ءبىلىم سالاسىنداعى سىباي­لاس جەم­قورلىق – بولا­شا­عىمىزعا جاسال­عان ز ۇلىمدىق

اۋىلداعى جۇرتتىڭ نەگىز­گى كۇن­كورىسى, تىرشىلىگى جەرگە تى­كەلەي قاتىستى ەكەنى بار­شاعا بەلگىلى. سىبايلاس جەم­قورلىق­تىڭ ۋشىعىپ تۇر­عان ۇلكەن ءبىر سالاسى وسى جەر­مەن­ بايلانىستى. لاۋا­زىم­دى قىزمەتكەر جەرمەن اي­نا­­لىس­قانداردىڭ العان ونى­مى­نەن, سۋبسيديادان تابىس كەلىپ جاتقانىن جاقسى بىلە­دى. ءوزىنىڭ ءبىر تۋىسى ارقىلى جەردى سول كىسىنىڭ اتىنا رەسىم­دەيدى. سو­دان كە­يىن ول جەرگە ەگىن سالۋ ءۇشىن ءبىر شا­رۋا قو­­جا­لىعىمەن كەلىسەدى, وعان قار­جى تولەمەيدى, لاۋازىمىن پاي­دالانادى. ياعني قوسىمشا جەر الىپ بەرۋ, سۋبسيديا قۇ­جات­تارىن ازىرلەۋ سياق­تى مەم­لەكەت مۇددەسىنە قار­سى جۇمىس جۇرگىزىلەدى.

قازىر وعان كوپ مۇم­­كىندىكتەر بار, جەردىڭ مەملەكەتتىك اكتىسى بولسا نەسيە الۋ ءۇشىن كەپىلدىككە قويۋعا بولادى. شارۋا قوجالىعىنىڭ باس­شىسى جاڭاعى قىزمەتى ءۇشىن لاۋازىمدى قىزمەتكەردى دە ءوز قاجەتىنە پاي­دالانادى. ال جەر­مەن اينالىسقىسى كەل­گەن شارۋالار جەرگە قول جەتكىزە الماي, حالىقتىڭ نارازىلىعى تۋادى. مەن بۇل ارادا جەرگە قاتىستى اگرو­تەحنيكالىق جۇمىس­تاردى, مينەرالدى تى­ڭايتقىشتار شىعارۋ تۋرالى ايتىپ وتىرعان جوقپىن. ول كوپ شىعىندى قاجەت ەتەدى. لاۋا­زىمدى قىزمەتكەرگە بۇل قاجەت ەمەس. جىلدا كوپ جەرلەردە كۇن­باعىس ەگىلەتىنى – سونىڭ دالەلى. 

بۇل تۇيتكىلدى شەشۋ جول­دارى­نىڭ ءبىرى رەتىندە لاۋازىمدى مەم­لە­كەتتىك قىزمەتشىنىڭ تابىس كوزى تولىق تەكسەرىلۋى كەرەك دەپ ويلايمىن. ويتكەنى 80-دەگى اپانىڭ اتىندا دا, مەكتەپ مۇعالىمىنىڭ اتىندا دا شارۋا قوجالىقتارى تىركەل­گەن, بىراق ول جەردىڭ ناقتى قوجايىنى كىم ەكەنىن حالىق جاقسى بىلەدى. ەكىنشى, سىبايلاس جەمقورلىق تۋدىراتىن سا­لا مەملەكەتتىك ساتىپ الۋداعى تەندەر ماسەلەسى. قازىر تەندەردى ۇيدە وتى­رىپ-­اق ۇتىپ الادى. سودان كەيىن سۋب­­مەردىگەرلەرگە بەرەدى. ۇتىپ الۋ ءۇشىن ەڭ تومەنگى باعا قويادى. ناق­تى جۇ­مىس ىستەيتىندەر ۇتىپ الا المايدى. تەحني­كاسى جوق ادامدار تەندەردى جەڭىپ الادى. جۇمىستىڭ ساپاسىنىڭ  بولماۋى, ونىڭ  ۋاقتىلى اياقتالماۋى – سونىڭ سالدارى. 

وسى رەتتە مەملەكەتتىك تەندەر جا­سال­عاندا قۇزىر­لى ورگاندار تەندەرگە قاتىسقان­داردى قاتاڭ تەكسەرسە, جاۋاپ­كەر­شى­لىكتى ارتتىراتىن زاڭنىڭ تەتىك­تەرى كۇشەيتىلسە دۇرىس بولاتىن سەكىلدى. 

ءبىلىم سالاسىنداعى سىباي­لاس جەم­قورلىق – ءبىزدىڭ بولا­شا­عىمىزعا جاسال­عان ز ۇلىمدىق. ۇبت تاپسىرۋ كەزىندە سىبايلاس جەمقورلىق بەلەڭ الاتىنى انىق اڭعارىلادى. 11 جىل ءبىلىم العان تۇلەكتەرگە مەكتەپ اكىمشىلىگى جانە اۋداندىق وقۋ ء بولىمى  «تانىس  تاپتىڭدار ما, ءتيىستى ادامدارمەن سويلەسىڭدەر, اتا-انالارىڭ جۇمىس ىستەسىن» دەگەن سەكىلدى تاپسىرمالار بە­رەدى. باسقا وقۋ ساباقتارى وقى­تىل­ماي, تەك قانا ۇبت-عا­ ءتيىستى پاندەر وقى­تىلىپ, ءار اپتا سايىن اقىلى تەستىلەر تاپسىرىلادى. بۇل قارجىنى ەسەپتەپ, تەكسەرىپ جاتقان ەشكىم جوق, وتكەن جىلعى تەستىلەردى قايتا تەكسەرىپ, وقۋشىلاردان اقشا جيناۋ ناۋقانى باس­تالادى. ۇبت-عا سمارتفون الىپ كىرۋ, ونى شىعارۋ بارلىعى كەلىسىلگەن. ال بىلىمىنە سەنەتىن, ءوز كۇشى­مەن تۇسكىسى كەلەتىن وقۋشى وسى «پسيحولوگيالىق» ۇردىسكە توتەپ بەرە الماي جاتادى. ونى شەشۋدىڭ جولدارى قانداي؟ ءبىرىنشى كەزەڭدە مەكتەپتە ورتاشا وقىعان بالانىڭ ۇبت كەزىندە جوعارى بالل الۋى جان-جاقتى تەكسەرىلۋى كەرەك سەكىلدى. گرانتپەن وقۋعا تۇسكەن, ياعني  جوعارى بالل جيناعان تۇلەكتىڭ ستۋدەنت كەزىندەگى 1–2­-سەمەستردەگى وقۋ ۇلگەرىمى دە نازارعا الىنىپ, ساراپتاما جا­سالۋى قاجەت. 

سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ءىس-قيمىل ارەكەتتەرىن وقىتۋ مەكتەپ قابىرعاسىنان, بالاباقشادان باستالۋى كەرەك دەپ ويلايمىن. سىبايلاس جەمقورلىققا جول اشاتىن كوپ سەبەپتىڭ ءبىرى – مەم­لەكەت­تىك قىزمەتشىلەردىڭ ەڭ­بەك­اقىسىنىڭ ازدىعى. مەملە­كەتتىك قىزمەتشى ەشكىمگە جال­تاقتاماي, وزىنە بەرىلگەن مىندەتتەردى ادال ورىنداۋ ءۇشىن ەڭبەكاقىسى ونىڭ تۇر­مىستىق قاجەتتىلىگىن وتەۋى كە­رەك. ءبىز سوندا عانا جاس­تار­دى وسى سالاعا تارتىپ, قى­­­زىقتىرا الامىز. بىراق وسى قيىن­شىلىق­تارعا قاراماستان ما­گنيتتەي تارتىپ تۇراتىن ءبىر كۇش بار. ول – ۇلت­تىق پاتريوتيزم, حالىققا قىزمەت ەتۋ. ۇلكەندەر ايتۋ­شى ەدى «بۇدان دا جامان كەزى­مىزدە تويعا بارعانبىز», دەپ. ءبىز­دىڭ اكەلەرىمىز بەن انالارىمىز سوعىستى دا, اشتىقتى دا كورگەن. سولاردان ءبىز ۇلگى الۋىمىز كەرەك. مەملەكەت باسشىسى «قازاقستان-2050» سترا­تەگياسىندا ء«بىز سىبايلاس جەمقورلىقتى تۇبىرىمەن جويماساق, الدا قويعان مىندەت­تەردى ورىنداۋ مۇمكىن ەمەس», دەگەن بولاتىن. قورىتا كەلە ايتا­رىم, تاۋەلسىزدىگىمىزدى سىرت­­قى جاۋدان, تەرروريزمنەن قا­لاي قورعاۋ كەرەك بولسا, سىباي­لاس جەمقورلىقتان دا سولاي قورعانۋىمىز كەرەك.   نۇرلان نازارحانوۆ,  ۇلكەنبوكەن اۋىلدىق  وكرۋگىنىڭ اكىمى

شىعىس قازاقستان وبلىسى, كوكپەكتى اۋدانى