ەلدىگىمىز بەن ەگەمەندىگىمىزدى ايقىندايدى

«لاتىن الىپبيىنە كوشسەك, جاعدايىمىز قالاي بولادى؟» دەگەن كۇدىك-كۇماندى سىلىپ تاستاپ, زامانا تالابىن ورىنداۋعا ارقايسىسىنىڭ ءازىر ەكەنىن ءبىلدىرۋى كوڭىلگە سەنىم ۇيالاتا تۇسكەندەي. الماتى قالاسىنداعى ايتارى بار ازاماتتار دا باس قوسىپ, الىپبيگە بايلانىستى ويىمەن ءبولىسىپ, جاڭعىرۋعا باستايتىن جاڭا جازۋىمىزدى قولداۋعا شاقىردى.

تورەگەلدى شارمانوۆ,  قازاق تاماقتانۋ اكادەمياسىنىڭ پرەزيدەنتى: – ەلباسى لاتىن الىپبيىنە ءوتۋ تۋرالى جارلىققا قول قويا وتىرىپ, بولاشاققا ۇلكەن ءارى ناقتى قادام جاساپ وتىر. بۇل ءبىزدىڭ, ۇلتىمىزدىڭ رۋحاني كودەكسى دەسەك تە بولادى. ەلباسىنىڭ بۇل باستاماسىنىڭ ءمانى زور, وركەنيەتتى ەلدەردىڭ كوشىنە ىلەسۋ ءۇشىن كەرەكتى قادام, ماقتاناتىن نارسە. لاتىن ول قازىرگى جاڭا تەحنولوگيانىڭ, عىلىمنىڭ, ءتىپتى ادەبيەتتىڭ ءتىلى. وسى باستامانى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى قولداپ وتىرعانىنا قۋانىشتىمىن.

ءشامشا بەركىمباەۆا, بۇرىنعى ءبىلىم جانە عىلىم ءمينيسترى:  – لاتىن الىپبيىنە كوشۋ ۇلكەن دايىندىقتى, جان-جاق­تىلىقتى قاجەت ەتەتىن جۇمىس. سول سەبەپتى دە ۇزاق ۋاقىت حالىق­تىڭ تالقىلاۋىنان ءوتىپ, ءتۇرلى عالىمدار مەن ءتىل ما­مان­دارى بۇل جۇمىسقا جۇمىل­دىرىلدى. وسى وتكىزىلگەن جۇمىستاردىڭ ناتيجەسى رەتىندە ەلباسىمىز جارلىققا قول قويىپ, حالىق نازارىنا سوڭعى نۇسقانى ۇسىندى. وسىعان وراي ەلباسىمىزدى, ەلىمىزدى وسىناۋ جاڭا قاداممەن قۇتتىقتايمىن. ەندىگى ماسەلە حالىقتى اقپاراتتاندىرۋ, ولاردىڭ اراسىندا ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋ بولىپ وتىر. 

جادىرا دارىباەۆا,  اقىن:  – مەن ەلباسىنىڭ جارلى­عىن قولدايمىن, تولىق كەلىسە­مىن. سەبەبى لاتىن قارپىنە كوشۋ­دىڭ ۋاقىتى كەلدى. ەل بولىپ, حالىق بولىپ تالقىلاۋعا قا­تىس­تىق. سوندىقتان قازاق ءالىپ­بيىن لاتىن قارپىنە كوشىرۋ دەر كەزىندە قابىلدانعان شە­شىم. ءبىزدىڭ قارقىندى دامىپ كەلە جاتقان مەملە­كەتى­­مىز ءۇشىن زامان اعىمىمەن قاتار ءجۇرۋ – باستى مىندەتتەردىڭ ءبىرى. قازاق ءتىلى وتە باي ءتىل, ال لاتىن الىپبيىنە كوشۋ ار­قى­لى ءبىز سونى كورسەتە الامىز دەپ ويلايمىن.  سونىمەن قاتار وزگە حالىقتارمەن, سونىڭ ىشىندە تۋىستاس تۇركى حالىقتارىمەن ەتەنە ارالاسۋىمىزعا جول اشىلعان سەكىلدى. وسى جاساعان قادامنان ءبىز جاقسىلىق بولماسا, جاماندىق كورمەيمىز.

التىنبەك قورازباەۆ,  كومپوزيتور, مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى: – ەلباسىنىڭ لاتىن الىپ­بيىنە كوشۋ تۋرالى جار­لى­عى ءبىز ءۇشىن قۋانىشتى جاڭا­لىق بولىپ وتىر. ءبىز بۇعان دەيىن دە لاتىن قارپىنە كوشۋى­مىز كەرەك ەدى, ءالى دە بولسا كەش ەمەس. وسى تۇرعىدا بۇل دەر كەزىندە قا­بىلدانعان شەشىم. بىزگە بولماسا دا بالالارىمىزعا, كەيىنگى ۇرپاققا لاتىن قارپى وتە قاجەت دۇنيە. لاتىن ءالىپبيىنىڭ نۇسقاسىن دايىنداۋ جانە بەكىتۋدى كوپ سوزباي, تياناقتى جۇمىس اتقارىلعانى قۋانتارلىق جاعداي.

اياگۇل ميرازوۆا,  قازاقستاننىڭ ەڭبەك ەرى: – ەلباسىمىز كوپتەن بەرى تالقىعا ءتۇسىپ وتىرعان قازاق ءالىپبيىن لاتىن قارپىنە كوشى­رۋگە بايلانىستى شەشىمگە قول قويدى. دۇنيە جۇزىندەگى حالىق­تاردىڭ 70 %-ى لاتىن قارپى­نە كوشكەنى بەلگىلى. سول سەبەپتەن بۇل بىزگە قاجەت دۇنيە. ەلبا­سى­مىزدىڭ ءوزى بۇكىل قازاق حالقىنىڭ ءتىل بىرلىگىن ساق­تاۋىمىز كەرەك دەپ ايتىپ ءجۇر. قازاقتاردىڭ ۇشتەن ءبىر بولىگى شەتەلدەردە دەيتىن بولساق, ءبارىمىزدىڭ باسىمىزدى ءتىل عانا بىرىكتىرە الادى. تىلدە بىرلىك بولماسا, ۇلتتىق بىرەگەيلىك بولمايدى. وسى تۇرعىدا ءتۇرلى عالىمدارىمىزدىڭ, ءتىل ماماندارىنىڭ, قوعام قايراتكەرلەرىنىڭ, تاعى دا باسقا كوپتەگەن تۇلعالاردىڭ پىكىر ءبىلدىرىپ, قولداۋى ەلىمىزدىڭ كەلەشەگىنە بەي-بەرەكەت قاراماعاندىعى دەپ قۋانامىن. قازىردىڭ وزىندە ەلىمىز الەم كوشىمەن قاتار دامۋ ۇستىندە. حالىق­ارالىق دەڭگەيدە ەكسپو كورمەسىن وتكىزۋىمىزدىڭ ءوزى مەم­لە­كە­تى­مىزدىڭ قۋاتتىلىعىن كورسەتسە, لاتىن قارپىنە كوشۋىمىز سونى نىعايتا تۇسەدى دەپ ويلايمىن.

الماتى