پرەمەر-مينيستر باقىتجان ساعىنتاەۆتىڭ توراعالىعىمەن وتكەن ۇكىمەت وتىرىسىندا كەشە مەملەكەت-جەكەمەنشىك ارىپتەستىگى ء(ماج) ماسەلەلەرى جانە سۋ تاسقىنى قاتەرىنىڭ الدىن الۋ شارالارى قارالدى. سونداي-اق «جالپىعا بىردەي تەگىن كاسىپتىك-تەحنيكالىق ءبىلىم بەرۋ» جوباسىن ىسكە اسىرۋ جايى تالقىلاندى.
مەملەكەت-جەكەمەنشىك ارىپتەستىگى ارتىپ كەلەدى
بيىل تامىز ايىندا پارلامەنتكە مەملەكەت-جەكەمەنشىك ارىپتەستىگى تەتىكتەرىن ودان ءارى جەتىلدىرۋ مەن جەڭىلدەتۋ بويىنشا زاڭ جوباسى ۇسىنىلعان بولاتىن. ءماجىلىس اتالعان زاڭ جوباسىن ماقۇلدادى جانە قازىرگى تاڭدا ول پارلامەنت سەناتىنىڭ قاراۋىنا جىبەرىلگەن.
زاڭ جوباسى بىرقاتار ازىرلەۋ كەزەڭدەرىن الىپ تاستاۋ ارقىلى راسىمدەردى وڭتايلاندىرىپ, جوبالاردى بەكىتۋگە باعىتتالعان. بۇل ءمجا جوبالارىنىڭ بەكىتۋ جانە ساراپتامالار مەرزىمدەرىن قازىرگى 7 ايدان 3 ايعا دەيىن قىسقارتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. بۇدان وزگە, زاڭ جوباسىندا تۇتىنۋ كەپىلدىگىن ءۇش جانە ودان كوبىرەك جىلعا بەرۋ قاراستىرىلعان. ول ينۆەستورلاردىڭ كوپ جىلدىق كاپيتال جۇمسالىمىن جوسپارلاۋعا جول اشادى.
ۇلتتىق ەكونوميكا ءمينيسترى تيمۋر سۇلەيمەنوۆ جالپى سوماسى 139,5 ملرد تەڭگە بولاتىن 116 ءمجا كەلىسىمشارتى جاسالعانىن اتاپ ءوتتى. «70 ملرد تەڭگە سوماعا 53 نىسان پايدالانۋعا بەرىلدى, 69,5 ملرد تەڭگە سوماعا تاعى 63 نىسان سالىنىپ جاتىر. ولاردىڭ ىشىندە 45 ءبىلىم بەرۋ نىسانى, 27 دەنساۋلىق ساقتاۋ, 17 مادەنيەت جانە سپورت نىسانى, 7 سەرۆيستىك-دايىنداۋ ورتالىعى, «اقىلدى قالا», ەنەرگەتيكا جانە جولاۋشىلار تاسىمالدارى سالاسىنداعى 3 رەسپۋبليكالىق جوبا بار», دەدى مينيستر. كەلىسىمشارتتار سانى بويىنشا كوش باستاپ تۇرعان قاراعاندى, قوستاناي جانە وڭتۇستىك قازاقستان وبلىستارى. وعان قوسا, ينۆەستيتسيالار كولەمى بويىنشا (جوبالاردىڭ قۇنى بويىنشا) كوشباسشىلار اقتوبە وبلىسى جانە استانا قالاسى بولىپ وتىر.
وتىرىستا اتقارىلعان جۇمىستاردىڭ ارالىق قورىتىندىسى تۋرالى دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترى ە.ءبىرتانوۆ, ينۆەستيتسيالار جانە دامۋ ءمينيسترى ج.قاسىمبەك, «اتامەكەن» ۇكپ باسقارما توراعاسى ا.مىرزاحمەتوۆ, ۇلتتىق بانكى توراعاسى د.اقىشەۆ, قاراعاندى وبلىسىنىڭ اكىمى ەرلان قوشانوۆ, باتىس قازاقستان وبلىسىنىڭ اكىمى ا.كولگىنوۆ, پرەمەر-مينيستر ورىنباسارى ە.دوساەۆ باياندادى. قورىتىندىسىندا باقىتجان ساعىنتاەۆ ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترلىگىنە جوبالاردى ىرىكتەۋ تەتىكتەرىن پىسىقتاپ, بارلىق ۇيىمداستىرۋ شارالارىن رەتتەپ وتىرۋدى تاپسىردى. جىل سوڭىنا قاراي بارلىق باعىتتار, وبلىستار مەن مينيسترلىكتەر بويىنشا كورسەتىلگەن ينديكاتورلارعا قول جەتكىزۋ قاجەت.
تەگىن كاسىپتىك-تەحنيكالىق ءبىلىم بەرۋ – جۇمىسپەن قامتۋدىڭ تەتىگى
«جالپىعا بىردەي تەگىن كاسىپتىك-تەحنيكالىق ءبىلىم بەرۋ» جوباسى جايىندا ءبىلىم جانە عىلىم ءمينيسترى ەرلان ساعاديەۆ پەن ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ ءمينيسترى تامارا دۋيسەنوۆا بايانداما جاسادى.
«بارشاعا ارنالعان تەگىن كاسىپتىك-تەحنيكالىق ءبىلىم» جوباسىن ىسكە اسىرۋ 2017 جىلدان باستالدى. بارلىعى 817 كوللەدج جۇمىس ىستەيدى, ولاردىڭ 473 كوللەدجى مەملەكەتتىك, 344-ءى – جەكەمەنشىك. سونداي-اق ءبىلىم بەرۋدى جانە عىلىمدى دامىتۋدىڭ 2016-2019 جىلدارعا ارنالعان مەملەكەتتىك باعدارلاماسى شەڭبەرىندە جەرگىلىكتى بيۋدجەت ەسەبىنەن 2900 ورىندىق ءتورت كوللەدجدىڭ قۇرىلىسى, 520 ورىندىق ءۇش جاتاقحانانى سالۋ جانە جوندەۋ قاراستىرىلعان.
تەگىن كاسىپتىك-تەحنيكالىق ءبىلىم بەرۋ وقۋ ورىندارىنا مەملەكەتتىك ءبىلىم بەرۋ تاپسىرىسى بويىنشا بارلىعى 100 815 ادام قابىلدانعان. وتكەن وقۋ جىلىمەن سالىستىرعاندا تەگىن كاسىپتىك-تەحنيكالىق ءبىلىم بەرۋمەن كادرلار دايارلاۋعا ارنالعان مەملەكەتتىك ءبىلىم بەرۋ تاپسىرىسىنىڭ كولەمى 24,8 مىڭ ورىنعا ۇلعايعان.
ءمينيستردىڭ مالىمدەۋىنشە, باعدارلاما شەڭبەرىندە وقىتۋ قىسقا مەرزىمدى كۋرستار بويىنشا جۇزەگە اسىرىلادى. 2017 جىلعا 71 مىڭ ادامدى وقىتۋ جوسپارلانعان. بۇگىنگى تاڭدا قىسقا مەرزىمدى وقىتۋعا 61 مىڭ ادام جىبەرىلگەن.
ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ ءمينيسترى تامارا دۋيسەنوۆانىڭ مالىمەتىنە سايكەس ءونىمدى جۇمىسپەن قامتۋ جانە جاپپاي كاسىپكەرلىكتىڭ 2017-2021 جىلدارعا ارنالعان باعدارلاماسى اياسىندا رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت ەسەبىنەن تەحنيكالىق جانە كاسىپتىك ءبىلىمى بار كادرلاردى دايارلاۋ جانە قىسقامەرزىمدى كاسىپتىك ءبىلىم بەرۋ قاراستىرىلعان. باعدارلاماعا قاتىسۋشىلار ستيپەنديامەن, ءبىر رەتتىك ىستىق تاماقپەن, جولاقىمەن قامتاماسىز ەتىلەدى.
وڭىرلەردە 402 كوللەدجدە قىسقامەرزىمدى وقىتۋمەن 60 مىڭنان استام ادام قامتىلعان. بۇگىنگى تاڭدا وقىتۋعا 21 مىڭنان استام ادام يە بولدى. بۇدان وزگە, تامىزدان باستاپ جۇمىس بەرۋشىلەردىڭ وقۋ ورتالىقتارى بازاسىندا ءۇش مىڭنان استام ادام وقىپ جاتىر. ءموبيلدى وقۋ ورتالىقتارى بىرقاتار وبلىستاردا ساتىپ الىنعان. وندا بەس پيلوتتىق وڭىردە ءبىر جارىم مىڭ ادام قامتىلعان. «باستاۋ-بيزنەس» جوباسى بويىنشا 15 مىڭنان استام ادام وقىتۋمەن قامتىلعان. اعىمداعى جىلى 26 مىڭ جوسپار كەزىندە قىسقامەرزىمدى كۋرستاردا 61 مىڭ ادام وقىدى. «جالپى 2021 جىلعا دەيىن باعدارلاما بويىنشا 500 مىڭ ادامدى وقىتۋ كوزدەلگەن», دەپ اتاپ ءوتتى ت.دۇيسەنوۆا.
اتالعان ماسەلە بويىنشا جامبىل وبلىسىنىڭ اكىمى ك.كوكىرەكباەۆتىڭ, شىعىس قازاقستان وبلىسىنىڭ اكىمى د.احمەتوۆتىڭ, قوستاناي وبلىسى اكىمى ا.مۇحامبەتوۆتىڭ ەسەپتەرى تىڭدالدى. قورىتىندىسىندا باقىتجان ساعىنتاەۆ «جالپىعا بىردەي تەگىن كاسىپتىك-تەحنيكالىق ءبىلىم بەرۋ» جوباسىن ىسكە اسىرۋ كەزىندەگى باستى ماسەلە – جۇمىسپەن قامتۋ ەكەنىن ايتتى. ەكىنشىسى – بولىنەتىن كرەديتتەر سوماسىن ارتتىرۋ. جوبانى ىسكە اسىرۋدى باقىلاۋ پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى ەربولات دوساەۆقا جۇكتەلدى.
قاۋىپتىڭ الدىن الۋ شارالارى قارالدى
جيىندا تاسقىن قاۋپىنىڭ الدىن الۋ جونىندەگى قولعا الىنعان شارالار تۋرالى ىشكى ىستەر ءمينيسترى قالمۇحانبەت قاسىموۆ پەن اۋىل شارۋاشىلىعى ءبىرىنشى ۆيتسە-ءمينيسترى قايرات ايتۋعانوۆ ەسەپ بەردى.
ىشكى ىستەر مينيسترلىگى «سۋ تاسقىنى قاۋپىنىڭ الدىن الۋ جانە ولاردى جويۋ بويىنشا 2017-2020 جىلدارعا ارنالعان شارالار كەشەنى» جول كارتاسىنىڭ ورىندالۋىنا مونيتورينگ جۇرگىزەدى. جول كارتاسىندا بارلىعى 862 ءىس-شارا, ونىڭ ىشىندە اۋماقتار مەن ەلدى مەكەندەردى تاسقىن سۋلاردىڭ زياندى اسەرىنەن قورعاۋدى قامتاماسىز ەتۋ, گيدروتەحنيكالىق قۇرىلىستاردى جوندەۋ بويىنشا, سونداي-اق ۇلتتىق گيدرومەتەورولوگيالىق قىزمەتتى دامىتۋ مەن جاڭعىرتۋ ماسەلەلەرى كوزدەلگەن.
ىشكى ىستەر مينيسترلىگىنە جول كارتاسىنىڭ «استانا قالاسىن ەسىل وزەنىنىڭ تاسقىن سۋى باسۋىنان قورعاۋ» وبەكتىسىندە قوسىمشا بەرمالاردى ەنگىزۋ ءىس-شاراسىن ورىنداۋ جۇكتەلگەن.
«قازىرگى ۋاقىتتا جوسپاردى قارجىلاندىرۋ شەڭبەرىندە 2017 جىلعى 10 قىركۇيەكتەن ۇزىندىعى 2,5 شاقىرىم بوگەننىڭ ەكى ۋچاسكەسىندە بەرمالاردى قۇرۋ بويىنشا جۇمىستار باستالدى, ورىندالعان جۇمىستاردىڭ كولەمى 80 پايىزدان استى», دەدى ق.قاسىموۆ.
اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ ءبىرىنشى ۆيتسە-ءمينيسترى ق.ايتۋعانوۆتىڭ ايتۋىنشا, سۋ تاسقىنى قاۋپىنىڭ الدىن الۋ ماقساتىندا اشم جانىنان سۋ تاسقىنىنا قارسى كوميسسيا قۇرىلدى, بارلىق رەسپۋبليكالىق سۋ قويمالارىندا كەزەكشىلىك كەستەسى بەكىتىلدى, باسسەين ينسپەكتسيالارىنا بيىل قاراشا ايىنىڭ سوڭىنا دەيىن رەسپۋبليكالىق مەنشىكتەگى گيدروتەحنيكالىق نىسانداردى ىقتيمال سۋ تاسقىنى قاۋپىنە قاتىستى تەكسەرۋدى اياقتاۋ تاپسىرىلدى.
بۇل ماسەلە بويىنشا جيىندا اقمولا وبلىسىنىڭ اكىمى م.ءمىرزاليننىڭ, سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى اكىمى ق.اقساقالوۆتىڭ, شىعىس قازاقستان وبلىسىنىڭ اكىمى د.احمەتوۆتىڭ, قاراعاندى وبلىسى اكىمى ە.قوشانوۆتىڭ, الماتى وبلىسى ا.باتالوۆتىڭ, وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ اكىمى ج.تۇيمەباەۆتىڭ, قىزىلوردا وبلىسىنىڭ اكىمى ق.كوشەرباەۆتىڭ, جامبىل وبلىسىنىڭ اكىمى ك.كوكىرەكباەۆتىڭ ەسەپتەرى تىڭدالدى.
تالقىلاۋ قورىتىندىسى بويىنشا باقىتجان ساعىنتاەۆ پرەمەر-ءمينيستردىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى اسقار مامينگە بارلىق ماسەلەلەردى وڭىرلەردىڭ باسشىلارىمەن سەلەكتورلىق كەڭەستە كەڭىنەن تالقىلاۋدى تاپسىردى. قارجى مينيسترلىگىنە جول كارتاسى بويىنشا اقشالاي قاراجاتتى ۋاقىتىلى ءبولۋ ماسەلەلەرى جۇكتەلدى. سۋ تاسقىنىنا قارسى قاۋىپتىڭ الدىن الۋ بويىنشا جول كارتاسىنىڭ ورىندالۋىن باقىلاۋ پرەمەر-ءمينيستردىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى اسقار مامينگە جۇكتەلدى.
دينارا بىتىك, «ەگەمەن قازاقستان»