استانا قالاسىنداعى «نازارباەۆ ورتالىعىندا» قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى – ەلباسى قورى مەن مەملەكەتتىك ءتىلدى دامىتۋ قورىنىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن «جاڭا ءالىپبي – جاڭعىرۋ جولى» اتتى دوڭگەلەك ۇستەل بولىپ ءوتتى.
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆ قازاق ءتىلى ءالىپبيىن كيريلليتسادان لاتىن گرافيكاسىنا كوشىرۋ تۋرالى جارلىققا قول قويعان كۇننەن باستاپ, ەڭ الدىمەن ەل اراسىندا ساياسي رەفورمانى ناسيحاتتاۋ, ءتۇسىندىرۋ, كەيبىر تۇستاردا پىكىر الماسۋ, وي ءبولىسۋ شارالارى ءجۇرىپ جاتىر. سونىڭ ءبىر جالعاسى – جوعارىداعى باسقوسۋ.
اتالمىش جيىننىڭ ماقسات-مىندەتى جايلى تانىستىرعان قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى – ەلباسى قورىنىڭ اتقارۋشى ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى سۇلتان ايتجانوۆ: ء«دال قازىر قازاق قوعامىنىڭ نازارىن ايىرىقشا اۋدارىپ وتىرعان دۇنيە – لاتىن ءالىپبيى. وسى تۇرعىدان العاندا كوپشىلىك اراسىندا تۋىنداپ جۇرگەن كەيبىر سۇراقتاردى ورتاق تالقىعا سالىپ, دوڭگەلەك ۇستەلدىڭ سىيلى قوناقتارى پارلامەنت ءماجىلىسى دەپۋتاتتارىنىڭ, سونىمەن قاتار تالقىلاۋعا قاتىستى سالا ماماندارى مەن قوعام بەلسەندىلەرى, بلوگەر-جۋرناليستەردىڭ وي-پىكىرىن بىلمەكپىز», دەدى.
«قابىلدانعان لاتىن الىپبيگە قاتىستى ارقيلى پىكىرلەر ايتىلىپ جاتىر. سالىستىرمالى تۇردە زەرتتەپ كورسەك, بۇقارا دايەكشەلى ارىپتەردىڭ كوپتىگىنە جانە شەت تىلدەردەن ەنگەن اتاۋلاردىڭ جازىلۋ تارتىبىنە قاتىستى قيىندىق تۋىنداۋى مۇمكىن دەگەن ويلار ايتۋدا. بۇنداي ساۋالداردىڭ تۋىنداۋى زاڭدى. ويتكەنى, لاتىنعا كوشۋ دەگەنىمىز – تەك ءالىپبي اۋىستىرۋمەن شەكتەلمەيدى. بۇل ۇلكەن رەفورما. ارينە, كەز كەلگەن رەفورما قيىندىقسىز ىسكە اسا قويمايدى. سول سەبەپتى, لاتىنعا كوشۋ بارىسىندا, بىزدەر دىبىس-ءارىپ-ەملە ۇشتىگىن عىلىمي تۇرعىدان ۇشتاستىرا ءبىلۋىمىز قاجەت», دەدى سۇلتان مۇرات ۇلى.
راسىندا ءدال قازىر مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگى تىلدەردى دامىتۋ جانە قوعامدىق-ساياسي جۇمىس كوميتەتى مەن ش.شاياحمەتوۆ اتىنداعى تىلدەردى دامىتۋدىڭ رەسپۋبليكالىق ۇيلەستىرۋ-ادىستەمەلىك ورتالىعى ەلباسى جارلىعى قابىلدانعاننان كەيىن دە قوعامدا ايتىلىپ جاتقان پىكىرلەردى ساراپتاپ وتىر ەكەن. بۇلاردىڭ قورتىندىسىنا قۇلاق تۇرسەك, قازىرگى قولدانىستاعى ءالفاۆيتتى لاتىن الىپبيىنە اۋىستىرۋعا كوپشىلىك قارسى ەمەس, سونىڭ ىشىندە جاستار جاعى جاپپاي قولداپ وتىر. بىراق دايەكشە ارقىلى بەرىلگەن توعىز ءارىپ-تاڭبالاردى جازۋ مەن ولاردىڭ ەلەكتروندى كومپيۋتەرلىك جۇيەگە سايكەسسىزدىگى ازداپ الاڭداۋشىلىق تۋعىزۋدا ەكەن.
بىراق بۇل ماسەلە سونشالىق كۇردەلى قۇبىلىس ەمەس, دەيدى سالا ماماندارى, مەملەكەت باسشىسى قابىلداعان قۇجاتتىق نورماعا سايكەس الداعى كۇندەرى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇكىمەتى جانىنان «قازاق ءتىلى ءالىپبيىن لاتىن گرافيكاسىنا كوشىرۋ جونىندەگى ۇلتتىق كوميسسيا» قۇرىلسا, كەيبىر ءارىپ-تاڭبالارعا ۇلتتىق كوميسسيا وزىنە بەرىلگەن قۇقىقتىق شەڭبەر اياسىندا ارەكەت ەتۋىنە مۇمكىندىك بار كورىنەدى.
سونىمەن قاتار جارلىقتا اتاپ وتىلگەن ەكىنشى ءبىر ماڭىزدى دۇنيە – «قازاق ءتىلى ءالىپبيىنىڭ 2025 جىلعا دەيىن لاتىن گرافيكاسىنا كەزەڭ-كەزەڭىمەن كوشۋىن قامتاماسىز ەتۋ» جايلى دا ناتيجەلى جۇمىستار ۇيىمداستىرىلىپ جاتىر ەكەن. مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگى تىلدەردى دامىتۋ جانە قوعامدىق-ساياسي جۇمىس كوميتەتى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى عالىمجان مەلدەش حابارلاعانداي, كەلەسى اپتانىڭ ورتاسىندا لاتىنعا كوشۋ جونىندەگى ۇلتتىق كوميسسيانىڭ قۇرامى بەكىتىلەدى. ءدال قازىر قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەمەر-ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى ەربولات دوساەۆتىڭ جەتەكشىلىگىمەن جۇمىس توبى قۇرىلىپ, وعان بارلىق مينيسترلىكتەردىڭ اتسالىسۋىمەن مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرۋى بويىنشا: لاتىنعا كوشۋدىڭ كەزەڭدىك باعدارلاما-جوباسى جاسالۋدا. اتاپ ايتقاندا, ءبىرىنشى كەزەڭ – 2018-2020 جىلدار ارالىعى: نورماتيۆتىك-قۇقىقتىق بازانى جەتىلدىرۋ, ەكىنشى كەزەڭ – 2021-2023 جىلدار ارالىعى: ينفراسترۋكتۋرانى ىسكە قوسۋ, ءۇشىنشى كەزەڭ – 2024-2025 جىلدار ارالىعى: ۇيىمداستىرۋ جۇمىستارىن تياناقتاۋ. جوعارىداعى بارلىق جۇمىستى ۇيلەستىرۋ مىندەتى – مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگىنە جۇكتەلىپتى...
باسقوسۋ بارىسىندا اتالمىش رۋحاني رەفورمانىڭ ماڭىزى تۋرالى پىكىر بىلدىرگەن پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى گەننادي شيپوۆسكيح جاڭا ءالىپبي بولاشاقتا بارلىق قازاقستاندىقتاردى ء«بىر – ءتىل, ءبىر – ارىپكە» توعىستىراتىن يدەولوگيالىق تەتىككە اينالۋىن تىلەسە, ونىڭ ارىپتەسى باقىتبەك سماعۇل بۇل ءالىپبي ازاتتىققا قول سوزعان قازاق حالقىنىڭ ارمان-مۇراتى ەكەنىن, وسىنداي ۇلى ىسكە جول سالىپ بەرگەن ەلباسىنىڭ ساياساتىن قولداپ اكەتۋ بۇگىنگى ۇرپاقتىڭ ۇلى مىندەتى دەگەنگە توقتالدى.
مەملەكەتتىك ءتىلدى دامىتۋ قورىنىڭ ديرەكتورى ازات شاۋەەۆ سوڭعى جىلدارى ءوزى باسقارىپ وتىرعان قوردىڭ قاسىنان باسقا ۇلت وكىلدەرىنە قازاق ءتىلىن ۇيرەتۋ ءۇشىن «SOYLE.kz» اتتى ۆەب-سايت اشىپ, ونلاين كۋرس وتكىزىپ كەلە جاتقانىن اتاپ ءوتتى. اتالمىش ونلاين كۋرسقا قازاق ءتىلىن ۇيرەنۋ ءۇشىن الەمنىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىنەن 70 مىڭ ادام تىركەلىپتى. وسىنداعى ءتىل ۇيرەنۋشىلەر تاراپىنان ەڭ كوپ تۋىندايتىن سۇراق ء«تىل ۇيرەنۋ ساباعىن لاتىن الىپبيىمەن جۇرگىزۋ» ەكەن. وسىعان مۇمكىندىك اشىلدى – دەيدى ازات سادمەت ۇلى, ءتىپتى الداعى كۇندەرى بۇلار جاڭا ءالىپبيدى نەگىزدەي وتىرىپ, ءتىل ۇيرەتۋدىڭ تىڭ بەلەسىن باعىندىرماقشى.
ءسوزىمىزدى قورتىندىلاساق, قازاق قوعامى ورىنسىز داۋ-دامايعا ۇرىنباي, ساليقالى سابىرمەن لاتىن الىپبيىنە كوشىپ السا ۇتارى ۇشان-تەڭىز. تەك ءبىر عانا مىسال, تاجىريبەلى جۋرناليست سۇلەيمەن مامەت ءوزى كۋا بولعانداي قازاق قىزىنىڭ ءاپ-ادەمى ء«مولدىر» دەگەن ەسىمىن 17 ءتۇرلى نۇسقامەن جازىپ ءجۇر ەكەنبىز. وتىرىك دەسەڭىز ۇلتتىق بىرىڭعاي تەست (ۇبت) تىزىمىنە اتى ءىلىنىپ, گازەت بەتىنە جاريالانعان تۇلەكتەردىڭ ەسىمىن وقىپ كورىڭىز, كوزىڭىز جەتەدى. «لاتىن ارپىنە كوشسەك, ەڭ بولماسا قازاقتىڭ ەسىم-اتتارى بىرىزدىلىككە تۇسەر بولار ەدى» دەيدى, جۋرناليست اعامىز.
بەكەن قايرات ۇلى, «ەگەمەن قازاقستان»