شەتەلدىك اكتيۆتەردى ساتىپ الۋ قازاقستاندىق الەۋەتتى دامىتۋمەن قاتار جۇرۋدە
قازاقستاندىق شيكىزات حولدينگى ءEurasىan Natural Resources ءCorporatىon (ENRC) “ۆۆ+” جانە Standard& Poors”-تەن “ۆ” قىسقا جانە ۇزاق مەرزىمدىك نەسيەلىك رەيتينگىن يەلەنگەنىنە ەكى ايدىڭ ءجۇزى بولىپ قالدى. 2009 جىلدىڭ 4 توقسانىنىڭ قورىتىندىسىنداعى Camecكە سالىمىن Deutsche Bank “توسىن جاعىمدى فاكتور” رەتىندە اتاپ كورسەتۋ ۇستىندە. بۇل 3 جانە 4 توقسان ارالىعىنداعى كورپوراتسيانىڭ وتە جوعارى وندىرىستىك كورسەتكىشتەرىن ساراپتاۋ ارقىلى انىقتاپ وتىر. بۇل ENRC توبى مەنەدجمەنتىنىڭ داعدارىسقا قارسى جانە داعدارىستان كەيىنگى قادامدارىنىڭ ورنىقتىلىعىن دالەلدەيتىن ەكى-اق فاكتى.
كيرا يۆانوۆا.
اگەنتتىك تاراتقان حابارلاماداعى كەلتىرىلگەن S&P-ءدىڭ نەسيە بويىنشا ساراپشىسى الەكس حەربەرتتىڭ پىكىرىنشە, رەيتينگتەر بويىنشا “تۇراقتى” بولجامىن ۇسىنا وتىرىپ, ءوز سەنىمدىلىگىمەن بولىسەدى. ءتىپتى قاتتى قىسىلتاياڭ قارجىلىق جاعداي بولعان كۇننىڭ وزىندە ENRC قازاقستان ۇكىمەتىنىڭ قولداۋىن كۇتپەي-اق ءوز كۇشىمەن جاعدايدان شىعا الادى دەپ بولجاعان بولاتىن. پىكىر يەسى S&P “ۆۆ+” دەڭگەيىندە باعالاعان توپتىڭ جەكە نەسيەلىك قابىلەتىن نەگىزگە الىپ وتىرعان سەكىلدى, وعان قوسا قازاقستان ۇكىمەتىنىڭ كومپانيانىڭ اكتسياسىنىڭ مينوريتارلىق پاكەتىنە يەلىك ەتەتىنى ەسكەرىلگەن. ەستەرىڭىزدە بولسا, ەل ۇكىمەتى ENRC توبى اكتسياسىنىڭ 11,7 پايىزدىق ۇلەسىن تىكەلەي يەلەنەدى. ال جاناما تۇردە قازاقستاندىق ءوندىرۋشى “قازاقمىس” توبىنىڭ 15 پايىزدىق اكتسيا پاكەتىن يەلەنۋ ارقىلى توپتىڭ جالپى 26 پايىز اكتسياسىنا يەلىك ەتەدى.
دەگەنمەن حالىقارالىق رەيتينگىلىك اگەنتتىكتەر مەن توپتار ENRC-ءدىڭ اكتيۆتەرىنىڭ باسىم بولىگى قازاقستان جەرىندە تۇراقتاپ قالۋ بولاشاعىن تۇرلىشە قاراستىرادى. ەگەر S & R رەسپۋبليكانىڭ ءالسىز بانك سەكتورىن جاعىمسىز فاكتور دەپ ەسەپتەسە, UBS ءUnىon Bank of ءSwىtzerland كاسىپورىننىڭ بۇل تاۋەكەلدىلىكپەن ءتيىمدى جۇمىس اتقارا الۋ قابىلەتىن مويىنداپ, ونىڭ اكتيۆتەرىنىڭ الەۋەتى 28 پايىزعا ءوسۋى مۇمكىن دەپ بولجايدى. دەگەنمەن نەگىزگى باسىمدىق ENRC-ءدىڭ حالىقارالىق دەڭگەيدەگى اكتيۆتەرىنە بەرىلەدى, ويتكەنى ولار “مانەۆرلىك پەن كەڭ اۋقىمدى” قامتاماسىز ەتە الادى. الايدا بۇل ەكى توپ ENRس توبى جاريالاعان ءوسۋ ستراتەگياسى, ودان ءارى نەگىزگى شىعىندار جانە اكتيۆ ساتىپ الۋ مۇمكىندىگىنەن قورىتىندى جاساي وتىرىپ, كورپوراتسيانىڭ قارجىلىق يكەمدىلىگى تۋرالى پىكىرلەرى ءبىر ارناعا توعىسادى.
Ernst & Yong-نىڭ 2009 جىل سوڭىنداعى قورىتىندى مالىمەتتەرى بويىنشا, الەمدىك رىنوكتاعى جۇتىلۋ مەن قوسىلۋ (M&A) جۋىق ۋاقىتتا جاندانباق كورىنەدى. بۇل كەزدە ءبىر توپ كومپانيالار ءتيىمسىز, سالالى ەمەس نەمەسە ماسەلەلى اكتيۆتەردەن قۇتىلىپ قالۋعا ارەكەتتەنەتىن بولادى. ال سول ۋاقىتتا كىمدە قاجەتتى رەسۋرستار بولاتىن بولسا, سولار رىنوكتاعى ءوز ورنىن نىقتاپ الۋ مۇمكىندىگىن پايدالانىپ قالۋدان تارتىنبايدى. E&Y پيپا ماككروستي كەلىسىمشارتى جونىندە كەڭەس بەرۋدىڭ حالىقارالىق تاجىريبەسىنىڭ توراعاسى ورىنباسارىنىڭ پىكىرىنشە, “كاپيتال وڭاي قول جەتىمدى جانە ارزان بولۋدان قالعاندىقتان, ەندىگى جەردە كىم كورىنگەن اكتيۆتى ساتىپ الۋ مۇمكىندىگىنە يە بولۋدان قالادى”.
ENRس توبى ءوزىنىڭ جاقسى بالانستىق كورسەتكىشتەرىنە جانە جوعارىدا ايتىپ وتكەنىمىزدەي جوعارى رەنتابەلدىلىگىنىڭ ارقاسىندا سول اكتيۆتەردى ساتىپ الۋ مۇمكىندىگىنە يە “كوپتىڭ ءبىرى ەمەس” تىزىمىنە ەنىپ وتىر. 2009 جىلدىڭ ءتورتىنشى توقسانىندا سول جىلدىڭ ءۇشىنشى توقسانىمەن سالىستىرعاندا بارلىق توپتىڭ ءوندىرىس كولەمىنىڭ ۇلعايۋ ترەندى نىعايىپ, بەكي تۇسكەن. Deutsche Bank ساراپشىلارى “توقسان توقسانعا” قاتىناسىنداعى ءوسىمدى (جوعارىلاۋدى) كاسىپورىن ءۇشىن تالاسسىز پليۋس دەپ ەسەپتەيدى. ENRس-ءدىڭ تاراتقان مالىمەتتەرى بويىنشا, فەرروقورىتپا جانە تەمىر رۋداسى بولىمشەلەرىندەگى ءوندىرىس كولەمى ءىس جۇزىندە تولىق قۋاتىن قولدانۋ دەڭگەيىنە دەيىن قالپىنا كەلتىرىلگەن. اليۋميني جانە گلينوزەم بولىمشەلەرىندە اليۋميني ءوندىرۋدىڭ كولەمىن ءوسىرۋ بايقالادى (قازاقستاندىق ەلەكتروليز زاۋىتىنىڭ ەكىنشى فازاسىنا ستارت بەرىلدى). ەنەرگەتيكا ءبولىمشەسىندە ەلەكتر ەنەرگياسىن جانە كومىر ءوندىرىسى وسكەن. مىسالى, جەر قويناۋىنان 5,995 ملن.توننا كومىر الىنسا (11 پايىزعا كوبەيگەن), ەلەكتر ەنەرگياسى 3 566 گۆتچ وندىرىلگەن (23,9 پايىزعا ارتقان). سايكەسىنشە ىشكى جانە سىرتقى تاسىمال كولەمى ۇلعايعان. تەمىر جولمەن تاسىلعان تاۋار كولەمى 16,419 ملن.تونناعا جەتىپ وتىر. بۇل وتكەن جىلدىڭ 4 توقسانىمەن سالىستىرعاندا 28,2 پايىزعا ارتىق. CAMEC اكتيۆىن ساتىپ العان سوڭ كومپانيا توبىنىڭ قىزمەتىنە مىس جانە كوبالت ءوندىرىسى ەندى. مىس رۋداسىن ءوندىرۋ (قاتارداعى) 215 مىڭ تونناعا جەتسە, كاتودتىق مىس 2 771 توننا وندىرىلگەن. كوبالت رۋداسىنان 169 مىڭ توننا, ال كوبالت كونتسەنتراتىنان 1 297 توننا الىنعان.
ENRس تاۋ-كەن حولدينگى ءوزىنىڭ قازاقستانداعى اكتيۆتەرىنە ۇلكەن ماڭىز بەرۋدە. 2009 جىلى 10 جەلتوقساندا وتكەن تاۋ-كەن جانە مەتاللۋرگيا قىزمەتكەرلەرىنىڭ ءىى سەزىندە ENRس-ءدىڭ باس اتقارۋشى ديرەكتورى فەليكس ۆۋليس 2010 جىلدىڭ 2 توقسانىندا پاۆلودار وبلىسىنداعى قازاقستاندىق ەلەكتروليز زاۋىتىنىڭ 2 كەزەگى ساپقا قوسىلاتىندىعىن حابارلادى. ونىڭ قۋاتتىلىعى – 125 مىڭ.توننا. ەندى ەكىنشى كەزەڭى كۇش الۋدا. كومپانيا اتالمىش كاسىپورىن بازاسىندا ىشكى وندىرىسكە ارناپ جەكە انود ءوندىرىسىن قۇرىپ, كالتسيلەنگەن سودانى شىعارۋدى جوسپارلاپ وتىر. ويتكەنى ولار قازىرگى كۇنى قىتايدان اكەلىنەتىن انودقا, رەسەيدەن تاسىلاتىن سودا يمپورتىنا تىكەلەي تاۋەلدى بولىپ وتىر. قازاقستاندىق ەلەكتروليز زاۋىتى تولىق ىسكە قوسىلعان كەزدە اليۋميني ءوندىرىسى 2 ەسەگە ءوسىپ, ناتيجەسىندە زاۋىت يمپورتتىق تاۋەلدىلىكتەن قۇتىلماق.
ENRس-ءدىڭ تاۋ-كەن سالاسىنداعى بولاشاق كونسوليداتور ءرولى تۋرالى دا ساراپشىلار قىزىقتى پىكىر ايتادى. مىسالى, ءCىtىgroup كومپانيا جەتكىلىكتى تۇردە جىلدام ءارى مىقتى بالانسقا يە دەپ ويلايدى. بۇل وعان رىنوك تالاپتارىنا ساي جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋدى جىلدام قالىپقا كەلتىرۋگە مۇمكىندىك بەرەتىن كورىنەدى. ال رەسپۋبليكالىق تاۋ-كەن جانە مەتاللۋرگيا كاسىپورىندارىنىڭ اسسوتسياتسياسىنىڭ اتقارۋشى ديرەكتورى نيكولاي رادوستوۆەتستىڭ ايتۋىنشا, كاسىپورىندى تۇتاستاندىراتىن باستاۋ تاجىريبەلى مەنەدجەرلەر كومانداسى بولسا, ول توپتىڭ “الەمدىك دەڭگەيدەگى جەتەكشى ديۆەرسيفيكاتسيالىق تاۋ-كەن ءوندىرىس كومپانياسى” رەتىندە قالىپتاسۋىنا العىشارتتارمەن بەكي تۇسپەك. سونداي-اق, رادوستوۆەتس مىرزانىڭ ايتۋىنشا, ەگەر كومپانيا تەرەڭ جەر قىرتىستارىنا ينۆەستيتسيا سالاتىن بولسا, قازاقستان ۇكىمەتى بيزنەستى دامىتۋعا قوياتىن تالاپتارىن ساقتايتىنىنا سەنىمدىلىك بىلدىرۋگە كومەكتەسەدى. ال بيزنەس, ENRس توبى سەكىلدى ءوز كەزەگىندە قارجىلىق جاۋاپكەرشىلىكتى مويىنىنا الاتىن بولادى.
ءبىرىنشى جانە ەكىنشى جاعدايلاردا دا رەينكارناتسيالانعان ارنايى ەكونوميكالىق ايماقتار كومەككە كەلەدى. ساراپشىلار ونىڭ شەڭبەرىندە جەردىڭ تەرەڭ نەگىزدەرىندەگى ءوندىرىس ۇلەسىن ۇلعايتۋ وڭايىراق بولادى دەپ ەسەپتەيدى. مىسالى, ءىرى مەتاللۋرگيالىق كاسىپورىنداردىڭ توڭىرەگىندە سالالىق باعىتتاعى ساتەلليت-كومپانيالار وڭاي ۇيىمداسا الادى. نيكولاي رادوستوۆەتس مىرزا پاۆلوداردا سالىنىپ جاتقان قازاقستاندىق ەلەكتروليز زاۋىتىنىڭ اۋماعىندا سەز قالىپتاستىرۋعا جانە بۇگىندە تۇتىنۋشىلار سىرتتان اكەلىپ جۇرگەن اليۋميني بۇيىمدارىن ءوندىرۋ تسەحىن اشۋعا ابدەن بولادى دەپ ەسەپتەيدى.
كورپوراتسيا مەنەدجمەنتى بۇگىندە قازاقستاندا ورنالاسقان كاسىپورىندارىنداعى ءوندىرىس قۋاتىن ارتتىرا جانە قورلارىن كەڭەيتە ءارى دامىتا وتىرىپ, جوعارى ءتيىمدىلىكتى ءوندىرىس پرينتسيپتەرىن ناقتى ۇستاۋعا نيەتتەنىپ وتىر. بۇل ورايدا ENRس توبى باسىمدىلىقتى كورپوراتيۆتىك جاۋاپكەرشىلىكتىڭ جوعارى ستاندارتتارىن ۇستانۋعا, ەڭبەكتى قورعاۋ جانە قاۋىپسىزدىك تەحنيكاسىن ساقتاۋعا بەرىپ وتىر. كورپوراتيۆتىك الەۋمەتتىك جاۋاپكەرشىلىككە بايلانىستى ءمىندەتتەردى ورىنداۋ ءۇشىن جىل سايىنعى شىعىن 30 ملرد. تەڭگەنى قۇراپ وتىر (الەۋمەتتىك باعدارلامالارعا ارنالعان شىعىندار (الەۋمەتتىك پاكەت, الەۋمەتتىك سالانى قارجىلاندىرۋ, ءبىلىكتىلىكتى ارتتىرۋ جانە وقىتۋ, قايىرىمدىلىق جانە دەمەۋشىلىك), دەنساۋلىق ساقتاۋ جانە ەڭبەك قاۋىپسىزدىگىن قورعاۋ ەكولوگيالىق باعدارلامالاردى قارجىلاندىرىپ كەلەدى.
“تۇرعىن ءۇي قۇرىلىس جيناق بانكى” مەن “حالىق بانكىنىڭ” بىرلەسكەن جوبالارى جالعاسۋدا
قازاقستاندىقتاردىڭ الەۋمەتتىك جاعدايىن جاقسارتىپ, ءال-اۋقاتىن ارتتىرۋداعى باستى قادامداردىڭ ءبىرى – ولاردى باسپانامەن قامتاماسىز ەتۋ ەكەندىگى ايداي اقيقات. ال, تۇرمىسقا قولايلى باسپاناعا دەگەن سۇرانىس دەڭگەيى بۇگىنگى تاڭدا ءبىرشاما جوعارى, ونىڭ وزىندىك سەبەپتەرى دە جەتكىلىكتى. انىعىراق ايتقاندا, ۋاقىت وتكەن سايىن ءوسىپ-وركەندەپ, كەرەگەسى كەڭەيىپ, شاڭىراعى بيىكتەپ كەلە جاتقان ەل تۇرعىندارىنىڭ سانى دا كوبەيە تۇسۋدە. ءبىر قۇپتارلىعى, سوعان وراي مەملەكەت حالىقتىڭ تۇرمىستىق جاعدايىن جاقسارتۋ باعىتىندا بىرقاتار ىرگەلى باعدارلامالاردى قولعا الىپ, جۇزەگە اسىرۋدا. بۇل ورايدا قازاقستاننىڭ تۇرعىن ءۇي قۇرىلىس جيناق جۇيەسىنىڭ حالىققا بەرەر پايداسىنىڭ وراسان ەكەنىن اتاپ ايتقان ءجون. اتالعان جۇيە تابىسى تىم جوعارى بولماعانىمەن, تۇراقتىلىعىمەن ەرەكشەلەنەتىن تۇرعىندار ءۇشىن وتە قولايلى.
2003 جىلى نەگىزى قالانعان “قازاقستاننىڭ تۇرعىن ءۇي قۇرىلىس جيناق بانكىنىڭ” ءوز كليەنتتەرىنە كورسەتەتىن قىزمەتىنىڭ ساپاسى ارتا تۇسۋدە. قارجى ينستيتۋتىنىڭ وسى ۋاقىتقا دەيىن سالىمشىلارمەن 245,5 ملرد. تەڭگەنى قۇرايتىن 157 مىڭنان استام كەلىسىم-شارت جاساۋى سونىڭ ايعاعى. قانداي ىستە بولسىن سەرىكتەستىك پەن ارىپتەستىكتىڭ, ءبىر سوزبەن ايتقاندا, ىنتىماقتاسا ارەكەت ەتۋدىڭ تابىسقا قوسار ۇلەسى زور. بانكتىڭ قۋاتتى ءارىپتەستەرىنىڭ ءبىرى – “قازاقستان حالىق بانكىنىڭ” ەلىمىزدىڭ بارلىق قالالارىندا فيليالدار جۇيەسى, ەسەپتەۋ-كاسسالىق ءبولىمدەرى جانە بانكوماتتارى جۇيەلى جۇمىس ىستەپ, حالىققا ءمىنسىز قىزمەت كورسەتۋدە. اتاپ ايتارلىعى, ەكى بانكتىڭ اراسىنداعى ىنتىماقتاستىقتىڭ العاشقى كەزەڭى – “تۇرعىن ءۇي قۇرىلىس جيناق بانكى” سالىمشىلارىنا تۇرعىن ءۇي جيناق جۇيەسىنە تولەمدەرمەن جارنالاردى قابىلداۋعا ارنالعان “حالىق بانكى” تەرمينالىن پايدالانۋ, بانكوماتتار قىزمەتىن كەڭەيتۋ قاراستىرىلدى. بۇل قىزمەت الماتىدا باستالىپ, سودان سوڭ وعان بارلىق وبلىستىق, قالالىق جانە اۋدان ورتالىقتارى قول جەتكىزدى. ەندىگى جەردە, “تۇرعىن ءۇي قۇرىلىس جيناق بانكىندەگى” ءوز ەسەپ شوتىنا تولەم جاساۋ ءۇشىن مىندەتتى تۇردە بانكتىڭ وكىلدىگىنە بارۋدىڭ كەرەگى جوق.
بانكوماتتىڭ كومەگىمەن تولەمدى وتەپ, وسى ارەكەتىڭىزدى ايعاقتايتىن ارناۋلى چەك الىپ, ساقتاپ قويساڭىز بولعانى. تولەم جاساۋدىڭ جاڭا ءادىسى سالىمشىلار تاراپىنان جوعارى باعالانۋدا. “تۇرعىن ءۇي قۇرىلىس جيناق بانكىندەگى” “حالىق بانكى” بانكوماتتارى ارقىلى جۇزەگە اسىرىلعان كليەنتتەر تولەمدەرىنىڭ كولەمى وتكەن جىلى 102 ميلليون تەڭگەدەن استى. ونىڭ 90 ميلليوننان استامى سالىمداردى تولتىرسا, قالعان بولىگى العان زاەمى بويىنشا وتەم جاساعاندار. وعان تاڭدانۋدىڭ رەتى دە جوق, ويتكەنى, رەسپۋبليكا اۋماعىندا تۇگەلدەي دەرلىك ورنالاسقان بانكوماتتار تۇراقتى تۇردە قىزمەت كورسەتەدى. ولار ۋاقىت تالعامايدى, ياعني جىلدىڭ 365 كۇنى تۇگەلدەي دەرلىك كليەنتتىڭ يگىلىگىنە جۇمسالۋدا, بانكوماتتار ءتىپتى مەرەكە كۇندەرى دە جۇمىس ىستەيدى.
بىرلەسكەن جوبانىڭ ەكىنشى كەزەڭى – “حالىق بانكىنىڭ” “تۇرعىن ءۇي قۇرىلىس جيناق بانكىنە” ارناۋلى باعدارلامانى ەنگىزۋى مەن پايدالانۋ ارالىعىن قامتيدى. مۇنىڭ ءوزى تۇرعىن ءۇي قۇرىلىس جيناق جۇيەسى تۋرالى كەلىسىم-شارتتار جاساۋعا, وعان وزگەرىس ەنگىزۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. سونداي-اق, سەرىكتەس بانكتىڭ بولىمشەلەرىندە زاەم الۋعا قاجەتتى قۇجاتتار توپتاماسىن جيناقتاۋعا دا جاعداي جاسالادى. دەگەنمەن, مۇندا ەسكەرەتىن ءبىر ءجايت, زاەم بەرۋ جانە كليەنتتىڭ تولەم قابىلەتىن راستاۋ ماسەلەسى “تۇرعىن ءۇي قۇرىلىس جيناق بانكىنىڭ” قۇزىرىندا قالادى. “حالىق بانكى” بولىمشەلەرى ارقىلى راسىمدەلگەن كەلىسىم-شارتتارعا بۇل جۇيەنىڭ بارلىق ارتىقشىلىقتارى تيەسىلى, ياعني ەلىمىزدەگى نەسيەنىڭ ەڭ تومەنگى مولشەرلەمەسى, جيناقتاۋ كەزەڭىندەگى بانك پايىزدارى مەن مەملەكەتتىڭ جىل سايىنعى سىياقىسى, كەلىسىم-شارتتىڭ ىڭعايلىلىعى جانە باسقالار.
ەكى بانكتىڭ اراسىنداعى ارىپتەستىك “حالىق بانكىنىڭ” بۇرىنعى باسقارما توراعاسى گريگوري مارچەنكو بۇدان بىرنەشە جىل بۇرىن “تۇرعىن ءۇي قۇرىلىس جيناق بانكىندە” ءوز ۇلىنىڭ اتىنا جيناقتاۋ ەسەپ شوتىن اشقان كەزدە باستالعان ەدى. “الدىمەن, قالىپتاسقان جاعدايدى اسىقپاي ساراپقا سالۋ قاجەت. ەگەر باسپانا الۋعا نيەتتى ادامنىڭ كىرىس دەڭگەيى تۇراقتى جوعارى, وعان قوسا العاشقى جيناعى بولسا, يپوتەكالىق نەسيەگە ءۇمىت ارتا الادى. كەرىسىنشە, جيناعان قورى جوق, بىراق تۇراقتى كىرىسى بار بولسا, وندا “تۇرعىن ءۇي قۇرىلىس جيناق بانكىنە” قايرىلعانى ابزال” - دەگەن ەدى سوندا گ.مارچەنكو, بانك جۇيەسى تۋرالى ءوز ويىن ورتاعا سالىپ.
“تۇرعىن ءۇي قۇرىلىس جيناق بانكىنىڭ” سالىمشىسى اتانۋدىڭ جولى وڭاي, بارلىق وبلىستاردا بانك فيليالدارى بار. ءبىر قۇپتارلىعى, تۇرعىن ءۇي زاەمدارى تۋرالى ساۋالدارعا بانك مەنەدجەرلەرى سالماقتى جاۋاپ قايتارىپ, “حالىق بانكى” پەن “تۇرعىن ءۇي قۇرىلىس جيناق بانكىنىڭ” ارىپتەستىگى ناتيجەسىندە ىسكە اسىپ جاتقان قىزمەت تۇرلەرىنىڭ قولايلىلىعىن ءتۇسىندىرىپ بەرەدى. مۇنىڭ باستى ءمانى بانك الدىمەن, كليەنتكە ساپالى قىزمەت كورسەتىپ, سۇرانىسىن قاناعاتتاندىرۋدى كوزدەيدى. قورىتا ايتقاندا, “حالىق بانكىنەن” بىرلەسكەن جوبا “تۇرعىن ءۇي قۇرىلىس جيناق بانكى” اق كليەنتتەرىنىڭ مۇمكىندىگىن ارتتىرۋعا يگى ىقپال ەتپەك.
قوسىمشا اقپاراتتى “قازاقستاننىڭ تۇرعىن ءۇي قۇرىلىس جيناق بانكى” اق-تان الۋعا بولادى:
الماتى 279-25-55, 377-18-45, قىزىلوردا 26-26-64, كوكشەتاۋ 25-63-04, تالدىقورعان 24-79-72, تاراز 42-58-60, شىمكەنت 21-33-62, پاۆلودار 34-08-99, وسكەمەن 47-54-72, قاراعاندى 43-62-52, قوستاناي 53-38-20, ورال 54-36-36, اتىراۋ 32-04-00, اقتاۋ 43-96-91, استانا 40-72-77, 36-19-07, اقتوبە 55-72-21, پەتروپاۆل 42-79-94, سەمەي 52-22-90 نەمەسە www.hcsbk.kz
باقىت بالعارينا, الماتى.
اۋىل مەن قالانىڭ اقپاراتتىق تەڭسىزدىگىن جويۋ
“قازاقتەلەكومعا” جۇكتەلگەن امانات
دۇيسەنبى, ياعني 8 اقپان كۇنى ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ “قازاقتەلەكوم” اق باسقارما توراعاسى اسقار جۇماعاليەۆتى قابىلداعانى بەلگىلى. اقوردادا ەسەپ بەرگەن ۇلتتىق بايلانىس وپەراتورىنىڭ جەتەكشىسى مەملەكەت باسشىسىن 2009 جىلعى جۇمىس قورىتىندىلارىنان حاباردار ەتتى.
ەگەر ەلىمىز بۇگىندە تاۋەلسىز جانە باسەكەگە قابىلەتتى تەلەكوممۋنيكاتسيالىق جەلىسى بار مەملەكەت بولسا, وندا ۇلتتىق وپەراتورىمىزدىڭ تىنىمسىز اتقارىپ جاتقان شارالارى ۇلكەن ءرول اتقارادى. داعدارىس ءدۇنيە ءجۇزىنىڭ الپاۋىت كومپانيالارىنا اۋىز سالىپ, داعدارتىپ جاتقاندا, وتكەن جىل “قازاقتەلەكوم” ءۇشىن كۇردەلى بولسا دا تابىسسىز بولعان جوق. ۇدايى العا ۇمتىلعان كومپانيا مەگاپوليس قالالار مەن تۇكپىردەگى ەلدى مەكەندەر اراسىنداعى اقپاراتتىق تەڭسىزدىكتى جويۋ ءۇشىن ناقتى جوبالاردى ىسكە اسىرىپ جاتتى.
وسىنداي بىتكەن تولايىم تىرلىكتەر تۋرالى ەلباسىنا بايانداعان اسقار جۇماعاليەۆ ەسەپتى كەزەڭدە تىركەلگەن ابونەنتتىك جەلىلەر سانى 3 ميلليون 600 مىڭ بىرلىك بولعانىن ءمالىم ەتتى. ياعني, وتكەن جىلى اۋقىمدى تىرلىكتەردىڭ ارقاسىندا رەسپۋبليكامىزدىڭ ءار 100 ادامىنا شاققاندا تەلەفون تىعىزدىعى 23 نومىردەن اسقان.
ال ينتەرنەت جۇيەسىن پايدالاناتىنداردىڭ قاتارى 1,8 ميلليونعا وسكەن, ولاردىڭ ىشىندە 1 ميلليون 400 مىڭ ادام – كەڭ جولاقتى عالامتوردىڭ يگىلىگىن كورىپ وتىر. بۇل 2008 جىلعى كورسەتكىشتەن ەسە ارتىق, ياعني 215 پايىزدى قۇرايدى.
“قازاقتەلەكومنىڭ” قارقىندى دامىپ وتىرعانىن وسىنداي سالىستىرمالى ساندارمەن دايەكتەۋگە بولادى.
اۋىلدار مەن قالالار اراسىنداعى اقپاراتتىق تەڭسىزدىكتى جويۋ ءۇشىن “قازاقتەلەكوم” اق “WLL CDMA تەحنولوگياسى ارقىلى اۋىلدىق بايلانىستىڭ تەلەكوممۋنيكاتسيالىق جەلىلەرىن جاڭعىرتۋ جانە دامىتۋ” جونىندەگى سەرپىندى جوباسىن ىسكە اسىرىپ جاتقانىن بۇعان دەيىن دە باق لايىقتى ناسيحاتتاعان. بۇگىنگى تاڭدا CDMA-450 سىمسىز بايلانىس جەلىسى تەحنولوگيالارىن ارقىلى الىستاعى اعايىن-تۋىستان حابار الىپ, دۇنيەمەن تىلدەسىپ وتىرعان ەلدى مەكەندەردەگى ابونەنتتەر سانى 245 مىڭنان اسقان. بۇكىل رەسپۋبليكامىزدىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىندە وسىنداي 400 بازالىق ستانسا ورناتىلدى.
ەڭ باستىسى, ەلباسىنا بەرىلگەن ەسەپتە ۇيالى بايلانىس قىزمەتى مەن ينتەرنەتكە كەڭ جولاقتى قوسىلۋدى ودان ءارى دامىتۋ قالالىق جەرلەرمەن قوسا, اۋىلداردا قاتار جۇرگىزىلۋى كەرەكتىگى تالقىلاندى. كاسىبي تىلمەن ايتقاندا, CDMA-450 تەحنولوگياسى ارقىلى كەڭ جولاقتى قوسىلۋ جوباسىن جۇزەگە اسىرۋ ەڭ تۇكپىردەگى ەلدى مەكەندەردىڭ وزىندە بايلانىس جىلدامدىعىن سەكونتىنە 256 كبيت-كە جەتكىزبەك.
وتاندىق تەلەكوممۋنيكاتسيالىق رىنوكتا جەتەكشى رولگە يە بولىپ وتىرعان كومپانيا وزىنە ارتىلعان مىندەتتەردى ابىرويمەن اتقارىپ, ورتالىق ازياداعى شەشۋشى وپەراتورلاردىڭ قاتارىنا كوتەرىلگەنى قۇپتارلىق.
ايناش ەسالي, الماتى.