ەلىمىزدىڭ دامۋى مەن ەلباسىنىڭ بىلىكتى باسقارۋىنىڭ جەمىستى ناتيجەسىنىڭ ءار ساتىنە كۋامىن دەسەم, مۇنىم ارتىق ايتقانىم ەمەس. تاۋەلسىزدىك العان جىلدارى وتان ەكونوميكاسىنىڭ ەڭ ءبىر سىندارلى كەزەڭدەردى باستان وتكەرگەنى ءالى ەسىمدە.
مەملەكەتتىڭ «نولدەن» باستالعان قارجىلىق ساياساتىنىڭ وتكەلەك جولداردى ارتقا تاستاپ, بۇگىنگىدەي دامىعان كەزەڭگە قول جەتكىزۋى اسقان تاۋەكەل مەن ەرەسەن ەڭبەكتى قاجەت ەتەدى. بۇل سىنعا قاجىر-قايراتى تولىسقان ۇلت پەن جىگەرلى كوشباسشىسى بار حالىق قانا ءتوزىپ, ءتۇبى جەڭىسكە جەتەتىنى تاريحي شىندىققا اينالدى. ەگەمەن ەل رەتىندە ەڭسەرگەن العاشقى شيرەك عاسىرلىق كەزەڭدە قازاق حالقىنىڭ وسى ەرلىگى مەن مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ سارابدال ساياساتىن اتاپ ايتىپ, لايىقتى باعاسىن بەرۋىمىز كەرەك.
كەشە ەلباسىنىڭ قالامىنان تۋعان كەزەكتى كىتابىنىڭ جارىققا شىققانىن ەستىپ, قۋانىپ قالدىم. سەكسەننىڭ سەڭگىرىنە شىققان جاسىما قاراماي, كىتاپتىڭ مازمۇنىمەن تانىستىم. بۇل ءوزى بۇگىنگى ءداۋىردىڭ تۇتاس شەجىرەسى سىندى ەڭبەك بولعاندىقتان, بولاشاق ۇرپاق ءۇشىن باعا جەتپەس تاريحي وقۋلىققا اينالارى ءسوزسىز. كىتاپتىڭ «مەملەكەتىمىزدىڭ دۇنيەگە كەلۋى. قازاقستاننىڭ ءبىرىنشى جاڭعىرۋى», « ۇلى بەتبۇرىس. قازاقستاننىڭ ەكىنشى جاڭعىرۋىنىڭ باستالۋى», «قياعا قۇلاش سەرمەۋ. قازاقستاننىڭ ەكىنشى جاڭعىرۋى» جانە «قالىپتاسقان مەملەكەت. قازاقستاننىڭ ءۇشىنشى جاڭعىرۋى» دەگەن تاراۋلارعا جىكتەلۋى ەلباسىنىڭ باسقارۋىندا باياندى دامۋ جولىمەن نۇرلى كەلەشەككە باسقان ەل قادامىنىڭ ساتىلاپ ءوسۋ كەزەڭىن ايعاقتايدى.
ەلباسى نۇسقاۋىمەن جاسالىپ, جۇزەگە اسىرىلعان باعدارلامالاردىڭ مازمۇنى ساتىلاپ ءوسۋ دەگەندى بىلدىرەدى. بارلىق رەفورمالار – ءومىر تالابى, بارلىق باعدارلامالار – ساتىلاپ ءوسۋ جوسپارى. رەفورمالار ءبىرىن-ءبىرى تولىقتىرسا, باعدارلامالار بىرىنەن سوڭ ءبىرى دامۋدىڭ كەلەسى جانە كەزەكتى جولىنان ءوتۋدىڭ جوسپارى بولىپ شىقتى. ايتالىق, قازاقستاننىڭ 2030 جىلعا دەيىنگى دامۋ ستراتەگياسى» نەگىزىنەن تابيعي بايلىققا, شيكىزات قورىنا ارقا سۇيەي وتىرىپ, ەل ەكونوميكاسىن دامىتۋ, حالىقتى جۇمىسپەن قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەسىن شەشۋ, الداعى دامۋلارعا باسپالداق جاساۋ جوسپارىنا اينالدى. بۇل مەرزىمىنەن بۇرىن ويداعىداي ورىندالدى.
مەن وسى بولىمدەردە ءسوز بولعان تاريحي ساتتەردىڭ كۋاسى بولعانىم ءۇشىن, كەيبىر ماسەلەلەردە بىلەك سىبانىپ ارالاسقانىم ءۇشىن ءوزىمدى باقىتتى سەزىنەمىن. ءالى ەسىمدە, نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى سول كەزدەرى وتاندىق ءبىر توپ عالىمدى جيناپ الىپ, قىتاي جانە وڭتۇستىك-شىعىس ازياداعى قارقىندى دامۋشى مەملەكەتتەردىڭ تاجىريبەسىن زەرتتەپ, زەردەلەۋدى, كەيىن قازاقستاننىڭ 2030 جىلعا دەيىنگى دامۋ ستراتەگياسىن جاساۋدى تاپسىردى. العاشقى نۇسقاسىن وقىپ, تانىسىپ شىققاننان كەيىن كوپ تۇستارىنا ءوزىنىڭ ۇسىنىستارىن قوستى. بارىنەن بۇرىن كومىرسۋتەگى ءوندىرىسىن ۇلعايتۋعا باسىمدىق بەرۋ كەرەك دەپ شەشتى. ەكىنشى ورىنعا وندىرىستىك مەتالدار نارىعىن دامىتۋ باعىتى ورنالاستى. ءومىر تاجىريبەسىندە باعدارلامانىڭ ءدال وسىلاي قۇرىلۋى دۇرىس ەكەنىنە كۋا بولدىق.
مەن سول كەزدە قازاقستاندىق عالىمداردىڭ اراسىندا «قازاقستان-2030» ستراتەگياسىن پرەزيدەنت جاساعان ء«تورتىنشى عالامات» دەپ اتاعان ەدىم. مىسالعا, 1991 جىلى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ەگەمەندىگى جاريالانعاندا, ەلىمىزدە گيپەرينفلياتسيا ورتتەي قاۋلاپ تۇرعان ەدى. بۇعان جۇمىسسىزدىق قوسىلدى. پرەزيدەنت بەكىتكەن ەكونوميكالىق ساياسات مەيلىنشە قىسقا مەرزىم ىشىندە گيپەرينفلياتسيانى, دەۆالۆاتسيانى, رەتسەسسيانى تولىق اۋىزدىقتادى. وسىلايشا, نارىقتىق ەكونوميكاداعى جوبالانعان جۇمىستار ءساتتى جۇرگىزىلدى. 1996 جىلى قازاقستان سوڭعى قيىندىقتى باستان كەشىردى. 1998 جىلى ەكونوميكادا ازداعان ىلگەرىلەۋشىلىك تىركەلدى. 2000 جىلداردان ءوسىپ-وركەندەۋ باستالدى.
مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ «تاۋەلسىزدىك ءداۋىرى» اتتى جاڭا كىتابىنىڭ نەگىزگى تاراۋىنىڭ ءبىرىن « ۇلى بەتبۇرىس. قازاقستاننىڭ ەكىنشى جاڭعىرۋىنىڭ باستالۋى» دەپ اتاۋىندا ۇلكەن ءمان جاتىر. بۇل جولدا نۇرسۇلتان ءابىش ۇلىنىڭ مەملەكەتتى اياعىنان تىك تۇرعىزىپ, دۇنيە ءجۇزى ەلدەرىنىڭ ساپىندا ايتۋلى ەلگە اينالدىرۋدىڭ شەجىرەسى تۇر. ەلباسىنىڭ كەدەن وداعىن قۇرۋ مەن ونى ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق دەڭگەيىنە دەيىن كوتەرۋگە باستاعان تازا ەكونوميكالىق ساياساتىن كورگەندىك دەپ ايتار ەدىم. ءدال وسىنداي قۇرىلىمدى ومىرگە اكەلۋ ارقىلى پرەزيدەنت نازارباەۆ بولاشاقتا شامامەن 4 ەسەدەي مولاياتىن قازاقستاننىڭ تاۋار وندىرىسىنە ءورىس اشتى. ءبىر سوزبەن ايتقاندا, ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق قازاقستاننىڭ 180 ميلليوندىق تۇتىنۋشىسى بار الىپ نارىقتىڭ بەلدى ويىنشىسى بولۋىنا نەگىز قالادى. مۇنان بولەك, مەملەكەت باسشىسىنىڭ ەجەلگى ۇلى جىبەك جولىنىڭ ءححى عاسىر تالابىنا ساي قايتا جاڭعىرتىلۋىنا مۇددەلى بولۋىنىڭ استارىندا دا الەمدىك نارىققا شىعۋدىڭ ايقىن باعدارى تۇر.
جالپى, ەكونوميكانى كوتەرۋ ءۇشىن بىرنەشە سالاعا باسىمدىق بەرۋىمىز كەرەك. بىرىنشىدەن, ءونىم وندىرەتىن زاۋىت-فابريكالاردى قولعا الۋ. ەكىنشى ورىندا اۋىل شارۋاشىلىعى تۇر. اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىن وركەندەتپەي, ەل ەڭسەسىن تىكتەۋى قيىن. ءۇشىنشى – مۇناي-گاز سالاسى. وسىلاردىڭ ناتيجەسىندە قازاقستاندىقتاردىڭ الەۋمەتتىك جاعدايى جاقسارادى. ءبىزدىڭ قازىرگى ۇستانىپ وتىرعان ساياسي باعدارىمىزدا اتالعان باعىتتار تولىعىمەن كورىنىس تاپقان, دەمەك نۇرسۇلتان نازارباەۆتاي باسشىسى بار ەلدىڭ ەرتەڭگى كۇن ءۇشىن الاڭداماۋىنا تولىق نەگىز بار.
قازىر مەملەكەت باسشىسى ەل الدىنا رۋحاني جاڭعىرۋ مىندەتىن قويىپ وتىر. بۇل اۋەل باستا «الدىمەن, ەكونوميكا...» ۇستانىمىنىڭ ناتيجەلى, ۇلكەن جەڭىسپەن اياقتالىپ, قازاق ەلىنىڭ ۇلت رەتىندە دامۋ كەزەڭىنىڭ ناعىز شارىقتاۋىنا بەرىلگەن ستارت سياقتى سەزىلەدى ماعان. ەل امان, ەلباسى عۇمىرلى بولسىن!
ساعىندىق ساتىبالدين, ۇعا اكادەميگى, ەكونوميكا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور