كەشە رەسپۋبليكا پرەمەر-ءمينيسترى كارىم ءماسىموۆ ەلباسىنىڭ تاپسىرماسىمەن قۇرىلىسى اياقتالۋعا جاقىنداعان رايىمبەك اۋدانى اۋماعىنداعى «مويناق» گيدرو-ەلەكتر ستانساسىنا كەلدى. بۇل ساپار جايدان-جاي ەمەس. بۇگىندە ەل نازارى تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ 20 جىلدىعى قارساڭىندا ىسكە قوسىلاتىن «مويناق» گەس-ىنە اۋعان. بۇل قازاقستانداعى ءوندىرىس سالاسىنىڭ ورگە باسۋى مەن ەلىمىز ۇستانعان يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق ساياسات جۇرگىزۋدىڭ دۇنيەجۇزىلىك باي تاجىريبەسىن مەڭگەرۋدىڭ جەمىسى دەۋگە بولادى. ونىڭ ءتۇپ-تامىرى – ادام مەن قوعام, جالپى, ەل قامى ءۇشىن ەكەنىن قاسيەتتى مەكەنگە تابان تىرەگەن ءاربىر جاننىڭ تاۋ-تاستى قاشاپ, تاسپاداي جول, كورىكتى قالاشىق, الىپ تۋربينالار مەن ستانسانىڭ باس عيماراتىن, سۋ قويماسىن سالىپ, ۇلكەن ءىستىڭ تياناعىن كەلتىرگەن ماماندار مەن جۇمىسشىلاردىڭ قاجىرلى ەڭبەگىنە ءسۇيسىنىس بىلدىرگەنىنەن انىق اڭعارىلادى.
تاۋەلسىزدىك مەرەيى جەتىسۋ جەرىنە جەتكىزگەن جاقسىلىقتار قاتارىندا قۇرىلىسى اياقتالۋعا از قالعان «مويناق» گەس-ءى بار. ول ۇدەمەلى يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋدىڭ مەملەكەتتىك باعدارلاماسى اياسىندا وڭىردە قولعا الىنعان ءىرى جوبالاردىڭ قاتارىنداعى بىرەگەيى ەكەنى انىق. كەزىندە قولعا الىنىپ, قۇرىلىسى توقتاعان الىپ نىسانعا راسىندا دا تاۋەلسىزدىكتىڭ شاپاعاتى ءتيدى. ناتيجەسىندە سوڭعى بەس جىل كولەمىندە ىرگەلى ىستەر وركەن جايدى.
مەملەكەتتىك ماڭىزى زور جوبا قۇرىلىسىن ىسكە اسىرۋعا قازاقستاندىقتارمەن قاتار تاجىريبەلى قىتاي ماماندارى مەن قۇرىلىسشىلارى دا ۇلكەن ەڭبەك ءسىڭىردى دەۋگە بولادى. بيىلعى جىلعى قىركۇيەك ايىنىڭ 27-ءسى كۇنى «مويناق» گەس-ىندەگى «بەستوبە» سۋ قويماسىن قۇرايتىن بوگەتتە شارىن وزەنىنىڭ ارناسى توقتاتىلعان ەدى. بوگەتتە سودان بەرگى مەرزىمدە جاساندى كول قۇرالىپ كەلەدى. ونىڭ تەرەڭدىگى 90 مەتر, ۇزىندىعى 16 شاقىرىمدى قۇرايدى. ول اۋداننىڭ تالدى ەلدى مەكەنىنىڭ ەتەگىنە دەيىن جەتەدى.
«مويناققا» كەلگەن ۇكىمەت باسشىسى عاسىر قۇرىلىسى سانالعان سۋ ەلەكتر ستانساسىنداعى 9 شاقىرىم جەر استى سۋ جولىنىڭ قۇبىرىنداعى سوڭعى جۇمىستاردىڭ جالعاسۋىن جانە باس عيماراتپەن تانىستى. ينجەنەر-ەنەرگەتيكتەر مەن جۇمىسشىلاردىڭ كاسىبي تۇرعىدا اتقارعان جۇمىستارىن كورگەندەر ءوز باعالارىن بەرىپ تە جاتتى. سونداي-اق, «مويناق» گەس-ءى عيماراتىنىڭ ماڭىنداعى «كەGوس» اكتسيونەرلىك قوعامىنىڭ قۇرىلىسى تولىعىمەن اياقتالعان جارىق قۋاتىن اشىق تاراتۋ قۇرىلعىسىنا دا مەيماندار نازار اۋداردى. «مويناقتان» شەلەك اۋىلىنداعى ستانساعا دەيىنگى 220 كۆت. ەلەكتر تورابىنىڭ جوعارى كەرنەۋلى جەلىسىنىڭ ۇزىندىعى 97 شاقىرىم.
«كەGوس» اكتسيونەرلىك قوعامىنىڭ «مويناق» گەس-ءنىڭ قۋاتىن بەرۋ» تۋرالى جوباسىندا وتاندىق وندىرۋشىلەردىڭ قۇرىلىس ماتەريالدارى مەن جابدىقتارى كەڭىنەن پايدالانىلعان. ەلەكتر ەنەرگەتيكاسى سالاسى ءۇشىن شىعارىلاتىن بارلىق ءونىم شوعىرى قولدانىلادى. بۇل جوبانى جۇزەگە اسىرۋ ەلىمىزدىڭ ەنەرگەتيكالىق تاۋەلسىزدىگى مەن ەنەرگەتيكالىق قاۋىپسىزدىگىن ارتتىرۋعا قولداۋ بولادى دەپ كۇتىلۋدە. جوبانى ىسكە اسىرۋ باستالعان ۋاقىتتان بەرى جۇزدەگەن جاڭا جۇمىس ورنى اشىلعانىن دا اتاپ ايتقان ءجون.
اماندىق بولسا, جەتىسۋ شۇعىلاسىنا اينالاتىن «مويناق» گەس-ءىنىڭ العاشقى كەزەڭى جەلتوقسان ايىندا ىسكە قوسىلادى. وسى ءبىر قۋانىشتى كۇنگە دە كوپ قالعان جوق.
بۇدان كەيىن ۇكىمەت باسشىسى كارىم ءماسىموۆ جۇمىس ساپارىن «جەتىگەن-قورعاس» تەمىر جول جەلىسىندە ورنالاسقان پانفيلوۆ اۋدانى اۋماعىنداعى التىنكول ستانساسىندا سالىنىپ جاتقان نىسانداردى ارالاۋمەن جالعاستىردى. شەكارا ماڭىنداعى ستانسادا ساپارجايدىڭ زاماناۋي عيماراتى, اكىمشىلىك عيمارات سالىنعان. سونداي-اق, ينجەنەرلىك جەلىلەردىڭ جانە كەدەندىك, شەكارالىق ينفراقۇرىلىم نىساندارىنىڭ قۇرىلىسى قارقىندى جۇرگىزىلۋدە. جولدار توسەلۋدە. وسىلايشا قۇرىلىس جۇمىستارى ساپالى جالعاسقانىن بايقاۋ قيىن ەمەس.
قازىرگى ۋاقىتتا 60 نىساننىڭ قۇرىلىسى اياقتالۋعا جاقىن. قاراشانىڭ سوڭىندا ولاردى مەملەكەتتىك كوميسسياعا تاپسىرۋ جوسپارلانسا, قازاقستاندىق قامتۋ 80 پايىزدى قۇراپ وتىر. مۇندا مىڭعا جۋىق ادام جۇمىسپەن قامتىلىپتى. دەمەك, تۇرعىنداردىڭ الەۋمەتتىك جاعدايىن جاقسارتۋعا دا نەگىز بولعانىن كورەمىز.
ۇزىندىعى 293,2 شاقىرىم بولاتىن «جەتىگەن-قورعاس» جاڭا تەمىر جولىنىڭ ەلىمىز ءۇشىن ستراتەگيالىق ماڭىزى زور. ويتكەنى, ول قازاقستاننان قىتايعا ەكىنشى تەمىر جول تارماعىن اشادى. قىتاي ءوز اۋماعىندا تسزينحە-قورعاس قاراما-قارسى تەمىر جول ۋچاسكەسىن سالۋ ۇستىندە. ەكى جاقتاعى جاڭا تەمىر جول جەلىلەرىنىڭ ءتۇيىسۋى 2011 جىلعى جەلتوقسانعا بەلگىلەنگەن.
ۇكىمەت باسشىسى كارىم ءماسىموۆتىڭ «مويناق» گەس-ءى مەن «جەتىگەن-قورعاس» تەمىر جول جەلىسىندەگى التىنكول ستانساسىنا ساپارى كەزىندە وبلىس اكىمى اڭسار مۇساحانوۆ بىرگە بولدى.
كۇمىسجان بايجان, الماتى وبلىسى.