بۇگىندە تاۋەلسىز مەملەكەت رەتىندە الەم تانىپ وتىرعان قازاقستاندىق ءبىلىم مەن عىلىمنىڭ دا تامىرى تەرەڭدە. ورتا عاسىرلاردىڭ وزىندە قازاق توپىراعىنان شىعىپ, ەسىمدەرى الەمگە تانىلعان ءال-فارابي, قوجا احمەت ياساۋي, ج.بالاساعۇن, ت.ب. عۇلامالار ارتىنا وشپەس مۇرا قالدىردى. وسىنداي ۇلى تۇلعالاردىڭ اراسىندا الەمدىك وزىق ويدىڭ يەسى, تۇركى حالىقتارىنا ورتاق تۇلعا قورقىت اتانىڭ ورنى ەرەكشە. تۇتاس تۇركى حالىقتارى ءۇشىن كيەلى مەكەن سىر وڭىرىندەگى ءبىلىم مەن عىلىمنىڭ, رۋحانياتتىڭ تەرەڭ تامىرىنىڭ باستاۋى قورقىت بابا ءومىر سۇرگەن كەزەڭدەرمەن تۇسپا-تۇس كەلەدى.
ءوزىنىڭ باستاۋ بۇلاعىن وسىدان مىڭداعان جىلدار بۇرىن پلاتون اكادەمياسى, اريستوتەل ليتسەيى, الەكساندريا مۇراجايى سياقتى ەۋروپا جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ قۇرىلۋىنان باستايتىن ۋنيۆەرسيتەتتىك ءبىلىم بەرۋدىڭ ىرگەتاسى قازاقستاندا حح عاسىردىڭ 20-30 جىلدارى قالانا باستادى. العاشقى جيىرما جىلعا جۋىق ۋاقىت ىشىندە ەلىمىزدەگى جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ سانى 12-گە جەتتى. سونىڭ ءبىرى كورەي حالقىن قيىر شىعىستان جەر اۋدارۋ تۋرالى كسرو حالىق كوميسسارلارى كەڭەسىنىڭ 1937 جىلعى 21 تامىزداعى قاۋلىسى بويىنشا قىزىلوردا قالاسىنا كوشىرىلگەن قيىر شىعىس كورەي پەداگوگيكالىق ينستيتۋتىنىڭ نەگىزىندە قۇرىلعان قىزىلوردا پەداگوگيكالىق ينستيتۋتى بولاتىن. بۇگىنگى قورقىت اتا اتىنداعى قىزىلوردا مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ىرگەتاسى وسىلايشا قالاندى. كورشىلەس جامبىل, وڭتۇستىك قازاقستان, اقتوبە وبلىستارىندا جوعارى ءبىلىمدى مۇعالىمدەر دايارلايتىن وقۋ ورىندارى بولماعاندىقتان, سىر وڭىرىندە پەداگوگيكالىق جوعارى وقۋ ورنىنىڭ اشىلۋى سول كەزەڭدە تاريحي ماڭىزى زور وقيعا ەدى.
قۇرىلعانىنا 80 جىل تولىپ وتىرعان قورقىت اتا اتىنداعى قىزىلوردا مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتى بابالاردان ميراس بولىپ عاسىرلار قويناۋىنان جەتكەن ءبىلىم مەن عىلىمنىڭ بۇگىنگى مۇراگەرى دەسەك بولاتىنداي. وسى جىلدار ىشىندە ۋنيۆەرسيتەت ماماندار دايارلاۋدا وزىندىك ءداستۇرى قالىپتاسقان ىرگەلى جوعارى وقۋ ورنىنا اينالدى. ءبىلىم ورداسىنىڭ تۇلەكتەرى ەلىمىزدىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىندە ءار سالادا قىزمەت اتقارۋدا. ولاردىڭ اراسىندا قازاقستان رەسپۋبليكاسى پارلامەنتىنىڭ دەپۋتاتتارى, مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرلەرى, قازاقستاننىڭ ەڭبەك ەرى, مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتتارى, ونەر جانە مادەنيەت مايتالماندارى, عىلىم مەن سپورت ساڭلاقتارى بار.
ەلباسىمىز نۇرسۇلتان نازارباەۆ ءوزىنىڭ «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» اتتى باعدارلامالىق ماقالاسىندا «بولاشاقتا ۇلتتىڭ تابىستى بولۋى ونىڭ تابيعي بايلىعىمەن ەمەس, ادامدارىنىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگىمەن ايقىندالادى. سوندىقتان ءاربىر قازاقستاندىق, سول ارقىلى تۇتاس ۇلت ءححى عاسىرعا لايىقتى قاسيەتتەرگە يە بولۋى كەرەك. مىسالى, كومپيۋتەرلىك ساۋاتتىلىق, شەت تىلدەرىن ءبىلۋ, مادەني اشىقتىق سياقتى فاكتورلار اركىمنىڭ العا باسۋىنا ءسوزسىز قاجەت العىشارتتار قاتارىندا.
سول سەبەپتى «تسيفرلى قازاقستان», ء«ۇش تىلدە ءبىلىم بەرۋ», «مادەني جانە كونفەسسياارالىق كەلىسىم» سياقتى باعدارلامالار – ۇلتىمىزدى, ياعني بارشا قازاقستاندىقتاردى ءححى عاسىردىڭ تالاپتارىنا دايارلاۋدىڭ قامى», دەپ اتاپ وتكەن بولاتىن. وسىنداي ەرەكشە تالاپ ەلىمىزدىڭ جوعارى وقۋ ورىندارىنا ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىك جۇكتەپ وتىرعانى بەلگىلى. ول – ەلباسىمىز ايتىپ وتكەندەي, عاسىر تالابىنا ساي ماماندار دايارلاپ, پاراساتتى تۇلعا تاربيەلەۋ.
الەمدىك باسەكەگە قابىلەتتىلىك قانداي دا ءبىر ەلدىڭ ساپالى بىلىمىمەن جانە عىلىمي جەتىستىكتەرىمەن باعالانادى. وسى رەتتە سىر وڭىرىندەگى ءبىلىم مەن عىلىم ورداسىنىڭ وقىتۋشى-پروفەسسورلار قۇرامى دا ناتيجەلى ەڭبەك ەتۋدە.
ۇزدىكسىز ءبىلىم بەرۋدى جۇزەگە اسىرۋ ماقساتىندا ۋنيۆەرسيتەتتە كوپ ساتىلى وقىتۋ جۇيەسى قالىپتاسقان. باكالاۆريات, ماگيستراتۋرا جانە دوكتورانتۋرا باعدارلامالارى بويىنشا ءبىلىم بەرۋ قىزمەتى 2017-2021 جىلدارعا ارنالعان ستراتەگيالىق دامۋ جوسپارىنىڭ التى باعىتى بويىنشا جۇزەگە اسىرىلۋدا. ۋنيۆەرسيتەت نەگىزىنەن قىزىلوردا وبلىسىنا جانە قازاقستاننىڭ وڭتۇستىك, وڭتۇستىك-باتىس وڭىرلەرىنە ماماندار دايارلاۋدى جۇزەگە اسىراتىن بولعاندىقتان ستراتەگيالىق دامۋ جوسپارىندا جەرگىلىكتى جەرگە قاجەتتى ماماندار سۇرانىسى مەن قىزىلوردا وبلىسىنىڭ يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ جاعدايى ەسكەرىلگەن.
ايماقتىڭ ءبىلىم, مۇناي-گاز ءىسى, قۇرىلىس, ەلەكتر ەنەرگەتيكاسى, اۋىل شارۋاشىلىعى جانە باسقا سالالارىن قاجەتتى كادرلارمەن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا 2013 جىلدان باستاپ جىل سايىن قىزىلوردا وبلىسىنىڭ اكىمى قىرىمبەك كوشەرباەۆتىڭ باستاماسىمەن وبلىس اكىمىنىڭ ءبىلىم گرانتتارى ءبولىنىپ كەلەدى. بيىلعى وقۋ جىلىنىڭ وزىندە 145 ءبىلىم گرانتى ءبولىنىپ, وعان وتباسى جاعدايى تومەن, ءبىلىم كورسەتكىشى جوعارى تالاپكەرلەر يە بولدى.
2016-2017 وقۋ جىلىندا «قۇرىلىس» جانە «قۇرىلىس ماتەريالدارى, بۇيىمدارى مەن قۇراستىرمالارىنىڭ ءوندىرىسى» ماماندىقتارى بويىنشا دوكتورلىق ديسسەرتاتسيالىق كەڭەس جۇمىسىن باستادى. قىزىلوردا وبلىسىنىڭ يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋىن ەسكەرە وتىرىپ, 2016-2017 وقۋ جىلىنان باستاپ «بەيورگانيكالىق زاتتاردىڭ حيميالىق تەحنولوگياسى», «ورگانيكالىق زاتتاردىڭ حيميالىق تەحنولوگياسى», «اقپاراتتىق قاۋىپسىزدىك جۇيەلەرى» ماماندىقتارى بويىنشا باكالاۆرلار دايارلاۋ قولعا الىندى.
قازىرگى كەزدە ۋنيۆەرسيتەت باكالاۆرياتتىڭ – 60, ماگيستراتۋرانىڭ – 30, PhD دوكتورانتۋرانىڭ 9 ماماندىعى بويىنشا ماماندار دايارلايدى. ىرگەلى ۇجىمدا 30 عىلىم دوكتورى, 240 عىلىم كانديداتى, 15 فيلوسوفيا دوكتورى, 195 ماگيستر قىزمەت اتقارادى.
سوڭعى بەس جىل كولەمىندە ۋنيۆەرسيتەت عالىمدارى ونەرتابىسقا 75 پاتەنت الدى, 54 مونوگرافيا, 5432 عىلىمي ماقالالار جاريالادى, ونىڭ ىشىندە 590 عىلىمي ماقالا حالىقارالىق رەتسەنزيالاناتىن باسىلىمداردا جارىق كوردى.
ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگىنىڭ 2018-2020 جىلدارعا ارناپ جاريالاعان عىلىمي جانە عىلىمي-تەحنيكالىق جوبالاردى گرانتتىق قارجىلاندىرۋ كونكۋرسىنا ۋنيۆەرسيتەت عالىمدارى 37 جوبا ۇسىندى. ونىڭ 6 تابيعي رەسۋرستاردى ءتيىمدى پايدالانۋ, 2 ەنەرگەتيكا جانە ماشينا جاساۋ, 3 اقپاراتتىق-تەلەكوممۋنيكاتسيالىق جانە عارىشتىق تەحنولوگيالار, 3 ءومىر جانە دەنساۋلىق تۋرالى, 17 «ماڭگىلىك ەل» عىلىمي نەگىزدەرى, 6 اگروونەركاسىپتىك كەشەننىڭ تۇراقتى دامۋى جانە اۋىلشارۋاشىلىق ونىمدەرىنىڭ قاۋىپسىزدىگى باعىتتارى بويىنشا. بۇل عالىمدارىمىزدىڭ ەلىمىزدە بەكىتىلگەن عىلىم دامۋىنىڭ باسىم باعىتتارى بويىنشا زەرتتەۋ جۇمىستارىن جۇرگىزەتىنىنىڭ ايقىن كورىنىسى.
ۋنيۆەرسيتەتتەگى جاس عالىمداردىڭ اراسىندا ناتيجەلى ەڭبەك ەتىپ جۇرگەندەرى دە از ەمەس. «فيزيكا-حيميالىق تالداۋ ادىستەرى» ينجەنەرلىك بەيىندەگى زەرتحانا جەتەكشىسى, حيميا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى ن.اپپازوۆتىڭ «يننوۆاتسيالىق تەحنولوگيا بويىنشا مۇناي قۇرامدى قالدىقتاردى وڭدەۋ» تاقىرىبىنداعى جوباسى «عىلىم قورى» اق-تىڭ 2017 جىلعا ارناپ جاريالاعان «عىلىمي جانە عىلىمي-تەحنيكالىق قىزمەت ناتيجەلەرىن كوممەرتسيالاندىرۋ جوبالارىن گرانتتىق قارجىلاندىرۋ» كونكۋرسىنىڭ جەڭىمپازى اتاندى.
اگروبيولوگيالىق جانە قولدانبالى زەرتتەۋلەر عىلىمي ورتالىعى ەكولوگيالىق تازا ءونىم الۋ تەحنولوگيالارىن جەتىلدىرۋمەن, سونداي-اق ورىندالعان عىلىمي-زەرتتەۋلەردى وندىرىسكە ەنگىزۋمەن اينالىسادى. بۇل جەردە «قازاق كارتوپ جانە كوكونىس شارۋاشىلىعى» عزي, «قازاق وسىمدىكتەردى قورعاۋ جانە كارانتين» عزي-مەن جانە «پچان باقشا شارۋاشىلىعى» عزي-مەن (قحر) بىرلەسىپ «وتاندىق جانە شەتەلدىك سەلەكتسيانىڭ كوكونىس-باقشا داقىلدارىنىڭ سۇرىپتارى مەن گيبريدتەرىن ەكولوگيالىق سۇرىپتىق سىناۋ»; «قىلقان جاپىراقتى جانە ساندىك اعاشتاردى اۋدانداستىرۋ» تاقىرىپتارى بويىنشا عىلىمي-زەرتتەۋ جۇمىستارى ۇيىمداستىرىلدى.
قازىرگى زامان تالابى – ءۇشتىلدى ءبىلىم بەرۋ. الەمدىك نارىقتا باسەكەگە قابىلەتتى ماماندار دايارلاۋعا دا قويىلاتىن باستى تالاپ وسى. 2012 جىلدان باستاپ ۋنيۆەرسيتەتتە باكالاۆرياتتىڭ 16 ماماندىعى بويىنشا كوپتىلدى ءبىلىم بەرۋ باعدارلاماسى جۇزەگە اسىرىلۋدا.
پرەزيدەنت ن.ءا.نازارباەۆتىڭ «5 ينستيتۋتتىق رەفورماسىن ىسكە اسىرۋدىڭ 100 ناقتى قادامى» ۇلت جوسپارىنىڭ 79-قادامىنا سايكەس مامانداردىڭ باسەكەگە قابىلەتتىگىن جەتىلدىرۋ, وقىتۋشى-پروفەسسور قۇرامىنىڭ الەۋەتىن ارتتىرۋ ماقساتىندا 2015-2016 وقۋ جىلىندا 9 اي مەرزىمدە 310 ادام, ونىڭ ىشىندە 111 وقىتۋشى, 18 دوكتورانت, 149 ماگيسترانت, 32 ستۋدەنت «Eurospeak» حالىقارالىق مەكتەبىنىڭ اعىلشىن ءتىلىن ۇيرەنۋدىڭ تەرەڭدەتىلگەن كۋرسىنان ءوتتى. كۋرستاردى ۇلىبريتانيادان كەلگەن لينگۆيست-وقىتۋشى گرەم بانكروفت جانە اقش-تان كەلگەن فيلولوگ-وقىتۋشى روۋەن ۆاگنەر جۇرگىزدى. جوو-دا ءۇشتىلدى ءبىلىم بەرۋ باعدارلاماسى ماماندىقتارىنىڭ جۇمىس وقۋ جوسپارلارىنداعى پاندەردىڭ 50%-ى مەملەكەتتىك تىلدە, 20%-ى ورىس تىلىندە, 30%-ى اعىلشىن تىلىندە وقىتىلادى.
قازاق ءتىلىن وركەنيەت تالابىنا ساي جاڭعىرتۋ – ءومىردىڭ ءوزى ۇسىنىپ وتىرعان قاجەتتىلىك. جان-جاقتى ويلانىپ جاسالعان ءالىپبي عانا قازاق ءتىلىن دامىتىپ, قولدانىس اياسىن كەڭەيتىپ, الەم تىلدەرىنىڭ قاتارىنا قوسادى. بۇگىنگى كۇنى الەم ەلدەرىنىڭ باسىم كوپشىلىگى لاتىن ءالىپبيىن قولدانادى. ياعني, جاڭا ءالىپبي بىزگە الدىڭعى قاتارلى عىلىم مەن وزىق ءبىلىمنىڭ مول قازىناسىن يگەرۋگە جول اشادى. ەلباسى ن.ءا.نازارباەۆتىڭ كەمەڭگەر شەشىمىنە ءۇن قوسىپ, قولداۋ ءبىلدىرۋ ءاربىر قازاقستاندىقتىڭ ازاماتتىق پارىزى دەپ بىلەمىز. بۇل تۇرعىدا ۋنيۆەرسيتەت عالىمدارى بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىندا ءوزىنىڭ وي-پىكىرلەرىن ءبىلدىرىپ, عىلىمي تۇجىرىمدارىن ورتاعا سالۋدا.
وتكەن 2016-2017 وقۋ جىلىندا ۋنيۆەرسيتەتتىڭ 31 ماماندىعىنىڭ 104 ستۋدەنتى رەسپۋبليكالىق ستۋدەنتتىك پاندىك وليمپيادالارعا قاتىسىپ, جۇلدەلى ورىندارعا يە بولدى. «مۇناي- گاز ءىسى», «الەۋمەتتىك جۇمىس», «حيميا» ماماندىقتارىنىڭ ستۋدەنتتەرى الدىڭعى جۇلدەلى ورىندار يەلەندى.
وبلىس اۋماعىنداعى مادەني, ادەبي, تاريحي مۇرالاردى زەردەلەۋ جانە وتاندىق تاريحتىڭ وزەكتى ماسەلەلەرىنە ارنالعان زەرتتەۋلەر جۇرگىزۋ مىندەتتەرىن ۋنيۆەرسيتەتتە «قورقىتتانۋ جانە ولكە تاريحى» عزي, «ارحەولوگيا جانە ەتنوگرافيا» جانە «مۇستافا شوقايتانۋ» عىلىمي-زەرتتەۋ ورتالىقتارى, «ەلباسى ءجان تاۋەلسىز قازاقستان» وقۋ-كورمە زالى جانە «ماڭگىلىك ەل» ورتالىعى ورىندايدى. بۇل تۇرعىدا «ارحەولوگيا جانە ەتنوگرافيا» ورتالىعىنىڭ جەتىستىكتەرى ەلەۋلى بولىپ وتىر. ورتالىق قىزمەتكەرلەرى رەسەي عىلىم اكادەمياسىنىڭ ن.ن.ميكلۋحو-ماكلاي اتىنداعى ەتنولوگيا جانە انتروپولوگيا ينستيتۋتى جانە ءا.ح.مارعۇلان اتىنداعى ارحەولوگيا ينستيتۋتىمەن بىرلەسىپ سىرداريا وزەنىنىڭ تومەنگى جاعىنداعى ورتاعاسىرلىق قالاشىقتارعا ارحەولوگيالىق قازبالاردى جالعاستىرۋدا جانە قىزىلوردا وبلىسى اۋماعىندا ورنالاسقان مادەني-تاريحي وبەكتىلەرگە عىلىمي ساراپتاما جانە تولقۇجاتتاندىرۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋدە.
ىشكى اكادەميالىق ۇتقىرلىق باعدارلاماسى قازاقستاننىڭ 20-دان استام جوعارى وقۋ ورىندارىمەن ىنتىماقتاستىق تۋرالى كەلىسىمشارت نەگىزىندە جۇزەگە اسىرىلادى. پروفەسسور-وقىتۋشىلار مەن ءبىلىم الۋشىلاردىڭ سىرتقى اكادەميالىق ۇتقىرلىعى حالىقارالىق Tempus, Erasmus Mundus, Erasmus Mundus Partnership جانە باسقا دا باعدارلامالار ارقىلى جۇرگىزىلەدى. ايتا كەتۋ كەرەك, سىرتقى اكادەميالىق ۇتقىرلىق باعدارلاماسىن ۋنيۆەرسيتەتتىڭ وقۋ جانە عىلىمي ۇدەرىسىندە جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن شەتەلدىك عالىمدار شاقىرىلۋدا.
العا قويعان ماقساتتارىمىزدىڭ ەڭ ماڭىزدىسى ءوڭىردىڭ اقپاراتتىق تەحنولوگيا سالاسىن دامىتۋ مەن وسى سالا ماماندارىن دايارلاۋ بولىپ سانالادى. وسىعان جەتۋ ءۇشىن «كازروبوتيكس» قازاقستاندىق روبوتتى تەحنيكا فەدەراتسياسىمەن روبوت سالاسى بويىنشا بىرلەسىپ ماماندار دايارلاۋ ماقساتىندا مەموراندۋمعا قول قويىلدى. قازىرگى تاڭدا بەيىندى كافەدرالار ستۋدەنتتەرىنە «روبوتتى تەحنيكا» باعىتى بويىنشا كۋرستار جۇرگىزىلۋدە.
ۋنيۆەرسيتەتتە «E-Univer» اۆتوماتتاندىرىلعان جۇيەسى جۇمىس جاسايدى. كومپيۋتەرلىك باعدارلامالارمەن قامتاماسىز ەتۋ ءبولىمى ماماندارى جاساعان بۇل جۇيەدە رەكتورات, قۇرىلىم باسشىلارىنىڭ بلوگتارى; دەكانات, كافەدرا, وقىتۋشى, ستۋدەنت, تالاپكەر اقپاراتتىق جۇيەلەرى; ەلەكتروندى كىتاپحانا, ەلەكتروندى قۇجات اينالىمى; اشىق ءبىلىم بەرۋ رەسۋرستارى جانە مەملەكەتتىك ونلاين قىزمەت كورسەتۋ جۇمىستارى تولىق قامتىلعان. بارلىق قۇرىلىمدىق بولىمدەردىڭ قىزمەتى مەن ولاردىڭ مالىمەتتەر قورى تولىعىمەن اۆتوماتتاندىرىلعان. 2017 جىلدىڭ 11 تامىزىندا سۇلەيمەن دەميرەل ۋنيۆەرسيتەتىمەن بىرلەسكەن CISCO اكادەمياسى اشىلدى.
بارلىق وقۋ عيماراتتارى مەن ستۋدەنتتىك جاتاقحانالاردا Wi-Fi جەلىسى ورناتىلعان. كومپيۋتەرلىك تەحنيكالىق پاركتەگى 1100 كومپيۋتەردىڭ بارلىعى جوعارى جىلدامدىقتى ينتەرنەت جەلىسىنە قوسىلعان. بۇگىنگى كۇنى ۋنيۆەرسيتەتتىڭ 64 مامانداندىرىلعان زەرتحانالارى بار, ولاردا وقۋ جانە عىلىمي جۇمىستارعا ارنالعان قوندىرعىلار مەن جابدىقتار ورناتىلعان, 3 تسيفرلى تىلدىك زەرتحانا, كومپيۋتەرلىك جوبالاۋ ورتالىعى جۇمىس ىستەيدى.
ۋنيۆەرسيتەتتە قىزىلوردا وبلىسىنىڭ, جالپى عىلىم مەن تەحنيكانىڭ باسىم دامۋ باعىتتارى بويىنشا, سونداي-اق وقۋ ورنىندا جۇمىس ىستەپ تۇرعان عىلىمي مەكتەپتەرى مەن باعىتتارىن كادرلار الەۋەتىمەن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن تەوريالىق زەرتتەۋلەر, سىنامالىق جانە قولدانبالى جۇمىستار جۇرگىزۋگە قاجەتتى جوعارى بىلىكتى عىلىمي-پەداگوگيكالىق ماماندار دايارلاۋدا ماقساتتى جۇمىستار جۇرگىزىلەدى.
تاربيە جانە مادەني-كوپشىلىك جۇمىستارى رۋحاني قۇندىلىقتارىمىزدى بويىنا سىڭىرگەن, ءوزىنىڭ جەكە بىلىمدىك جانە شىعارماشىلىق الەۋەتىن ەلدىڭ يگىلىگىنە ويداعىداي ىسكە اسىرا الاتىن جوعارى بىلىكتى ماماندار دايارلاۋعا باعىتتالعان.
ەلباسىمىز نۇرسۇلتان نازارباەۆ ءوزىنىڭ «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» اتتى باعدارلامالىق ماقالاسىندا «تابىستى بولۋدىڭ ەڭ ىرگەلى, باستى فاكتورى ءبىلىم ەكەنىن اركىم تەرەڭ ءتۇسىنۋى كەرەك. جاستارىمىز باسىمدىق بەرەتىن مەجەلەردىڭ قاتارىندا ءبىلىم ءاردايىم ءبىرىنشى ورىندا تۇرۋى شارت. سەبەبى قۇندىلىقتار جۇيەسىندەگى ءبىلىمدى بارىنەن بيىك قوياتىن ۇلت قانا تابىسقا جەتەدى», دەپ ادام ومىرىندەگى ءبىلىمنىڭ ماڭىزىن ايتىپ كورسەتكەن بولاتىن. بۇگىندە 80 جىلدىق مەرەيلى مەرەكەسىن اتاپ ءوتىپ وتىرعان ۋنيۆەرسيتەت ۇجىمىنىڭ باستى ماقساتى دا «قۇندىلىقتار جۇيەسىندەگى ءبىلىمدى بارىنەن بيىك قوياتىن» جاس ماماندى تاربيەلەۋ.
قىلىشباي بيسەنوۆ, قورقىت اتا اتىنداعى قىزىلوردا مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتى رەكتورىنىڭ مىندەتىن اتقارۋشى