بۋرابايدا «قازاقستانداعى قىلمىستىق پروتسەستى جاڭعىرتۋ: ۇدەرىستەرى مەن كەلەشەگى» تاقىرىبىندا حالىقارالىق كونفەرەنتسيا ءوتتى. جيىندا قىلمىستىق پروتسەستى جاڭعىرتۋ ماسەلەلەرى تالقىلاندى. ءىس-شارانى قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتى اكىمشىلىگىنىڭ, پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ, باس پروكۋراتۋرا مەن جوعارعى سوتتىڭ قولداۋىمەن ەۋروپالىق وداقتىڭ «قازاقستانداعى قىلمىستىق سوت تورەلىگىن جەتىلدىرۋ» جوباسى مەن ەۋروپا كەڭەسى بىرلەسىپ ۇيىمداستىردى.
فورۋم جۇمىسىنا پرەزيدەنت اكىمشىلىگى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى تالعات دوناقوۆ, كونستيتۋتسيالىق كەڭەس توراعاسى يگور روگوۆ, جوعارعى سوت توراعاسى قايرات ءمامي, باس پروكۋرور جاقىپ اسانوۆ, ەقىۇ-نىڭ استاناداعى باعدارلامالار كەڭسەسىنىڭ باسشىسى دەرد سابو قاتىستى. سونداي-اق كونفەرەنتسياعا قاتىسۋشىلار اراسىندا پارلامەنت دەپۋتاتتارى, جوعارعى سوت سۋديالارى, سونداي-اق مۇددەلى مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ بىرقاتار باسشىلارى مەن عىلىمي-ساراپشىلىق قاۋىمداستىقتىڭ وكىلدەرى دە بولدى.
كونفەرەنتسيانىڭ اشىلۋ راسىمىندەگى قۇتتىقتاۋ سوزىندە قايرات ءمامي 2014 جىلى جاڭا كودەكستەردى قابىلداۋ ناتيجەسىندە زاڭنامانىڭ جازالاۋشىلىق سيپاتى ازايىپ, ازاماتتاردىڭ قۇقىقتارىن ءتيىمدى قورعاۋدى قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالعان وتاندىق قىلمىستىق زاڭنامانى قالىپتاستىرۋدىڭ جاڭا كەزەڭى باستالعانىن اتاپ ءوتتى.
تەرگەۋ سۋدياسى, سوتقا دەيىنگى جەدەلدەتىلگەن تەرگەۋ, سوت تورەلىگىمەن مامىلەگە كەلۋ, پروتسەستىك پروكۋرور سەكىلدى جاڭا ينستيتۋتتار ءوز ومىرشەڭدىگىن دالەلدەدى. 2016 جىلى قىلمىستىق سوت ءىسىن جۇرگىزۋ بويىنشا سوتقا دەيىنگى جەدەلدەتىلگەن تەرگەۋ ارقىلى قارالعان ىستەر سانى 14 پايىزعا, قىسقارتىلعان تارتىپتە قارالعان ىستەر ەكى ەسەگە ارتتى.
«وسى رەتتە تاجىريبە قوعامنىڭ زاماناۋي سۇرانىسى مەن حالىقارالىق ستاندارتتارعا سايكەس قىلمىستىق پروتسەستى ودان ءارى جاڭعىرتۋ قاجەتتىگىن كورسەتتى», دەدى ق.ءمامي.
ءوز سوزىندە ق.ءمامي وسى جاڭا زاڭ جوباسىنىڭ نەعۇرلىم ماڭىزدى جاڭاشىلدىقتارىنا توقتالىپ ءوتتى. سولاردىڭ قاتارىندا ادامدى ۇستاۋ مەرزىمىن 48 ساعاتقا دەيىن, ال كامەلەتكە تولماعانداردى ۇستاۋدى 24 ساعاتقا دەيىن قىسقارتۋ كوزدەلىپ وتىر. بۇعان قوسا, سوت باقىلاۋى ينستيتۋتىن جەتىلدىرۋ, سونىڭ ىشىندە قۇپيا تەرگەۋ ارەكەتتەرىنە سۋديانىڭ سانكتسيالاۋ قۇزىرەتىن كەڭەيتۋ قاراستىرىلۋدا. قورعاۋ مەن وكىلدىك ەتۋ فۋنكتسيالارىن جۇزەگە اسىرۋداعى ادۆوكاتتىڭ مۇمكىندىكتەرى ارتىپ, قىلمىستىق تەرىس قىلىقتار بويىنشا بۇيرىق ارقىلى ءىس جۇرگىزۋ قولدانىسقا ەنگىزىلەتىن بولادى.
بارلىق جاڭاشىلدىقتار حالىقارالىق وزىق ستاندارتتارعا, سونىڭ ىشىندە ەىدۇ ەلدەرىنىڭ تاجىريبەسىنە تولىعىمەن سايكەس كەلەتىندىگى اتالىپ ءوتىلدى. «زاڭ جوباسىنىڭ قابىلدانۋى ادامنىڭ ءومىرى, قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارى ەڭ باستى كونستيتۋتسيالىق قۇندىلىق دەپ بەكىتىلگەن قازاقستاننىڭ ودان ءارى كەزەڭ-كەزەڭىمەن قۇقىقتىق تۇرعىدان دامۋىنا زور سەرپىن بەرەدى», دەپ اتاپ ءوتتى ق.ءمامي.
جوعارعى سوت توراعاسى ءسوزىنىڭ سوڭىندا وسى فورۋم قىلمىستىق پروتسەستىك كودەكستى ودان ءارى جەتىلدىرۋ بويىنشا بارلىق شارالاردى تاعى ءبىر مارتە جان-جاقتى ءارى كاسىبي نەگىزدە قاراۋعا مۇمكىندىك بەرەتىندىگىنە سەنىم ءبىلدىردى.
بەكىتىلگەن كۇن تارتىبىنە سايكەس, ادىلەت ءمينيسترى م.بەكەتاەۆ پەن باس پروكۋروردىڭ ورىنباسارى م.احمەتجانوۆ جاڭا زاڭ جوباسىنىڭ نەگىزگى قاعيداتتارى تۋرالى بايانداما جاسادى. بۇعان قوسا, بولگاريا كونستيتۋتسيالىق سوتىنىڭ سۋدياسى رۋمەن مەنكوۆ, كەپلەر اتىنداعى لينتس ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ (اۋستريا) قۇقىق پروفەسسورى شتەفان شۋمان, دۇنيەجۇزىلىك بانكتىڭ ساراپشىسى گەورگي پاپۋاشۆيلي, نيدەرلاند اپەللياتسيالىق سوتىنىڭ سۋدياسى, قىلمىستىق قۇقىق پروفەسسورى يان راينتيش ءسوز سويلەدى. ولار قىلمىستىق پروتسەستى جاڭعىرتۋدىڭ شەتەلدىك تاجىريبەسى, سونىڭ ىشىندە ەۋرووداق ەلدەرىندە جۇرگىزىلگەن رەفورمالار, سونداي-اق قازاقستاندا ىسكە اسىرىلىپ جاتقان وسى باعىتتاعى تاسىلدەر تۋرالى ءوز ويلارىمەن ءبولىستى.
كونفەرەنتسيا شەڭبەرىندە وعان قاتىسۋشىلار باعدارلامادا كوزدەلگەن بارلىق ماسەلەلەر بويىنشا قىزۋ ءارى سىندارلى پىكىر الماستى. ءىس-شارا قورىتىندىسى بويىنشا زاڭ جوباسىندا ەسكەرىلۋى ءتيىس بىرقاتار ۇسىنىمدار ازىرلەندى.
اسقار تۇراپباي ۇلى,
«ەگەمەن قازاقستان»