مادەنيەتتەر اراسىنداعى ديالوگ

اتىراۋدا  «يبن باتتۋتانىڭ ۇلى جىبەك جولىمەن ساياحاتى: مادەنيەتتەر اراسىنداعى ديالوگتى العا باستىرۋ» تاقىرىبىندا حالىقارالىق عىلىمي-تاجىريبەلىك كونفەرەنتسيا ءوتتى. كيەلى ورىنداردى ناسيحاتتاۋ, عالىمداردىڭ زەرتتەۋلەرىن بولاشاق ۇرپاق جادىندا جاڭعىرتۋ, كاسپي ءوڭىرى تاريحي-مادەني مۇرالارىن تەرەڭ زەرتتەۋلەردى قولعا الۋدى ماقسات ەتكەن شاراعا  الىس-جاقىن شەت ەلدەردىڭ  جانە قازاقستاننىڭ بەلگىلى عالىمدارى قاتىستى.

سارايشىقتان قۇندى دۇنيەلەر تابىلدى

قازاق حاندىعىنىڭ العاشقى استاناسى بولعان سارايشىق قالاسىنىڭ ورنىن ساقتاپ قالۋ ماسەلەسى ءبىرازدان بەرى ايتىلىپ ءجۇر. جايىق وزەنى شايىپ بارا جاتقان ەسكى شاھاردىڭ تىم بولماعاندا ەندى قالعان بولىگىن كەلەر ۇرپاققا بابالار تابارىگىندەي قىپ جەتكىزسەك يگى. وسى ماقساتتا اتىراۋ وبلىسىنىڭ اكىمى نۇرلان نوعاەۆ جەرگىلىكتى قازىنادان 1,5 ملرد تەڭگە بولىنگەنىن مالىمدەگەن ەدى. قازىر جايىقتىڭ جاعالاۋىن بەكىتۋ جۇمىستارى ءجۇرىپ جاتىر. مەردىگەر مەكەمەنىڭ وكىلى اسقار تولەنوۆ قۇرىلىستىڭ 80 پايىزى بىتكەنىن, كەلەر جىلدىڭ باسىندا تۇبەگەيلى اياقتالاتىنىن ايتادى. وبلىستىق تاريحي-ولكەتانۋ مۋزەيى ماماندارى سارايشىقتاعى دالالىق زەرتتەۋلەردى قايتا قولعا الدى.  كونفەرەنتسيادا ءسوز العان مۋزەي باسشىسى راشيدا حاريپوۆا وبلىستىق اكىمشىلىك پەن قر مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگىنىڭ قولداۋىمەن سارايشىقتىڭ ساقتالعان بىرقاتار بولىكتەرىن مۋزەيلەندىرۋ, قازىرگى زامان تالاپتارىنا ساي كەلەتىن تۋريستىك ينفراقۇرىلىم قۇرۋ جۇمىستارى جوسپاردا بار ەكەنىنەن حاباردار ەتتى.  ح.دوسمۇحامەدوۆ  اتىنداعى اتىراۋ مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتى ستۋدەنتتەرىنىڭ قاتىسۋىمەن ارحەولوگيالىق جۇمىستار جۇرگىزىلىپ, عيمارات قابىرعالارىن تۇرعىزۋ سيپاتى بويىنشا ءبىراز مالىمەتتەر انىقتالعان. عيماراتتىڭ بۇكىل الاڭى استىنا ءىرى كولەمدەگى پاحسا بلوكتار قالانىپتى. «كەيبىر بولمەلەردە ىشكى كورىنىس قۇرىلىمىنىڭ وزگەرگەنى بەلگىلى بولدى, - دەيدى ر.حاريپوۆا. - مىسالى, بولمەلەردىڭ بىرىندە بىرجولعى توپىراق توگۋ جاسالعان جانە سۋفا جۇيەسىندەگى تاندىر پەشتىڭ تورتتەن ءبىر بولىگىن بولمە قابىرعاسىنا ويىپ كىرگىزە ورنالاستىرۋ ءتاسىلى قولدانىلعان. ءدال وسى جۇيەگە كىرەتىن كانداردىڭ ءبىرىن تازالاۋ كەزىندە دارىلىك مايلارعا ارنالعان ەرەكشە قىش ىدىس - البارەللو تابىلدى. مۇنداي ىدىستار ادەتتە قىرىم اۋماعىندا يتاليالىق تەحنولوگيا بويىنشا جاسالاتىن».

 قازبا جۇمىستارى كەزىندە جەركەپەگە ۇقساس شۇڭقىر قازىلدى. ودان كوركەمدىگى كەرەمەت سۇر ءتۇستى قالىپتى قىش ىدىس سىنىقتارى جانە موڭعولدار كەزەڭىنەن بۇرىنعى تيپتەگى حورەزم ۇلگىلەرىنە ۇقساس سىرلى كەسە ارشىلىپ الىندى.   بيىلعى تابىلعان تيىنداردىڭ جالپى سانى 75, ولار 21 ءتۇرلى ۇلگىدە سوعىلعان. ەڭ كوپ كەزدەسەتىن تيىندار وزبەك حان مەن جانىبەك حان سوعىلىمدارى. سونداي-اق قىزىر حان, ءامىر تەمىر, توقتامىس بيلىگى تۇسىنداعى تيىندار, ت ۇلىنبيكە حانىم مەن باراق, ورىس حانداردىڭ تيىنى كەزدەستى.   

اتىراۋدا كيەلى مەكەندەر از با؟

ەلباسىنىڭ «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلامالىق ماقالاسىن نەگىزگە العان «قاسيەتتى قازاقستان» رەسپۋبليكالىق ەكسپەديتسياسىنىڭ مۇشەلەرى دە كونفەرەنتسياعا قاتىستى. ۇلتتىق جانە ايماقتىق دەگەن ەكى ساناتتا قاسيەتتى جەرلەر ءتىزىمىن جاساۋدى قولعا العان توپ جىل سوڭىنا دەيىن ءۇش تىلدە كىتاپ, ءۇش ۆيرتۋالدى جانە ينتەراكتيۆتى تاقتا جاساۋدى جوسپارلاعان. اتىراۋ وبلىسىنان رەسپۋبليكالىق تىزىمگە ءتورت نىسان ەنگىزىلگەن ەدى – سارايشىق قالاسى, اقمەشىت قورىمى, ۇشقان اتا كەشەنى جانە ماحامبەت مازارى. «قاسيەتتى قازاقستان» عىلىمي-زەرتتەۋ ورتالىعىنىڭ باسشىسى, ساياساتتانۋشى, تاريحشى بەرىك ابدىعالي ۇلى مەن عىلىمي كەڭەسشى, تاريح عىلىمدارىنىڭ دوكتورى زەينوللا ساماشوۆ اتالعان تىزىمگە اتىراۋدان ۇسىنىلعان جوبالاردىڭ تىم از ەكەنىن سىنعا الدى. ەكسپەديتسيا ەندى بۇل تىزىمگە ارالتوبە, قوشان اتا, يمانقارا-قويقارا نىساندارىن ەنگىزۋدى قولعا الماق نيەتتە. «جوبانىڭ ماقساتى ەسكەرتكىشتەردى تۇگەندەۋ ەمەس, - دەيدى بەرىك ابدىعالي ۇلى, - ەڭ باستىسى ولاردىڭ قۇندىلىعى, سول ارقىلى ۇرپاقتى تاربيەلەۋ».

حالىقارالىق عىلىمي-تاجىريبەلىك كونفەرەنتسياعا  وبلىس اكىمىنىڭ ورىنباسارى الىبەك ناۋتيەۆ, تۇركيانىڭ انكارا ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى گوندۋگدۋي ابدۋللاح, ءازىربايدجان ەلىنەن تاريح عىلىمدارىنىڭ كانديداتى يسمايلزادە پيراگا, قازاقستاننان پروفەسسور, تاريح عىلىمدارىنىڭ دوكتورى بەيىمبەت ەرمۇحانوۆ, زەينوللا ساماشەۆ, تاريح عىلىمدارىنىڭ دوكتورى مۇرات سىدىقوۆ, «قاسيەتتى قازاقتان» عىلىمي-زەرتتەۋ ورتالىعىنىڭ باسشىسى بەرىك ابدىعالي ۇلى, «حالىق قازىناسى» عىلىمي زەرتتەۋ ورتالىعىنىڭ باسشىسى احان وڭعار ۇلى, فيلولوگيا, مادەنيەتتانۋ سالالارىنىڭ عالىمدارى كورشىلەس رەسەيدىڭ استراحان وبلىسىنىڭ مۋزەي قىزمەتكەرلەرى جانە استانا, الماتى, وڭتۇستىك قازاقستان, قوستاناي, باتىس قازاقستان مۋزەيلەرىنىڭ باسشىلارى مەن قىزمەتكەرلەرى, رەسپۋبليكالىق عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتتارى مەن ورتالىقتارىنىڭ قىزمەتكەرلەرى, ولكەتانۋشىلار, تاريح ءپانىنىڭ مۇعالىمدەرى, ستۋدەنتتەر قاتىستى. ح.دوسمۇحامەدوۆ اتىنداعى اتىراۋ مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىندە وتكەن شارادان كەيىن قوناقتار سارايشىق قالاسىنا جۇرگىزىلگەن قازبا جۇمىستارى مەن «حان وردالى سارايشىق» مۋزەي-قورىعىنا باردى.

باقىتگۇل باباش,

«ەگەمەن قازاقستان»

اتىراۋ.

سۋرەتتى تۇسىرگەن: ەرلان التىباەۆ.