ارقا تورىندەگى اجارلى قالا

«ەگەمەن قازاقستاننىڭ» ارنايى جوباسى: جاسامپازدىق جەمىستەرى جيىرما جىلدىڭ ىشىندە اتقارىلعان يگى ىستەردىڭ ارقاسىندا ءاربىر ءوڭىرىمىز وزگەرىپ, ءومىرىمىز جاقسارىپ كەلەدى. «ەگەمەن قازاقستان» گازەتى وسىنداي وركەندى وزگەرىستەردى بەينەلەيتىن ماتەريالداردى تۇراقتى جاريالاپ تۇرادى.

تومەندە اقمولا  وبلىسىنىڭ ستەپنوگور قالاسىنان فوتورەپورتاج بەرىلىپ وتىر.

سولتۇستىك قازاقستانداعى ۋران كەنىشتەرىن يگەرۋ ماقساتىندا قۇرىلعان ستەپنوگور قالاسى اقمولا وبلىسىنىڭ ءىرى يندۋستريالىق ورتالىعى سانالادى. ماسكەۋدىڭ تىكەلەي امىرىندەگى شاھار جابىق رەجىمدە جۇمىس ىستەگەندىكتەن, كسرو قۇ­لا­سىمەن ىرگەسى سوگىلىپ, كۇيرەي باستاعان. قالانى نارلەندىرۋشى قۋاتتى كاسىپورىنداردىڭ ءوزى لەزدە بانكروت بولىپ جاتتى. ايتكەنمەن, ول تەز ەسىن جيدى. سوندىقتان, ستەپنوگوردى تاۋەلسىزدى­گىمىز­دىڭ ەلەڭ-الاڭىنداعى سۇراپىل سىندارعا توتەپ بەرگەن, ەل باسشىلىعىنىڭ ساليقالى ساياساتى­نىڭ, جۇرتشىلىقتىڭ تاباندىلىعى مەن قاجىر-قايراتىنىڭ ۇلگىسىن بەينەلەگەن قالا دەۋىمىزگە بولادى. ەلباسى ن.نازارباەۆتىڭ قازاقستان حال­قى اسسامبلەياسىنىڭ 10 جىلدىق مەرەكەسىندەگى سالتاناتقا ارنايى قاتىسىپ, 17 ۇلتتىڭ وكىلى تۇراتىن ستەپنوگورلىقتارعا تۇتقالى مىندەتتەر قويۋى دا جالپى سەرپىلىسكە قۋات بەرگەنى انىق. ستەپنوگوردە ماشينا جاساۋ, تاۋ-كەن, مەتال­لۋرگيا, حيميا ءوندىرىسى, ەنەرگەتيكا, بيوتەحنولوگيا جاقسى دامىعان. جىل باسىنان بەرى مۇندا 47362,1 ميلليون تەڭگەنىڭ تاۋارلى ءونىمى ءوندىرىل­دى. بۇل – وتكەن جىلعى دەڭگەيدىڭ 134,4 پايىزى. بىلايشا ايتقاندا, قالا وبلىس ونەركاسىبىنىڭ 40 پايىزدىق ۇلەسىن يەمدەنەدى. وسىناۋ شىرايلى شاھارداعى «تاۋ-كەن كومبيناتى» جشس, «پودششيپنيك زاۋىتى» اق, «تسەلينگورماش», «تاۋ-كەن جابدىقتارى زاۋىتى», «دجەت-7» جشس مەن «قازاقالتىن تاۋ-مەتاللۋرگيا كونتسەرنىنىڭ» ىرگەلى تابىستارى بايتاق ەلىمىزگە كەڭىنەن ءمالىم. سونداي-اق, سوڭعى جىلدارى ستەپنوگور زاما­نا­لىق كاسىپورىندارىمەن الەم نازارىنا ىلىگىپ وتىر. «ساگا كريك گول كومپاني» دورە قورىت­پا­سىن­داعى التىن وندىرسە, «قۇنارلى» مەن «تەپ­ليچ­نىە تەحنولوگي كازاحستانا» وزىق ۇلگىدەگى جىلىجايلارىنىڭ ءبىرىنشىسى جىلىنا 6 ميلليون دانا قالامپىر گ ۇلىن ءوسىرىپ, ەكىنشىسى, ەل داس­تار­قانىنا جىلىنا 1832 توننا قىزاناق, قيار, اسكوك­ ۇسىنۋدا. يننوۆاتسيالىق تەحنولو­گياداعى مال دارىگەرلىك بيولوگيالىق ءدارى-دارمەكتەر, مال مەن قۇسقا ارنالعان بەلوك-ۆيتامين-مينەرالدى قوسپالار, وسىمدىكتەردى حيميالىق قورعاۋ قۇرال­دا­رى, سپيرت جوعارى سۇرانىستاعى ونىمدەر سانا­لا­دى. يندۋستريالىق دامۋ باعدارلاماسى شەڭ­بەرىندە پايدالانۋعا بەرىلگەن «ارىستان» جشس جىلىنا اۋقىمى 20-1200 مم. 25 مىڭ توننا قۇ­بىرلار شىعارۋدا. ءونىم ءتۇرىن كوبەيتۋ ماقساتىن­دا تاعى دا التى تەحنولوگيالىق جەلىنى ىسكە قوسۋ جوسپارلانعان. بۇل 2012 جىلدىڭ سوڭىنا قاراي جوعارىداعى كورسەتكىشتى 35 مىڭ تونناعا جەتكىزۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. وسىنىڭ ناتيجەسىندە جۇ­مىس ورنىنىڭ سانى 50-گە كوبەيىپ, 300 ادام تۇ­راق­تى جالاقىمەن قامتاماسىز ەتىلەدى. بۇعان قو­سىمشا, «جىلىنا 180 مىڭ توننا كۇكىرت قىش­قى­لىن شىعاراتىن زاۋىتتى قايتا قۇرۋ», «زۆەزدنوە كەن ورنىنىڭ شىعىس بولىگىن يگەرۋ», «تەپليچ­نىە تەحنولوگي» جشس-دا «جىلىنا 60 توننا بالىق پەن اشىق الاڭدا 12 مىڭ توننا كوكونىس ءوندىرۋ» ينۆەستيتسيالىق جوبالارى قولعا الىنعان. قالاداعى 22 شارۋا قوجالىعى 36826 گەكتار جەر­دى كۇتىپ, باپتاپ, يگىلىك جيناپ وتىر. بۇل ءونىم­دەردى قايتا وڭدەۋدە «مولتورگ» جشس وزىق كەلەدى. كاسىپورىن قازىردىڭ وزىندە 41 ميلليون تەڭ­گە­نىڭ 400 توننا ءونىمىن تۇتىنۋشىلارعا جەتكىزدى. شاعىن بيزنەس قۇرىلىمدارىنىڭ سانى 4 مىڭنان اسادى. وسىنىڭ ارقاسىندا سوڭعى ءتورت جىلدا 7 مىڭنان استام ادام تۇراقتى ناپاقا تاۋىپ ءجۇر. «جول كارتاسىمەن» الەۋمەتتىك جۇمىس ورىن­دارىن قۇرۋعا, قايتا دايارلاۋعا 50 ميلليون تەڭگە يگەرىلسە, بيىل باستالعان جاڭا باعدارلاما ايا­سىن­دا 167 ادامدى ەڭبەككە تارتۋ قاراستىرىلۋدا. ستەپنوگورلىقتار 32 ءبىلىم بەرۋ مەكەمەسىمەن, «حالىقتىق» اتاعى بار 10 شىعارماشىلىق ورتا­لىعىمەن ماقتانا الادى. بوگەنباي باتىر اتىنداعى  سپورت مەكتەبىنىڭ تۇلەگى, حالىقارالىق دارەجەدەگى شەبەر يرينا نەكراسوۆا پەكين وليمپياداسىندا العاش­قى كۇمىس مەدالدى جەڭىپ الىپ, كوك تۋى­مىزدى اسپانداتقانى بارشامىزدىڭ مەرەيىمىزدى ءوسىردى. ارنايى بەتتى دايىنداعان «ەگەمەن قازاقستان» گازەتىنىڭ اقمولا وبلىسىنداعى مەنشىكتى ءتىلشىسى باقبەرگەن امالبەك.