• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
باستى سايتقا ءوتۋ
ونەر 07 اقپان, 2018

شەرتپە كۇي شەبەرلەرىنىڭ ءبىرى كومپوزيتور ماعاۋيا حامزين

1690 رەت
كورسەتىلدى

قازاقتىڭ ۇلتتىق مادەنيەتىنە, ونىڭ ىشىندە سوناۋ تۇركى داۋىرىنەن بۇگىنگى تاڭعا دەيىنگى ساف قالپىن ساقتاپ كەلە جاتقان كۇي ونەرىنىڭ كەمەلدەنۋىنە ءوزىنىڭ زور ۇلەسىن قوسقان شەرتپە كۇي شەبەرلەرىنىڭ ءبىرى كومپوزيتور ماعاۋيا حامزين ەدى. بۇگىندە ونىڭ سوناۋ تاتتىمبەتتەن بەرگى تەكتى ونەردى تەگىس جۇرتقا جەتكىزگەن ەرەن ەڭبەگى ەل يگىلىگىنە مولىنان جارادى. ءتىپتى ارقادان الاتاۋعا دەيىنگى ابىز دالادا ماعاۋيا مەكتەبى قالىپتاسقان دەسەك, ارتىق ايتپاعان بولار ەدىك. سول شەكپەننەن شىققان قانشاما جاس دارىن قارا دومبىرانى جانىنا سەرىك ەتىپ, شەرتپە كۇيدەن شارتاراپقا كۇي شالقىتۋدا.  تۇعىرلى تۇلعانىڭ شىعار­ماشىلىعى بىلتىردان بەرى ءوزىنىڭ توقسان جىلدىق مەرەيتويى اياسىندا ەلىمىزدىڭ ءار ايماعىندا كەڭىنەن ناسيحاتتالىپ جاتىر. 

سوناۋ دوڭگەلەك داتانىڭ ءتۇيىندى تولعامى تاياۋدا ەلوردامىزدىڭ ەڭسەلى تورىندە «قازاقكونتسەرت» مەملەكەتتىك كونتسەرتتىك ۇيى­مىنىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن وت­كەن «قوڭىرقاز» اتتى ەسكە الۋ كەشىندە قورىتىندىلاندى.

دارقان دارىن يەسىنىڭ مەرەيلى مەرەكەسىنە وعان دەيىن اسقاق الا­تاۋ ءتورى دە ات قوسقان بولاتىن. م.ءحامزيننىڭ ونەردەگى شاكىرت­تەرى ج.شاكارىم باستاعان, ە.تولەۋتاي, م.ابۋعازى بار, الما­تىدا قۇرمانعازى اتىنداعى قازاق ۇلتتىق كونسەرۆاتوريا­سى, ت.جۇرگەنوۆ اتىنداعى قا­زاق ۇلتتىق ونەر اكادەمياسى, پ.چايكوۆسكي اتىنداعى الما­تى مۋزىكالىق كوللەدجى جانە ج.ەلەبەكوۆ اتىنداعى رەسپۋبليكالىق ەسترادا-تسيرك كوللەدجىنىڭ ستۋدەنتتەرىن قاتىس­­تىرىپ اسقارالى تۇلعانىڭ اتىن­دا مۇراجاي اشقان بولاتىن. ماعاۋيا حامزين قورى, حالىق­ارالىق «كوشپەندىلەر اتا­مۇراسى» قوعامدىق قورى, «كە­ڭەس» ورتالىعى باس بولىپ, «ادىرنا» ۇلتتىق-ەتنوگرا­فيا­لىق بىرلەستىگىمەن سەرىكتەسە اتقارعان ول يگى شارا كەمەڭگەر تۇل­عالاردان گورى كەلەشەك جىل­عا­لارعا امانات ىسپەتتى اۋقىمدى جۇمىس بولاتىن.

ارىپتەسىمىز امانعالي قال­جان بىردە ءوزى جۇمىس ىستەيتىن «اس­تانا اقشامى» گازەتىندە «قازاق­كونتسەرت» مەملەكەتتىك كون­تسەرتتىك ۇيىمىنىڭ ديرەكتورى اسحات ماەميروۆپەن سۇحبات جاساعان بولاتىن. سۇحباتتا شەرتپە كۇيدىڭ شەبەرى ماعاۋيا حامزين دە «قازاقكونتسەرتتىڭ» قۇرامىندا ونەر كورسەتكەنىن تىلگە تيەك ەتە كەلىپ, ونىڭ وسى­دان تۋرا جارتى عاسىر بۇرىن ەرمەك سەركەباەۆ ەكەۋى كانا­دا­نىڭ مونرەال قالاسىندا وتكەن «ەكسپو-67» كورمەسىنە قاتىس­قانى تۋرالى دەرەكتى العا تارتادى. كۇيشىنىڭ تالانتى مەن تاعدىرىن, عيباراتتى ءومىر جولىن اڭگىمەگە ارقاۋ ەتە كەلىپ, ا.ماەميروۆ مىرزاعا استانادا ماعاۋيا ءحامزيندى ەسكە الۋعا ارنالعان ۇلكەن كەش وتكىزۋدى ۇسىنادى.

نە كەرەك الگى سۇحباتتىڭ سۇراعى ماقساتىنا, اسحات مىرزا جاقسى اتىنا جەتىپ تاماشا كەش تاياۋدا ءوز دارەجەسىندە دۇركىرەپ ءوتتى. كەشتىڭ كەلىستى وتۋىنە اراعا التىن كوپىر بولىپ جۇرگەن ماعاۋيانى قازاققا بەرگەن اقتوعايدىڭ ازاماتى ەرلان داكەنوۆتىڭ دە ىقپالى بار. اتالمىش ونەر جارمەڭكەسىنە قازاق رۋحانياتىنىڭ كىل قاس­قالارى كەلىپ, كۇيشى جايلى كەلەلى اڭگىمەنى كەڭىنەن تول­عادى. شارا تىزگىنىن اتاق­تى كۇيشى جانعالي ءجۇز­باي ۇستاعان. ءساندى ساحنا تورىندە مۇحامەتجان تىلەۋحان, قاي­روللا سəدۋاقاسوۆ توگىلتىپ كۇي توككەندە كوڭىل كوكجيەگى كۇن استىندا شىرايلانىپ سالا بەردى. قازاق ادەبيەتىنىڭ بەلدى وكىلدەرى تولەن ابدىك, قويشىعارا سال­عارا, انەس ساراي, قايروللا سا­دۋاقاسوۆ قاتىسقان كەشتە جاس دارىندار ماناپ انىقبەكوۆ, بالجان سەرىكبولقىزى سياقتى داۋلەسكەر كۇيشىلەر ونەر جارىستىردى. سونداي-اق قازاق ۇلتتىق ونەر ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ۇستازدارى انمەن ارلەگەن كەشتى كورەرمەندەر زور قوشەمەتپەن قابىل الدى. سەرىك وسپانوۆ, امانتاي جۇماشەۆ, نۇراي تانا­باەۆ, اياۋلىم قاماجان ماعاۋيا شىعارماشىلىعىنىڭ شىڭىنا شۋاق بوپ توگىلدى. اسەرلى ەستەلىك­تەردىڭ اراسىندا ماعاۋيا ءحام­زيننىڭ ءىنىسى دانەليا اقساقال جاي­لى دا ايتىلدى. ونى تىلگە تيەك ەتۋىمىزدىڭ وزىندىك ورنى بار. وكىنىشكە قاراي اتالمىش كەشتى ۇيىمداستىرۋشىلاردىڭ باسىندا بولعان دانەليا اقساقال ونى تاماشالاۋعا از عانا ۋاقىت قالعاندا ومىردەن وزدى... كەشكە د.ءحامزيننىڭ زايىبى باقىت شەشەي قاتىسىپ, ماعاۋيا ءوزى قولدان شاپقان دومبىرالاردى الا كەلدى. شەرتپە كۇي شەبەرىنىڭ وسىنداي دا ونەرى بولعانىن ءبىرى بىلسە, ءبىرى بىلە بەرمەيتىن بولار. ول دومبىرالاردىڭ فورماسى دا ادەتتەگى دومبىرالاردان بولەك جاسالعان. شەرتپە كۇيگە كەلەتىن قالاق دومبىرالاردان دا قالىبى ەرەكشە. ونەرتانۋشى راۋشان مالدىباەۆانىڭ ايتۋىنشا, ماعاۋيانىڭ əكەسى حامزا ۇلىنا بالا كۇنىندە دəل وسىنداي مۋزىكالىق اسپاپتى سىيلاعان ەكەن. سودان بەرى كۇيشى وزگە فور­ماداعى دومبىرانى ونشا ۇناتا قويماعان. 

كەشتە ايتىلعانداي, كۇي قۇتى قونعان ماعاۋيا حامزين قوس ىشەكتى دومبىرانى وركەستردە ويناتۋىمەن ەرەكشەلەنگەن دارىن يەسى. ول – شەرتپە كۇيمەن بىرگە, əلەمنىڭ كلاسسيكالىق شى­عار­مالارىن ۇلكەن ساحنالاردا ويناپ, شەتەلدىڭ تالعامپاز كورەرمەنىن ءتəنتى ەتكەن كۇيشى. 

كوكىرەك كوزى اشىق الەۋمەت اۋەزدى اۋەن مەن كەمەڭگەر كۇي قۇشاعىنان شىققىسى جوق. ودان ءبىز كۇيشىنىڭ ونەردەگى عۇمىرى ۇزاق ءارى ءالى دە ناسيxاتتالا بە­رەتىنىنە ەش كۇمان كەلتىرمەدىك. وسىنداي جيىندار ارقىلى قازاقتىڭ ۇلتتىق باي مۇراسى ۇر­پاقتان-ۇرپاققا تابىستالا بەرە­تىنى ءسوزسىز اقيقات.

ميراس اسان, «ەگەمەن قازاقستان»

سوڭعى جاڭالىقتار