«باۋىرىن جازىپ كوسىلە الماي, وكسىكپەن كەتكەن ونەر تارلانى...». قازاقستاننىڭ حالىق ءارتىسى ءانۋار بورانباەۆ جايىندا كەزىندە تەاتر سىنشىسى اشىربەك سىعاي وسىلاي دەگەن ەكەن. ءيا, تالانتتى اكتەر تاعدىر سىنىنا ءتۇسىپ, مۇڭ تۇمانىنان سەيىلمەي وتسە دە, ارتىنا وشپەستەي ءىز قالدىرىپ كەتتى.
ول ساحناداعى وتىزجىلدىق ومىرىندە الپىستان استام ءىرىلى-ۇساقتى وبرازدى سومداعان. تەك تەاتردا عانا ەمەس, اكتەر ءانۋار بورانباەۆتىڭ كينو الەمىندە دە وزىندىك قولتاڭباسى بار. جۇرت ونى «گاۋھارتاس» ارقىلى كەڭىرەك تانىدى. كادىمگى بارىمىزگە كەڭىنەن تانىس «گاۋھارتاس» – قازاق كينو ونەرىنىڭ التىن قورىنا جازىلعان بىرەگەي فيلم. سونداعى باستى ءرول تاستاندى سومداعان اكتەر – ءانۋار بورانباەۆ. بۇل كينو بۇرىن تەلەديداردان تۇسپەيتىن ەدى. سالتانات, تاستان, قايىركەن سياقتى كەيىپكەرلەرىنىڭ ءتۇرىن, ءسوزىن, اسىرەسە ءانىن جاتقا بىلەتىن ەدىك... ناعىز تالانتتار سومداعان كەرەمەت كوركەم تۋىندى. ءيا, ونداعى ءاربىر اكتەردىڭ شىنايى شەبەرلىگى قازاقتىڭ كينو ونەرىن بيىك بەلەسكە ءبىر كوتەرگەن ەدى. شىندىعىندا, «گاۋھارتاس» كينوسى تانىمالدىلىعى جاعىنان كۇللى كەڭەس وداعى بويىنشا «قىز جىبەك» فيلمىنەن كەيىنگى ەكىنشى ورىندا بولىپتى.
ءانۋار بورانباەۆ – تورعاي توپىراعىنان شىققان ونەر يەلەرىنىڭ ىشىندەگى شوقتىعى بيىك جۇلدىزى. ەلىنە ەرەن ەڭبەك سىڭىرگەن اكتەر 1999 جىلى 51 جاسىندا باقيلىق بولدى. قىرىقتان اسقان ناعىز ەر شاعىندا ءبىر اياقتان ايىرىلىپ, مۇگەدەكتىك حالگە تۇسسە دە, ول ءومىرىنىڭ سوڭىنا دەيىن ونەر جولىنان تايمادى, سوڭعى دەمى قالعانشا ونەر دەپ ءوتتى.
ول ۇزاق جىلدار بويى قازاق اكادەميالىق دراما تەاترىنىڭ اكتەرى بولعان. ءا.بورانباەۆتىڭ اكتەرلىك شەبەرلىگىنىڭ قالىپتاسۋىنا م.اۋەزوۆ پەسالارى بويىنشا قويىلعان سپەكتاكلدەردە ويناعان رولدەرى ەرەكشە ىقپال ەتتى. بورانباەۆ كينوفيلمدەرگە ءتۇسىپ, ءىرى ەكراندىق بەينەلەردى دە سومدادى. ءا.بورانباەۆ ق.مۇقاشەۆتىڭ «دالا داستانىنداعى» – Iلياس, م.اۋەزوۆتiڭ «قاراكوزiندەگi» – سىرىم, «ايمان-شولپانداعى» – ارىستان, «قاراقىپشاق قوبىلاندىداعى» – بiرسiمباي, «ەڭلiك-كەبەكتەگi» – كەمباي, ءا.نۇرپەيiسوۆتiڭ – «قان مەن تەرiندەگi» ەلامان, ش.ايتماتوۆتىڭ – «انا – جەر-اناسىنداعى» – مايسالبەك, «اق كەمەسiندەگى» – مومىن شال, بۇدان باسقا كەسەك-كەسەك تۋىندىلارداعى كەسەكتى رولدەردە ءوزىن تانىتا ءبىلدى.
قازاقستاننىڭ حالىق ءارتىسى ءا.بورانباەۆتىڭ اتىندا قازىرگى كۇنى تۋعان جەرى قوستاناي وبلىسى, امانگەلدى اۋدانىندا ورتا مەكتەپ, ارقالىق قالاسىندا كينوتەاتر بار. مەكتەپ 2000 جىلى اشىلعان بولاتىن. ول مەكتەپتىڭ اۋدان ورتالىعىندا اشىلۋىنا اكتەردىڭ اعايىندارى, باۋىرلارى بورانباەۆتار اۋلەتى زور ۇلەس قوسقانىن ەل بىلەدى. اكتەردىڭ بيىلعى 70 جىلدىق مەرەيتويىنىڭ اتالىپ وتۋىنە دە بورانباەۆتار اۋلەتى قولداۋ ءبىلدىرىپ, دەمەۋشىلىك جاساپ وتىر. ونىڭ ءبىر مىسالى – جاقىندا وسى مەكتەپتىڭ جيىرماعا جۋىق وقۋشىسى باس قالا استاناعا كەلىپ, ەلوردانى ارالاپ, ەكسپو قالاشىعىنان باستاپ, اسەم قالانىڭ باسقا دا مادەني, ويىن-ساۋىق ورتالىقتارىن كورىپ, قىدىرۋعا مۇمكىندىك الدى. ءبىز وقۋشىلارمەن ارنايى ۇيىمداستىرىلعان كەزدەسۋدە جۇزدەستىك. كەزدەسۋدە اكتەر ءا.بورانباەۆتىڭ جارى اقبوپە اپاي, ونىڭ جالعىز قىزى مەن كۇيەۋ بالاسى دا بولدى. ءانۋار بورانباەۆتىڭ زامانداس اعا-ىنىلەرى, دامدەس, ارالاس-قۇرالاس بولعان, كوزكورگەن اعا-ىنىلەرى – اكادەميك سايلاۋ بايزاقوۆ, جازۋشى قايسار ءالىم, تاڭاتحان بورانباەۆ, تاعى باسقالار ءسوز سويلەپ, وقۋشىلارعا اكتەر ومىرىنەن تاعىلىمدى ەستەلىكتەر ايتىپ بەردى. ال ءا.بورانباەۆ اتىنداعى مەكتەپتىڭ مەڭگەرۋشىسى ساليح ماحات ءوز كەزەگىندە حالىق ءارتىسى ءا.بورانباەۆتىڭ ەسىمىن, ونەر تاعىلىمىن ۇلاعاتتاپ, كەيىنگى ۇرپاققا جەتكىزىپ وتىرۋ ۇستازدار قاۋىمىنىڭ پارىزى ەكەندىگىن, بۇل رەتتە مۇنداي يگىلىكتى شارالاردىڭ تاربيەلىك ءمان-ماڭىزى مولدىعىن ايتىپ, قولداۋ بىلدىرگەندەرگە مەكتەپ اكىمشىلىگى اتىنان العىسىن جەتكىزدى.
دينارا بىتىك, «ەگەمەن قازاقستان»