سپيكەر نۇرلان نىعماتۋليننىڭ توراعالىعىمەن وتكەن پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ جالپى وتىرىسىندا بىرقاتار زاڭ جوبالارى ماقۇلداندى. ونىڭ ءبىرى – تەڭىز كەمە قاتىناسىنا قاتىستى قۇجات بولسا, ەكىنشىسى – ەاەو ەلدەرىنىڭ ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق كوميسسياسىنىڭ كەلىسىمىن راتيفيكاتسيالاۋ جونىندەگى زاڭ جوباسى بولدى.
جالپى وتىرىستىڭ العاشقى بولىگىندە بەكىتىلگەن كۇن تارتىبىنە ساي, ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ مۇشەسى باقىت مەلدەشوۆتىڭ بايانداماسى نەگىزىندە پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى ماۋلەن اشىمباەۆتىڭ وزگە قىزمەتكە اۋىسۋىنا بايلانىستى وكىلەتتىگىن مەرزىمىنەن بۇرىن توقتاتۋ جونىندە قاۋلى قابىلداندى.
سودان كەيىن ۇلتتىق ەكونوميكا ءمينيسترى تيمۋر سۇلەيمەنوۆتىڭ تانىستىرۋىمەن دەپۋتاتتار «ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداققا مۇشە مەملەكەتتەردىڭ ونەركاسىپتىك تاۋارلارعا قاتىستى وزىندىك ەرەكشەلىكتى سۋبسيديالاردى ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق كوميسسيامەن ەرىكتى كەلىسۋ جانە ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداققا مۇشە مەملەكەتتەردىڭ وزىندىك ەرەكشەلىكتى سۋبسيديالاردى بەرۋىنە بايلانىستى تالقىلاۋلاردى ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق كوميسسيانىڭ جۇرگىزۋ ءتارتىبى تۋرالى كەلىسىمدى راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى» زاڭ جوباسىن تالقىلادى. ايتا كەتەيىك بۇل كەلىسىم 2014 جىلعى 29 مامىرداعى ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق تۋرالى شارتتىڭ 93-بابىن جانە ونەركاسىپتىك سۋبسيديالار بەرۋدىڭ بىرىڭعاي قاعيدالارى تۋرالى حاتتامانىڭ 7-تارماعىن ىسكە اسىرۋ ماقساتىندا ازىرلەنگەن.
«مۇشە مەملەكەتتەردىڭ ونەركاسىپتىك تاۋارلارعا قاتىستى وزىندىك ەرەكشەلىكتى سۋبسيديالار بەرۋىنە بايلانىستى مۇشە مەملەكەتتەر مەن ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق كوميسسيا اراسىنداعى ءوزارا ءىس-قيمىل تەتىگىن, مۇشە مەملەكەتتەردىڭ وزىندىك ەرەكشەلىكتى سۋبسيديالار بەرۋىن كوميسسيامەن ەرىكتى كەلىسۋ, سونداي-اق مۇشە مەملەكەتتەردىڭ وزىندىك ەرەكشەلىكتى سۋبسيديالار بەرۋىنە بايلانىستى تالقىلاۋلاردى كوميسسيانىڭ جۇرگىزۋ ءتارتىبىن ايقىندايدى. وعان قوسا كەلىسىمدە كوزدەلگەن ەرەكشەلىكتى سۋبسيديالاردى بەرۋگە بولاتىن ولشەمشارتتار ەلىمىزدەگى قازىرگى سۋبسيديالاۋ پراكتيكاسىنا سايكەس كەلەدى», دەدى مينيستر ت.سۇلەيمەنوۆ.
دەپۋتاتتار اراسىندا قىزۋ تالقىلانعان زاڭ جوباسىنا قاتىستى پىكىر بىلدىرگەن ءماجىلىس توراعاسى قازىرگى كەزدە ەاەو اياسىندا جۇرگىزىلىپ جاتقان جۇمىستارعا قاتىستى وزەكتى ماسەلەگە توقتالدى. ء«بىز ەكونوميكالىق وداق ىشىندە دە باسەكەلەستىكتىڭ بارىن ءتۇسىنۋىمىز كەرەك جانە ول نارىق زاڭدىلىعى. سوندىقتان دا بۇل سالاداعى ماماندارىمىز ءوز ەكونوميكامىزدىڭ عانا ەمەس, وداققا قاتىسۋشى ەلدەردىڭ دە ەكونوميكالىق ەرەكشەلىكتەرىن ءبىلۋى ءتيىس. ال ۇلتتىق مۇددەنى قورعاۋ ءۇشىن مينيسترلىكتەردىڭ قۇرىلىمدىق بولىمشەلەرىندە دە, مەملەكەتارالىق ينتەگراتسيالىق ورگانداردا دا دايارلانعان ماماندارىمىز بولۋى قاجەت. الايدا ءبىزدىڭ شەنەۋنىكتەر وتاندىق تاۋار وندىرۋشىلەردىڭ قۇقىعى مەن زاڭدى مۇددەسىن ەاەو اياسىندا تولىققاندى قورعاپ جاتىر دەپ ايتا المايمىز», دەگەن نۇرلان نىعماتۋلين بۇل ماسەلەگە قاتىستى ناقتى مىسال دا كەلتىردى.
«ناقتى ايتار بولسام, قازىرگى ءبىزدىڭ نارىقتا ءبىر ماسەلە وتە كوپ تالقىلانىپ جاتىر. رەسەي تاۋار وندىرۋشىلەرى ءبىزدىڭ ەلگە جىل سايىن 700 مىڭ تونناعا جۋىق تسەمەنتتى كەدەرگىسىز ەكسپورتتايدى. ال قازاقستاندىق كاسىپورىندار سول تسەمەنتتى رەسەيگە جەتكىزگەندە كۇردەلى ماسەلەلەرگە تاپ بولادى. ينتەگراتسيالىق ورگانداعى ءبىزدىڭ وكىلدەر رەسەيدەگى جاڭا ستاندارتتاردىڭ, ەكسپورتتالاتىن تسەمەنت بويىنشا سەرتيفيكاتتاۋ بويىنشا جاڭا ەرەجەلەردىڭ ەنگىزىلگەنىن ۋاقتىلى ەسكەرتپەگەن. ياعني بىزگە اقپارات دەر كەزىندە بەرمەگەن. ناتيجەسىندە وتاندىق تاۋار وندىرۋشىلەر كۇردەلى جاعدايعا تاپ بولىپ وتىر», دەدى ن.نىعماتۋلين.
وسىلاي دەگەن ءماجىلىس توراعاسى شاعىن جانە ورتا بيزنەستە شەنەۋنىكتەر ۇلتتىق مۇددە تۇرعىسىنان جۇمىس ىستەۋى كەرەكتىگىن ايتىپ, مينيسترلىكتەر مەن ينتەگراتسيالىق بىرلەستىكتەردەگى وكىلدەرگە ەرەكشە تالاپ قويىلۋى قاجەت دەپ سانايتىندىعىن جەتكىزدى. «ەگەر ءبىزدىڭ شەنەۋنىكتەر وسىنداي ۇيقىلى كۇيدە جۇمىس ىستەي بەرسە, وندا وتاندىق بيزنەس وتە ۇلكەن شىعىنعا ۇشىرايدى», دەدى ول.
ال اتالعان زاڭ جوباسىنا قاتىستى قوسىمشا بايانداما جاساعان ماجىلىستەگى قارجى جانە بيۋدجەت كوميتەتىنىڭ مۇشەسى البەرت راۋ قۇجاتتى قابىلداۋ رەسپۋبليكالىق جانە جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەردەن قارجى شىعىندارىن تالاپ ەتپەيتىندىگىن ايتتى.
وسى كۇنگى وتىرىس اياسىندا ينۆەستيتسيالار جانە دامۋ ءمينيسترى جەڭىس قاسىمبەكتىڭ تانىستىرۋىمەن «تەڭىز كەمە قاتىناسى قاۋىپسىزدىگىنە قارسى باعىتتالعان زاڭسىز ءىس-ارەكەتتەرمەن كۇرەس تۋرالى كونۆەنتسياعا 2005 جىلعى حاتتامانى راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى» زاڭ جوباسى ماقۇلداندى. ءمينيستردىڭ مالىمدەۋىنشە, 2005 جىلعى 14 قازاندا لوندوندا جاسالعان حاتتاما اياسىندا تەڭىز كەمە قاتىناسى قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا بىرقاتار جاڭا اكتىلەردى قىلمىس ساناتىنا جاتقىزۋ كوزدەلەدى.
ال وسى ماسەلەگە قاتىستى قوسىمشا بايانداما جاساعان ماجىلىستەگى حالىقارالىق ىستەر, قورعانىس جانە قاۋىپسىزدىك كوميتەتىنىڭ مۇشەسى جانات جاراسوۆ اتالعان حاتتاما اياسىندا اقپارات الماسۋدىڭ تۇراقتى تەتىگى ءارى تۋىندايتىن جاڭا قاۋىپتەردىڭ الدىن الۋ مەن جولىن كەسۋ بويىنشا بىرلەسكەن وپەراتسيالار ءۇشىن ستاندارتتى جەدەل راسىمدەردى ازىرلەۋ شەڭبەرىندە حالىقارالىق ىنتىماقتاستىق قۇپتالاتىندىعىن العا تارتتى. «وسىعان بايلانىستى حاتتامانى قابىلداۋ تەڭىز كەمە قاتىناسىنا قاتىستى زاڭسىز اكتىلەردىڭ بارلىق اۋقىمىمەن كۇرەستە ىنتىماقتاستىقتى ايتارلىقتاي جانداندىرۋعا جانە قاۋىپ دارەجەسىمەن شامالاس نەمەسە تەڭىز كەمە قاتىناسى قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ جونىندەگى شارالاردى ۋاقتىلى ىسكە اسىرۋعا مۇمكىندىكتەر بەرەدى», دەدى ول.
جيىن سوڭىندا بىرقاتار حالىق قالاۋلىلارى ءتيىستى ۆەدومستۆولار مەن ورتالىق مەملەكەتتىك اپپارات جەتەكشىلەرىنىڭ اتىنا دەپۋتاتتىق ساۋالدار جولدادى. ولاردىڭ قاتارىندا گۇلنار بيجانوۆا, مەرۋەرت قازبەكوۆا, دانيا ەسپاەۆا, گۇلجان قاراقۇسوۆا, ولگا شيشيگينا, ايقىن قوڭىروۆ, شايماردان نۇرىموۆ, ازات پەرۋاشەۆ, قانات مۋسين سىندى دەپۋتاتتار بار.
نۇرلىبەك دوسىباي,
«ەگەمەن قازاقستان»