ەلىمىزدىڭ ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىنىڭ ۇزدىك ۇردىستەرى ۇنەمى سارالانۋ ۇستىندە. ءبىلىم مەن عىلىمدى دامىتۋدىڭ 2016-2019 جىلدارعا ارنالعان باعدارلاماسىن جۇزەگە اسىرۋ اياسىندا ءتۇرلى جوبالار قولعا الىندى.
زياتكەرلىك مەكتەپتەر وقۋشىلارىنىڭ زەيىنى زەردەلەنىپ, ءتالىم-تاربيە تاجىريبەسى رەسپۋبليكا مەكتەپتەرىنە تاراتىلۋدا. بۇگىندە بالانىڭ وي-ءورىسىن ورىستەتۋگە ارنالعان باعدارلامالار كوپ. سونىڭ ىشىندە «ينتەللەكتۋم» قوسىمشا ءبىلىم بەرۋ ورتالىعى» جشس ونىمدەرى تۋرالى ايتۋعا بولادى.
بالالاردى دامىتۋعا ارنالعان بۇل ورتالىق زەيىن مەن اقىل-ويدى دامىتاتىن ويىندار جۇيەسىن ۇسىنادى. ياعني, العاش رەت قازاق تىلىندە قۇراستىرىلعان 30-دان استام ويىن ءتۇرى الەمنىڭ ءار تۇكپىرىنەن تاڭدالىپ الىنعاندىعىمەن ەرەكشەلەنەدى. سونىمەن قاتار «ينتەللەكتۋم» ونىمدەرى وقۋ جوسپارى, وقۋشىعا ارنالعان تاپسىرما جانە مۇعالىمگە ارنالعان نۇسقاۋلىق كىتاپتارى, بالانىڭ دەڭگەيىن انىقتاۋعا ارنالعان تەست جيناقتارىمەن دە قامتىلعان.
البەتتە, باستاۋىش مەكتەپتىڭ سىنىپتارى بالانىڭ وي-ءورىسىنىڭ دامۋىنا ۇلەس قوساتىن ايتۋلى كەزەڭ. عالىمدار بالانىڭ 7 جاستا وي-ءورىسىنىڭ 80 پايىزى تولىساتىنىن, 9 جاسىندا سۋبەكتيۆتى ويلاۋ كەزەڭى باستالاتىنىن, ال 10 جاسىندا كورۋ ارقىلى قابىلداۋ قابىلەتىنىڭ ەرەسەكتەرمەن بىردەي دەڭگەيگە جەتەتىنىن دالەلدەپ وتىر. وسىنىڭ بارلىعى باستاۋىش سىنىپ كەزەڭىنىڭ قانشالىقتى ماڭىزدى ەكەنىن كورسەتەدى. اسىرەسە بالاعا ومىرگە بەيىمدىلىكتى نىعايتۋعا باعىتتالعان ۆيزۋالدى قابىلداۋ, اناليتيكالىق ويلاۋ, ماسەلەنىڭ دۇرىس شەشىمىن تابۋ ادىستەرى جايلى دۇرىس ءبىلىم بەرىلۋى كەرەك.
– باستاۋىش سىنىپ جاسىنداعى بالالاردى ۋاقىتتى وتكىزىپ الماي الداعى ومىرگە دۇرىس دايىنداۋدىڭ ماڭىزى زور. سول سەبەپتى ونىڭ مۇمكىندىكتەرىن ءتيىمدى پايدالانعان ابزال. ءبىز مەكتەپ كەزەڭىن كۇردەلى وقۋ ادىستەمەلەرمەن تولتىرا بەرۋدىڭ ورنىنا ۇيرەنگەندەرىن جۇزەگە اسىراتىن جانە ىشكى تۇيسىگىن دامىتاتىن ءبىر جۇيە دايىنداۋىمىز قاجەت ەكەندىگىن تۇسىندىك. وسى بايلامدى نەگىزگە الا وتىرىپ, بالانىڭ زەيىنى مەن اقىل-ويىن دامىتاتىن ويىندار جۇيەسىن قۇردىق. بۇل جۇيەنىڭ ەرەكشەلىگى – بالالاردىڭ ءومىر ءسۇرۋ داعدىسىمەن ەتەنە تانىسىپ, ولاردىڭ قىزىعۋشىلىق الاڭىن جاقسى مەڭگەرۋ, ونى ءوز-ءوزىن ەركىن ۇستايتىن تابيعي ورتادا, ياعني ويىن الاڭىندا جەتىلدىرۋ, – دەيدى جوبا جەتەكشىلەرىنىڭ ءبىرى الماس كارىباەۆ.
جوبانى قۇراستىرۋشىلاردىڭ ايتۋىنشا, «ينتەللەكتۋم» ونىمدەرىمەن ويناۋ ارقىلى بالالار ءتۇرلى قاسيەتتەرىن دامىتا الادى. ايتالىق, بىرىنشىدەن, ۆيزۋالدى قابىلداۋ, ياعني زاتتىڭ ءتۇسىن, ءپىشىنىن, مولشەرىن, كولەمىن, باعىتىن ۇيرەنەدى. سونداي-اق سالىستىرمالى تۇردەگى ۇلكەن-كىشى, الىس-جاقىن, از-كوپ ۇعىمدارىن, ۇقساس بولشەكتەردى ايىرۋ, ءۇش ولشەمدى (3D) فيگۋرالاردى انىقتاۋ, پىشىندەردەن كەسكىن قۇراۋ, ورتاق بولىكتەردى كورە ءبىلۋ قاسيەتىن جاقسارتادى. ەكىنشىدەن, كرەاتيۆتى ويلاۋ, ياعني قيالىن دامىتۋ, قيالىنداعى پىشىندەردى سىزا وتىرىپ كورسەتە ءبىلۋ, بەرىلگەن تۇسپالدارعا سايكەس جاڭا ۇلگىلەر جاساي بىلۋگە ماشىقتانادى.
قيالىن شارىقتاتا وتىرىپ, ءوز نۇسقاسىن جاساۋعا, بەرىلگەن ستاندارتتى پىشىندەردەن وزگەشە كەسكىندەگى مودەلدەر قۇراستىرۋعا داعدىلانادى. ۇشىنشىدەن, ستراتەگيا, ياعني شەشىمى كۇردەلەنگەن جاعدايدا تىعىرىقتان شىعۋ جولىن قاراستىرۋ, بەلگىلى ءبىر ناتيجەگە جەتۋ جولىندا جاڭا جوسپار قۇراستىرۋ, كەز كەلگەن ماسەلەگە باسقا تۇرعىدان قاراي ءبىلۋ, شەشىم شىعارۋدا وزىندىك ستيل قۇراي الۋ, بولىپ جاتقان جاعدايدى تۇسىندىرە ءبىلۋ, تاڭداۋعا بەرىلگەن كوپ نۇسقادان جالعىز وڭ شەشىمدى قابىلداي ءبىلۋ جانە ەڭ ءتيىمدى جولدى تاڭداعانىنا كوز جەتكىزۋگە ۇيرەنەدى. باستاۋىش سىنىپ كەزەڭىندە بۇل داعدىلاردىڭ دامۋى بالالاردىڭ دۇنيەتانىمىن دامىتۋعا جانە باسەكەگە قابىلەتتى تۇلعا قالىپتاستىرۋعا جەتەلەيدى. قازىرگى ۋاقىتتا اتا-انالاردىڭ دا اتالعان جوباعا ىقىلاسى جوعارى. سولاردىڭ ءبىرى لەيلا تىلەبالديەۆا بالاسىنىڭ بۇل ساباقتى اسىعا كۇتەتىنىن, ويىن ارقىلى ۇيرەنگەن داعدىلارىنىڭ قانشالىقتى ناتيجەگە جەتكىزگەنىنە باسا نازار اۋداراتىنىن, باسقا پاندەردى وقۋعا, ءۇي تاپسىرماسىن ورىنداۋعا ىنتاسىنىڭ ارتقانىن, سونداي-اق توپپەن جۇمىس ىستەۋ بارىسىندا بۇرىنعى ساياق جۇرەتىن مىنەز-قۇلقىنىڭ جاعىمدى جاقتارعا وزگەرگەنىن, ادامي تۇرعىدان قالىپتاسۋىندا دا وڭ وزگەرىستەر بار ەكەنىن ايتادى.
كوڭىل اۋدارارلىعى, بۇگىندە مۇنداي وقىتۋ جۇيەسى وزگە ەلدەردە جوق. ارينە, جەكە ويىن رەتىندە حالىقارالىق تاجىريبەدە الۋان ءتۇرلى ويىندار بار. بىراق الەمنىڭ ەڭ ۇزدىك دامىتۋ ويىندارىنا نەگىزدەلگەن وقۋ باعدارلاماسى مەن وقۋلىقتارى بار جۇيە ءازىر قۇرىلا قويعان جوق. قازىرگى كەزدە «ينتەللەكتۋم» ورتالىعىنىڭ زەيىن مەن اقىل-ويدى دامىتاتىن ويىندار جۇيەسىن باسقا مەملەكەتتەرگە ۇسىنۋ بويىنشا جۇمىستار قولعا الىنعان ەكەن. جاستارىنىڭ زامانعا ساي ءبىلىمدى ازامات بولۋىن كوزدەگەن تاتارستان, ياكۋتيا جانە قىرعىز ەلدەرىندەگى بالالاردى دامىتۋ ورتالىقتارىنا اتالعان قازاقستاندىق ونىمدەردى ەنگىزە باستاعانىن ايتا كەتكەن ابزال.
سونىمەن بىرگە كانادا مەن ەۋروپا ەلدەرىنەن سەرىكتەس بولۋعا مۇددەلىلىك تانىتقان ۇسىنىستار دا ءتۇسىپ جاتىر. پەداگوگتار بۇگىندە بالاباقشالار مەن باستاۋىش سىنىپ بالالارىنىڭ بويىندا ساباق وقۋ, باعا الۋ تۋرالى ىشكى قورقىنىشى بولاتىنىن ايتادى. اتالعان جۇيە بالالاردىڭ بويىنداعى وسى ۇرەيدەن اراشالاپ, الاڭسىز ويىن ويناۋىنا دا, وي جۇيەسىن دامىتۋىنا دا مۇمكىندىك سىيلايدى. بالا ءبىلىم ورداسىنا وينايمىن دەپ بارادى. مۇنىڭ ەڭ باستى جەتىستىگى دە بالكىم وسى بولار.
دۋمان اناش,
سۋرەتتەردى تۇسىرگەن ەرلان ومار
«ەگەمەن قازاقستان»