامۋىنا زور ۇلەس قوسا الادى, ويتكەنى ولاردىڭ قۇرامىندا وتە باعالى جانە سيرەك كەزدەسەتىن مەتالدار بار. وسى زامانعى تەحنولوگيادا ولاردى تازارتىپ الۋدىڭ ادىستەرى جەتكىلىكتى.

كاسىپكەرلەرمەن كەزدەسۋلەردە بىزگە وسى ماسەلە تۋرالى ءجيى ايتىلدى. قايتا وڭدەۋ وندىرىسىنە مۇمكىندىك تۋسا مىڭداعان جاڭا جانە قوسىمشا جۇمىس ورىندارى دا اشىلار ەدى.

ءماجىلىستىڭ قورجىنىنا تۇسكەن «جەر قويناۋى جانە جەر قويناۋىن پايدالانۋ تۋرالى» جاڭا كودەكستىڭ جوباسىن جۇمىس توبىندا قاراعاندا دا وسى ماسەلە كوتەرىلدى. قالدىقتاردىڭ كولەمى جىل سايىن ارتىپ, قاۋىپتى دەڭگەيگە جەتىپ قالعانى دا ءسوز بولدى.

ءبىزدىڭ ەلىمىزدە تەحنوگەندىك-مينەرال­دىق قالدىقتاردى وڭدەۋگە نيەت ەتكەن كومپانيالار دا بار. الايدا ولاردىڭ تمق-عا قول جەتكىزۋ قۇقى جوق. «جەر قويناۋى جانە جەر قويناۋىن پايدالانۋ تۋرالى» زاڭنىڭ 13-بابى بويىنشا قالدىقتاردىڭ ءبارى كەلىسىمشارتتىڭ مەرزىمى اياقتالعانشا جەر قويناۋىن پايدالانۋشىنىڭ يەلىگىندە بولادى. وسىنىڭ ءوزى ميلليونداعان توننا قالدىقتىڭ ونداعان جىلدار بويى پايدالانىلماي, ەكونوميكالىق اينالىسقا ەنگىزىلمەي, تاۋ-تاۋ بولىپ ءۇيىلىپ جاتۋى­نا جانە ەكولوگيالىق زيان تۋعىزۋعا سوق­تىرىپ وتىر. جەر قويناۋىن پايدالانۋشىلار تمق كولەمى تۋرالى ەسەپ بەرۋگە ءتيىستى ەدى, الايدا اشىق اقپارات كوزدەرىندە ولاردىڭ اقپاراتتارى جوق. ال ۋاكىلەتتى ورگانىمىز بۇل ماسەلەنى تەك باقىلاپ, تىم-تىرس جاتىر.

مىنە, وسى ماسەلەلەردى ايتىپ, ماجى­لىستەگى «اق جول» دەموكراتيالىق پارتيا­سىنىڭ فراكتسياسى اتىنان جۋىردا ينۆەس­تيتسيالار جانە دامۋ ءمينيسترى جەڭىس قاسىمبەكتىڭ اتىنا دەپۋتاتتىق ساۋال جولداپ, مىنا ماسەلەلەر تۋرالى اقپارات­تار بەرۋىن وتىندىك:

1. ءاربىر ايماق, كەن ورنى جانە مەنشىك يەلەرى بويىنشا تمق كولەمى تۋرالى;

2. مەملەكەت پەن مەنشىك يەلەرىندەگى تمق كولەمدەرىن قايتا وڭدەۋ بويىنشا جاسالعان جۇمىس جوسپارى;

3. جەر قويناۋىن پايدالانۋشى­لار­دىڭ تمق-داعى پايدالى زاتتاردى الۋى بويىن­شا كەلىسىمشارتتاعى مىندەتتەردى ورىنداۋى;

4. جينالعان تەحنوگەندىك قالدىقتاردى وڭدەۋگە ىنتالاندىرۋ ماقساتىمەن ماسە­لەنى قايتا قاراۋ.

دانيا ەسپاەۆا,

ءماجىلىس دەپۋتاتى