وسىدان اتتاي ءۇش-ءتورت جىل بۇرىن «بەينەۋ-بوزاي-اقبۇلاق» ماگيسترالدى گاز قۇبىرى تۇركىستان قالاسىنىڭ ىرگەسىنە كەلىپ, تىزگىن تارتقاندا سالتاناتتى شاراعا قاتىسقان ەدىك. سول جيىندا تۇركىستان قالاسى ارداگەرلەر كەڭەسىنىڭ توراعاسى جارىلقاسىن ازىرەتبەرگەنوۆ اقساقال ءسوز الىپ, «ەندى جاقىن ارادا قالاعا گاز كىرەدى. ايەلدەرىمىز قي ارقالاپ, كومىر جاققاننان قۇتىلادى» دەپ تىلەك ايتىپ ەدى.
الايدا تۇركىستاندىق قىز-كەلىنشەكتەر قاپ ارقالاپ, قىر اسىپ, تەزەك تەرمەسە دە, كومىر جاعۋدىڭ قيىندىعىنان ءالى قۇتىلا الماي كەلەدى. كوگىلدىر وتىن قالا ىرگەسىنەن ىشكە كىردى. تالاپ بويىنشا ءار وتباسى اقشاسىن تولەپ, كەلىپ تۇرعان گاز قۇبىرىن ۇيىنە تارتۋى كەرەك. وبالى نە, تۇرعىنداردىڭ دەنى گاز تارتۋعا كەرەك قوندىرعىلاردى ساتىپ العان. الايدا كوگىلدىر وتىندى كىرگىزىپ بەرەتىن جاۋاپتى مەكەمە ماماندارى بۇل بولشەكتەر جارامايدى دەپ تارتىنىپ وتىر.
تۇركىستاندا ەلدىڭ ءسوزىن سويلەپ, بيىك مىنبەلەردە پروبلەمالاردى كوتەرىپ جۇرەتىن بەلسەندى راقىم تاڭىربەرگەنوۆ دەگەن ازامات بار. وبلىستىق ءماسليحاتتىڭ دەپۋتاتى. سول راقاڭ قالا تۇرعىندارىنا «كەرەك بولشەكتەردى ساتىپ الىڭدار, ۇيىمىزگە گاز كىرگىزىپ الايىق» دەپ باستاما كوتەرگەن.
تۇراقتى كوميسسيادا وتكەن وتىرىستا راقىم تاڭىربەرگەنوۆ وسى ماسەلەنى قايتا كوتەردى. «گاز قوساتىن مەكەمەلەر قانداي قۇرىلعى, ەسەپتەگىش قۇرال قاجەت ەكەنىن ايتپاعاندىقتان ەندى تۇرعىنداردىڭ العانىن جارامسىز دەپ ايتىپ جاتىر. حالىق وسى ءۇشىن قانشا شىعىندالدى, ەندى ولاردىڭ قارجىسىنىڭ وتەۋىن كىم تولەيدى؟» دەيدى.
بۇل جاعداي باسقا اۋدانداردا دا ورىن الۋدا. «قازترانسگاز ايماق» اق كوگىلدىر وتىندى كوشە-كوشەگە تارتىپ بەرگەن. گازدى ۇيگە ليتسەنزياسى بار مەكەمەلەر قوسىپ بەرەدى. بىراق شىعىنىن ءار ءۇي ءوزى كوتەرۋگە ءتيىس. كەزىندە كەلىسىم-شارت بولماعاندىقتان ساتىپ الىنعان بولشەكتەردىڭ دەنى جارامسىز بولىپ جاتىر. بۇل تۇيتكىلدى ماسەلەگە كىم نۇكتە قويارى ازىرگە بەلگىسىز.
وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىندا 2021 جىلعا قاراي حالىقتىڭ 95,5 پايىزى گازبەن قامتىلادى. بۇل مەجە 2017-2021 جىلدارعا ارنالعان وبلىستىڭ ەلدى مەكەندەرىن گازداندىرۋدىڭ جوسپارى نەگىزىندە جۇزەگە اسادى. بۇل تۋرالى وبلىس اكىمدىگىندە وتكەن كەزەكتى ماجىلىستە وبلىستىق ەنەرگەتيكا جانە تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىعى باسقارماسىنىڭ باسشىسى مارعۇلان مارايىم باياندادى.
– جالپى, وبلىس حالقى جىلىنا 1,1 ملرد تەكشە مەتر تابيعي گاز تۇتىنادى. ونىڭ 840 ملن تەكشە مەترى قىس ماۋسىمىندا, ال 293 ملن تەكشە مەترى جاز ماۋسىمىندا پايدالانىلادى. ءبىزدىڭ ءوڭىر تابيعي گازبەن 3 باعىت ارقىلى قامتاماسىز ەتىلەدى. ولار وزبەكستان رەسپۋبليكاسىنىڭ «گازلي-شىمكەنت» جانە «بگر-تبا» ماگيسترالدى گاز قۇبىرلارى, وتاندىق «بەينەۋ-بوزاي-اقبۇلاق» ماگيسترالدى گاز قۇبىرى, تۇرىكمەنستان رەسپۋبليكاسىنىڭ «قازاقستان-قىتاي» ترانزيتتىك ماگيسترالدى گاز قۇبىرى, – دەدى مارعۇلان مارايىم.
گاز قۇبىرىن تارتۋدا قيىنشىلىقتار دا بار ەكەن. باسقارما باسشىسى شىمكەنت قالاسى اۋماعىندا 509 نىسان گاز قۇبىرلارىن قورعاۋ ايماعى شەگىن بۇزىپ ورنالاسقاندىعىن ايتادى. بۇل ءوز كەزەگىندە سول ماڭدا ورنالاسقان عيماراتتار مەن تۇرعىنداردىڭ ومىرىنە ەلەۋلى قاۋىپ تۋعىزىپ وتىر. ماجىلىستە ءسوز العان وبلىس اكىمى ەڭ ءبىرىنشى كەزەكتە جىلىتۋ ماۋسىمىنا دايىندىق جۇمىستارىن تاعى دا پىسىقتاپ, توتەنشە جاعدايلاردىڭ ورىن الماۋىنا ءمان بەرۋدى ايتتى.
– شىمكەنت قالاسىنىڭ قىسقى ماۋسىمعا دايىندىق جۇمىستارىن تولىق قاداعالاۋدا ۇستاۋ كەرەك. سونداي-اق توتەنشە جاعدايلاردىڭ الدىن الۋعا ءمان بەرگەن ءجون. وزدەرىڭىزگە ءمالىم, بيىلعى جىلى 8 قاڭتاردا گاز جۇيەسىندەگى اقاۋدان جارىلىس ورىن العان-دى. ال ەندى الدىمىزدا قىس كەلە جاتىر, وسىعان وراي باسقارما جانە اكىمدىك بىرلەسىپ, اۆتوماتتى جىلىتۋ جۇيەلەرى ورناتىلعان تۇرعىن ۇيلەرگە تۇگەندەۋ جۇمىسىن جۇرگىزسىن. ەكىنشىدەن, گاز قۇرالدارىنىڭ قاۋىپسىزدىگىن تەكسەرەتىن تەحنيكالىق ينسپەكتسيا قۇرىلۋى ءتيىس, – دەدى اكىم.
وبلىس اكىمى سارىاعاش, ماقتارال, تولەبي اۋداندارىندا بىرقاتار مەكتەپتەردىڭ جىلۋ جۇيەسى گازعا اۋىسپاعانىن ايتىپ, بۇل بويىنشا اۋدان, قالا اكىمدىكتەرىندە ارنايى كوميسسيا قۇرىلىپ, جۇمىستىڭ ورىندالۋىن باقىلاۋدى تاپسىردى.
وبلىستا جىلۋ بەرۋ ماۋسىمىنا دايىندىق جۇمىستارى ءساۋىر ايىنان باستالعان. اۋدان, قالا اكىمدىكتەرى مەن وبلىستىق باسقارمالاردىڭ مالىمەتىنە سايكەس بارلىق دايىندىق جۇمىستارى 100 پايىز ورىندالىپ وتىر. ونىڭ قانشالىقتى راستىعى قىلىشىن سۇيرەتىپ قىس كەلگەندە بايقالادى.
باقتيار تايجان, «ەگەمەن قازاقستان»
وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى