ۇشقان قۇستىڭ قاناتىن تالدىراتىن ۇلان-عايىر قازاق دالاسىنىڭ قاسيەت قونباعان قيىرى جوق. ءتورت قۇبىلاسى – تۇگەل قۇت.
اسىل تەكتى اردا تۇركىنىڭ التىن بەسىگىندەي اياۋلى التاي.
كوك سۇڭگىلى شىڭدارى كۇن كوزىمەن شاعىلىسقان اسقار اسپانتاۋ.
ارىدەن جەتكەن ءافسانالاردا ايتىلاتىنداي, جەر ءجۇزىن توپان سۋ باسقاندا باسىنا نۇق پايعامباردىڭ كەمەسى توقتاعان كيەلى قازىعۇرت.
ۇلت ۇعىمىنان ويىپ ورىن العان وسىناۋ ۇلى تاۋلاردى ءبىز نەگە بولە-جارا اتاپ وتىرمىز؟ ويتكەنى وتكەن جۇمادا استاناداعى ۇلتتىق اكادەميالىق كىتاپحانادا بەلگىلى جازۋشى, مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى الىبەك اسقاروۆتىڭ جۋىردا «فوليانت» باسپاسىنان جارىق كورگەن «كوككول», «اسپانتاۋ», «شاناعاتى», «شابانباي», «قازىعۇرت», «مۇزتاۋ», «قايىرىمدى ءۇمىت ءمۇيىسى» اتتى كىتاپتارىنىڭ بەتاشار ءراسىمى بولدى.
تابيعات تاڭعاجايىپتارىنان سىر تارتاتىن تانىمدىق سيپاتى مول بۇل جيناقتار جوعارىدا تىلىمىزگە تيەك ەتكەن جاعرافيالىق نىسانداردىڭ تىنىس-تىرشىلىگىن بايانداپ, ارعى-بەرگى تاريحىنداعى اقتاڭداقتاردى اشىپ كورسەتەدى. اۆتور سونداي-اق قاۋزاپ وتىرعان تاقىرىبىنا قاتىستى وردالى وي قوزعاپ, ءارتۇرلى ادەبيەتتەردەن العان مول مالىمەتتەرىن وقىرمان ولجاسىنا اينالدىرا بىلگەن. ەڭ باستىسى, جەتى جەلىدەن تۇراتىن جيھانگەزدىك جازبالاردىڭ بارلىعى دا كەزىندە «ەگەمەن قازاقستان» گازەتىندە جاريالانعان ەدى.
الەكەڭ اسىرەسە ءوزى تۋىپ-وسكەن التاي ولكەسىنىڭ وزەن-كولدەرىن, قاراعايلى-قايىڭدى, ارشالى-شىرشالى ورماندارىن, توبەدەن ءتونىپ تۇرعان قۇز-قياسىن قارا سوزبەن جىرلاعاندا قامشى سالدىرمايدى. بايانداۋ تاسىلىندەگى وزىندىك ورنەكتەرى ءتانتى ەتىپ, ستيل سۇلۋلىعى سۇيسىنتەدى. جەلدىرتە جازىلعان وقيعالار جەلىسى جەڭىل وقىلادى. كوركەم تابيعات كورىنىستەرى كوز الدىڭدا كولبەڭدەپ, ەستەن كەتپەس ەلەستەرى ەرىكسىز باۋرايدى.
توڭىرەگىندە ءتورت مەملەكەت توعىسقان ءتور التايدى اسقاقتاتۋعا كەلگەندە قاتونقاراعاي توپىراعىندا تۇلەپ, ادەبيەت الەمىنە قانات قاققان قالامگەرلەر بىرىنەن ءبىرى وتەدى. كەيىپكەرلەرى شەتىنەن شەشەن, ءتىپتى كەر باققان كەرجاعىنا دەيىن كەستەلەپ سويلەيتىن قاليحان ىسقاقتاي حاس شەبەردىڭ شەدەۆرلەرىنە تاڭداي قاعىپ, تامسانباۋ مۇمكىن بە؟! ارناسىنان اسىپ-تاسىعان اسقاق رومانتيكاسى ادامدى ەلىكتىرىپ جەلىكتىرىپ, ءوڭ مەن ءتۇستىڭ اراسىندا ءومىر كەشكەندەي وزگەشە كۇيگە بولەيتىن ورالحان بوكەي ورامدارى ويدان كەتەر مە؟! كەشەگى كەڭەستىك كەزەڭدەگى كەلەڭسىزدىكتەردى استارلاي سىناپ, ازعان ەل, توزعان جۇرتتىڭ ۇپايىن تۇگەندەۋگە ۇمتىلعان ديداحمەت ءاشىمحان ۇلىنىڭ ۇلتجاندى وتكىر حيكاياتتارىن كوزى قاراقتى كوپشىلىك قالاي ۇمىتسىن؟!
التايدىڭ سونداي اقيىقتارىمەن بىرگە ءجۇرىپ, بىتە قايناسقان الىبەك اسقاروۆ تا قابىلەت-قارىم جاعىنان ەشكىمنەن كەم ەمەستىگىن كورسەتىپ, تۇشىمدى تۋىندىلار جازدى. «ەرتە تۇسكەن بوزقىراۋ», ء«ور التاي مەن قايتەيىك بيىگىڭدى», «التايدا التىن كۇز ەدى», «سوتسياليزم اڭگىمەلەرى» سياقتى رومان, پوۆەستەرىن قازىرگى پروزامىزدىڭ قورجىنىنا قوسىلعان شۇرايلى شىعارمالاردىڭ قاتارىنا جاتقىزساق بولادى. ونىڭ قالامىنان تۋعان باسقا دا تاتىمدى دۇنيەلەر بارشىلىق. سونىعا سوقپاق سالىپ, بىزگە بەيتانىستاۋ سافاري جانرىن مەڭگەرۋى كوپ قىرلى تالانتتىڭ كوكجيەگىن كەڭەيتە تۇسكەندەي. توسىن جايلارعا تولى ساياحاتتاردىڭ بەل ورتاسىندا جازباگەردىڭ ءوزى ءجۇرۋى دەرەكتى پۋبليتسيستيكا دەڭگەيىن كوتەرەرى داۋسىز.
جازۋشىنىڭ جاڭا جيناقتارىنىڭ تۇساۋكەسەرىنە بايلانىستى جيىندى جۇرگىزگەن پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى, كورنەكتى كوسەمسوزشى ساۋىتبەك ابدراحمانوۆ اتالمىش شارا حالقىمىزدىڭ ساناسىنا ساپالىق وزگەرىس اكەلگەن ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» اتتى باعدارلامالىق ماقالاسىندا كوتەرىلگەن كوكەيكەستى يدەيالارمەن تولىقتاي ۇندەسەتىندىگىنە توقتالىپ, وسىعان وراي «تۋعان جەردىڭ ءاربىر سايى مەن قىرقاسى, تاۋى مەن وزەنى تاريحتان سىر شەرتەدى. ءاربىر جەر اتاۋىنىڭ توركىنى تۋرالى تالاي-تالاي اڭىزدار مەن اڭگىمەلەر بار. ... وسىنىڭ ءبارىن جاس ۇرپاق ءبىلىپ وسۋگە ءتيىس.
...تۋعان جەرگە دەگەن سۇيىسپەنشىلىك «تۋعان ەلگە – قازاقستانعا دەگەن وتانشىلدىق سەزىمگە ۇلاسادى» دەگەن پرەزيدەنت ءسوزىن كەلتىردى. الىبەك اسقاروۆتىڭ ماڭدايىنا قازاق ءسوز ونەرىندە سافاري جانرى ءىزاشارلارىنىڭ ءبىرى بولۋ قۇرمەتى جازىلعانىنا ەرەكشە ەكپىن ءتۇسىردى.
باسقوسۋ بارىسىندا سەيىت قاسقاباسوۆ, سۇلتان ورازالين, نامازالى وماشەۆ, اباي تاسبولاتوۆ, سەرىك نەگيموۆ, جانبولات اۋپباەۆ, سەرىك تۇرعىنبەك ۇلى, قۋانىش جيەنباي سەكىلدى تانىمال تۇلعالار اعىنان جارىلىپ, تاقىرىبىن تاپقان دارىن يەسىنىڭ شىعارماشىلىق, قايراتكەرلىك, ازاماتتىق قىرلارىن العا تارتا اڭگىمە تيەگىن اعىتتى.
تاۋ اسىپ, تاس باسىپ ءجۇرىپ جۇرتشىلىققا تاماشا ساپارنامالار سەرياسىن ۇسىنعان قابىرعالى قالامگەر كەزدەسۋ سوڭىندا ءوز اتىنا جىلى لەبىزدەرىن ءبىلدىرىپ, يگى تىلەكتەرىمەن يىتكەن زيالى قاۋىم وكىلدەرىنە وزەكجاردى العىسىن ايتتى.
تالعات باتىرحان, «ەگەمەن قازاقستان»