جۇمىستاردىڭ ورىندالۋى نازاردان تىس قالمايدى

شۋ قالاسىنا دەيىن ۇزىن­دىعى 106 شارشى مەتر جانە ديا­مەترى 325 مم جەر استى بو­لات گاز قۇبىرى «قورداي» اۆتو­مات­تاندىرىلعان گاز تاراتۋ ستانساسىنان جۇرگىزىلگەن. اۋدان­دا 36 ەلدى مەكەن بار. ونىڭ ىشىندە شۋ قالاسى, جا­ڭا­جول, كوكقاينار, بەلبا­سار, ەڭبەكشى, تولە بي, بىر­لىك, قوناەۆ, كوك­توبە, بىرلى­كۇستەم ەلدى مەكەندەرى گاز­دان­­دىرىلعان. العا, ساۋىتبەك اۋىل­­دارى گازداندىرى­لۋدا. سون­­داي-اق اباي, مويىن­قۇم, جيەن­بەت, ەڭبەك, اق­تو­بە, بالۋان شولاق, بايدى­بەك, اقتاستى, بول­تىرىك, دالا­قاي­نار, شوقپار, تاسوت­كەل سۋ قوي­ماسى, اسپارا, تاسوت­كەل, جايسان, ورازالى باتىر, اقسۋ ەلدى مەكەندەرىنە گازدان­دىرۋ ءۇشىن ماگيسترالدى گاز قۇبى­رىن جۇرگىزۋگە جوبا­لاۋ-سمەتالىق قۇجاتتار ازىرلەنۋدە. ال اڭ شارۋا­­شى­لىعى, جيدەلى, ەسپە, قۇلاق­­شىن, الايعىر, قۇموزەك اۋىل­­­دارىنىڭ تاۋارلىق گازعا قوسى­لۋ مۇمكىندىگى بولماي وتىر. سەبەبى حالىق سانى از جانە ەلدى مەكەن ماگيسترالدى گاز قۇبىرىنان قا­شىق­تا ورنالاسقاندىقتان گاز قۇبىرىن جۇرگىزۋ ءتيىمسىز.

2014 جىلى تولە بي اۋىل­دىق وكرۋگىنىڭ اكىمى ە.دا­بەروۆ جانە «پاريەۆ» جشس دي­رەكتورىنىڭ ورىنباسارى نۇرحوجا دۇي­سەن­بەكوۆپەن وتكەن اۋىل تۇرعىن­دارىمەن كەزدەسۋ بارىسىندا تۇر­عىندار گاز قۇبىرىن جەر اس­تىمەن تارتۋ تەحنولوگيا­سىن جانە 420 مىڭ تەڭگە قارجىنى قۇراعان تاۋا­رلىق گازعا قوسىلۋ قۇنىن ءبىراۋىزد­ان قولداعان بولاتىن. سول ۋاقىتتا كوشەگە ءالى دە گاز قۇبىرى جۇرگىزىلمەگەندىگىنە قاراماستان, بار بولعانى 8 ءتۇتىن مەردىگەر ۇيىم­مەن كەلىسىمشارتقا وتىر­عانى­مەن, گاز قۇبىرى ءۇي ىرگە­سىنەن ءوتىپ, تۇتىنۋشى وعان ءىس جۇزىندە قوسىلماعاندىقتان, ەش­قاي­سىسى قاراجات تولەۋدى باستا­ما­عان ەدى. سوندىقتان بۇل ازاماتتارمەن جاسالعان كەلىسىمشارت وزگەرتىلدى.

«ەگەمەن قازاقستان» گا­زەتىندە جازىل­عان باعانىڭ 570 مىڭعا كوتەرىلۋ سەبەبىنە كەلەر بولساق, 2015 جىلى قۇرىلىس ماتەريالدارى قۇنىنىڭ ەكى ەسەگە قىم­باتتاۋىنا, ياعني قارجىلىق وزگە­رىستەرگە بايلانىستى تاۋار­لىق گازعا قوسىلۋ قۇنى 150 مىڭ تەڭ­گەگە قىمباتتاپ, جالپى سوماسى 570 مىڭ تەڭگەنى قۇرادى جانە بۇل سوماعا پەش كىرمەيدى. گاز قۇبىرىن تارتۋ جۇمىستارى بارىسىندا مەردىگەر «پاريەۆ» جشس تۇرعىنداردىڭ كەلىسىمى بويىنشا شۋ قالاسىنداعى جايسان تۇرعىن ءۇي القابىنان تولە بي اۋىلىنا دەيىنگى 8,5 شاقىرىمدى قۇرايتىن پوليەتيلەن گاز قۇبىرىن 281 مىڭ تەڭگەگە جەر استىمەن جۇرگىزدى. سونداي-اق جالپى سانى 4200 ءتۇتىندى قامتيتىن اۋىلداعى جال­پى ۇزىندىعى 136 شاقىرىمنىڭ 31 شا­قىرىمىنا قۇبىر تارتىلدى. گاز جۇرگىزۋشى مەردىگەر بۇگىن­گى كۇن­گە ءوز قاراجاتى ەسەبىنەن 1 ميل­­ليارد 600 مىڭ تەڭگە بولاتىن ين­ۆەستيتسيا سالعان.

تولە بي اۋىلىنداعى گاز­دان­دىرۋ جۇمىستارىنىڭ وزگە اۋىل­دارعا قاراعاندا ەرەكشەلىگى قازىر­گى تالاپقا بايلانىستى جەر استى گاز قۇبىرى جۇرگىزىلگەن. سون­دىقتان مەردىگەر «پاريەۆ» جشس-ءنىڭ اۋىلدى گازداندىرۋعا كەتەتىن شىعىنى 1 ميلليارد 670 ميلليون تەڭگەنى قۇرايدى. بۇل قارجىنى 4170 اۋلا سانىمەن شاققانداعى تولەم باعاسى تولە بي اۋىلىنداعى كوشەلەرگە جۇر­گىزىلگەن گاز قۇبىرلارىنىڭ قار­جىسى ءار ۇيگە 390 مىڭ تەڭگەدەن, شۋ قالاسىنان تولە بي اۋىلىنا دەيىنگى جوعا­رى قىسىمدى ماگيسترالدى گاز قۇ­بىرىنىڭ قارجىسى ءار ۇيگە 60 مىڭ تەڭگەدەن, كوشەگە جۇرگىزىل­گەن گاز قۇبىرىنان اۋلا بويىمەن قوسىلۋ نۇكتەسىنە دەيىنگى قارجىسى 120 مىڭ تەڭگەدەن اينالادى. سوندا بارلىق تولەم باعاسىنىڭ قوسىندىسى 570 مىڭ تەڭگە بولادى.

سونداي-اق ماقالا بارىسىندا تابيعي گازعا قوسىلۋ قۇنى مەن پەش, تاعى باسقا قاجەتتى زاتتاردى قوسقاندا جالپى قۇنى 80 مىڭ تەڭگەگە باراتىنى دا ايتىلعان. جالپى شىعىننىڭ مۇنداي سوما­عا جەتۋىنىڭ بىردەن-ءبىر سەبەبى, گاز پەشى قۇنىنىڭ قىمباتتىعى دەپ بىلەمىز. مىسالى, اۋدانداعى ساۋ­دا ورتالىقتارىندا گاز پەشىنىڭ قۇنى 120 مىڭ جانە 200 مىڭ تەڭگە ارالىعىن قامتيدى.

ەندى بەلگىلەنگەن باعانى تومەندەتۋ بويىنشا مىناداي جۇمىستار اتقارىلدى. شۋ قالا­سىنداعى جايسان تۇرعىن ءۇي القابىنان تولە بي اۋىلىنا دەيىنگى 8,5 شاقىرىمدى قۇراي­تىن ماگيسترالدى گاز قۇبىرى­نا وبلىستىق ءماسليحات ارقىلى 251 ميلليون 145 مىڭ تەڭگە قارجى ماگيسترالدى گاز قۇبىرىن ساتىپ الۋعا ءبولىنىپ, ءتيىستى قۇجات­تار رەسىم­دەلگەننەن كەيىن 95 مىڭ تەڭگەگە ارزانداپ, ناتيجەسىن­دە تۇر­­عىندارعا بەلگىلەنگەن باعا 475 مىڭ تەڭگەنى قۇرادى. تولە بي اۋى­لى تۇرعىندارىنىڭ ءوز ەرىكتەرى بويىنشا گازعا قوسىلعان ءۇي اۋلاسىنا قاجەتتى قۇرىلعىلار ورناتۋعا جۇمسالاتىن 52800 تەڭ­گە قاراجات وسى سومانىڭ ىشىن­دە. ال باسقا اۋىلداردا گازعا قوسىلۋ باعاسىنىڭ ىشىندە بۇل قار­جى قوسىلماعان. ياعني, بۇلار – ەسەپ­تەگىش قۇرالى – 12500 تەڭگە, جوبا – 15200 تەڭگە, جوبامەن كەلىسىم – 2100 تەڭگە, اركا – 20 مىڭ تەڭگە, جەلدەتكىش – 6 مىڭ تەڭگە. بۇل قاراجاتتى قوسپاعاندا 422 200 تەڭگەنى قۇرايدى.

 ماقالا بارىسىندا ايتىلعان اۋدان اكىمىنىڭ ورىنباسارى ن.جاقسى­باەۆتىڭ مالىمدەمەسى قازىر­گى ۋاقىتتا ءوز كۇشىندە. ياعني, العاشقى تولەماقى 100 مىڭ تەڭ­گەنى تولەپ, قالعان سومانى ءبىر جىل ىشىندە ءبولىپ تولەۋ قاراستىرىل­عان. سونىمەن قاتار الەۋمەتتىك ءالسىز توپ­تار ءۇشىن وزگە دە ءتيىمدى جەڭىلدىكتەر بار.

تولە بي اۋىلى بويىنشا 59 كوشە­نىڭ 23 كوشەسىنە گاز قۇبى­رى جۇرگىزىلىپ, بۇگىنگى تاڭدا 23 كوشە بويىنشا 1300 ابونەنت­تىڭ كوگىلدىر وتىنعا قوسىلۋ مۇم­كىن­دىگى تۋدى. ونىڭ ىشىندە 280 تۇر­عىن گازعا قوسىلىپ, كەلىسىم­شارت جاساسقان 300 ابونەنت گاز­عا قوسۋعا قاتىستى قۇ­رى­لىس جۇ­مىس­تارىن جۇزەگە اسىراتىن كاسىپورىن جۇمىسشى­لارىنىڭ قۇبىر­عا جالعاپ بە­رۋىن كۇتۋدە. گازعا ءبىر ابو­نەنتتىڭ قوسىلۋ باعاسى – 475 مىڭ تەڭگە. جالپى, بۇل جۇ­مىس­تاردىڭ ورىندالۋى باقى­لاۋعا الىنىپ, نازاردان تىس قالدىرىلمايتىن بولادى.

زيات تۇرسىن ۇلى,

اۋداندىق تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىعى,

جولاۋشىلار كولىگى جانە اۆتوموبيل جولدارى

ءبولىمىنىڭ باسشىسى

جامبىل وبلىسى,

شۋ اۋدانى