ءبىلىم بەرۋدىڭ جاڭا فيلوسوفياسى: فيزيكا ءپانىن جاڭعىرتۋ

بۇگىنگى زامان – باسەكەلەستىك پەن جوعارى تەحنولوگيالار زامانى, عىلىم مەن ءبىلىم زامانى. سوندىقتان بىزگە ەكونوميكالىق جانە قوعامدىق جاڭارۋ قاجەتتىلىكتەرىنە ساي كەلەتىن وسى زامانعى ءبىلىم بەرۋ جۇيەسى قاجەت. ءبىلىم بەرۋدى جاڭارتۋ – بۇل ۇنەمى العا قاراي ۇمتىلۋ مەن دامۋ ءۇردىسى.

قازىرگى تاڭدا ۇزدىكسىز ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىندە ءبىلىم بەرۋدى دامىتۋ, دۇنيەجۇزىلىك ءبىلىم بەرۋ كەڭىستىگىنە كىرۋ ماقساتىندا ەلىمىزدە ءبىلىم بەرۋدىڭ جاڭا جۇيەسى قۇرىلۋدا.

جاڭارتىلعان ءبىلىم مازمۇنى جاعدايىنداعى مەكتەپتىڭ ەرەكشەلىگى – وقۋداعى جەتىستىكتەر ناتيجەلى سي­پاتقا يە, ال وقۋ پروتسەسى وقۋشى­لار­­دىڭ ءاربىر ساباقتا ءبىلىمدى «تابۋ­دا­عى» بەلسەندى قىزمەتىمەن سيپاتتالادى. بۇعان قول جەتكىزۋدى ءاربىر مۇعالىم وزىنەن باستايدى, ول جاڭارۋ ءۇردىسىنىڭ الەۋمەتتىك قىرلارىن كورسەتەدى. مۇعالىم پەداگوگيكالىق ويلاۋ نەمقۇرايلىعىن جەڭۋى جانە وقۋشىمەن بىرگە ءوزى دە وقۋى ءتيىس. ءبىلىم الۋشىلاردىڭ قولايلى دامۋى ءۇشىن دوستىق قارىم-قاتىناستاعى ورتانى قۇرۋ ماڭىزدى.

جاڭارتىلعان وقۋ باعدارلامالارىنىڭ مازمۇندىق ەرەكشەلىكتەرى ءپان مازمۇنىن جوبا­لاۋدىڭ كۇردەلىلىك ۇستانىمى, ياعني ءبىلىم مەن بىلىكتى ارتتىرۋدا وقۋ ماتەريالىن تىگىنەن, سونداي-اق كول­دەنەڭىنەن بىرتىندەپ كەڭەيتۋ ء(بى­لىمدى تاقىرىپتار بويىنشا جانە سىنىپتار بويىنشا كۇردەلەندىرۋ), ءبىلىم بەرۋ دەڭگەيلەرى جانە تۇتاس وقىتۋ كۋرسى بويىنشا پەداگوگيكالىق ماقساتتاردىڭ پانىشىلىك بايلانىستارىن بارىنشا ەسكەرۋگە مۇمكىندىك بەرۋ, بولىمدەر مەن ۇسىنىلعان تا­قى­­رىپتار مازمۇنىنىڭ ۋاقىت تالابىنا سايكەس بولۋى, الەۋمەتتىك داع­دى­لاردىڭ قالىپتاسۋىنا نازار اۋ­دارۋ, وقۋ پروتسەسىن ۇزاق مەرزىمدى, ور­تا مەرزىمدى, قىسقا مەرزىمدى جوس­پارلار تۇرىندە تەحنولوگيالاندىرۋ بولۋى ءتيىس.

فيزيكا سالاسى بويىنشا وقۋ­شىلاردىڭ ءبىلىم, بىلىك داعدى­لا­رىن قا­لىپتاستىرۋ نەگىزگى ورتا جانە جالپى ورتا ءبىلىم بەرەتىن مەكتەپ باع­دار­لاماسىندا جەتەكشى ورىن الادى. بۇل الەمنىڭ ءبىرتۇتاس عىلىمي بەينەسىن قالىپتاستىرۋداعى فيزيكانىڭ پراكتيكالىق ماڭى­زى­مەن ايقىندالادى.

فيزيكا – تابيعات تۋرالى عىلىم. ونىڭ ماقساتى – زاتتار مەن دەنەلەردىڭ, قۇبىلىستار مەن پروتسەستەردىڭ فيزيكالىق قاسيەت­تەرىن تانىپ-ءبىلۋ, تابيعات قۇبى­لىس­تارىنىڭ زاڭدىلىقتارىن زەرت­تەۋ. فيزيكا ءپانىن تابىستى وقى­تۋ مۇعالىمنىڭ تىكەلەي كاسىبي تاجىريبەسى مەن قۇزىرەتتىلىگىنە, وقۋ ۇدەرىسى ناتيجەلەرىنە باسىم كوڭىل بولۋىنە بايلانىستى. قازىرگى كەزدە تابىستى بولۋ ءۇشىن وقۋ­شى­لارعا ءبىلىم قانداي قاجەت بولسا, داعدى دا سونداي قاجەت دەگەن وي­دىڭ جاقتاستارى كوبەيىپ كەلەدى. بۇل وقۋشىلاردىڭ اقپاراتتى ەستە ساقتاپ, العان بىلىمدەرىن ۇعىنۋىن, ءتۇسىنۋىن جانە ءارتۇرلى سالادا قولدانا ءبىلۋىن تالاپ ەتەدى. بۇل جاڭارتىلعان ءبىلىم باعدارلاماسى وقۋشى ءۇشىن دە, مۇعالىم ءۇشىن دە ءتيىمدى.

مۇعالىمدەر وقۋشىلارىنىڭ نە بىلەتىنىن جانە نەنى جاساي الاتىنىن, سونداي-اق ولاردىڭ قىزىعۋشىلىقتارىن, ءار وقۋشىنىڭ نەنى جاقسى كورەتىنىن بولجاي ءبىلۋى كەرەك. تەك ءوز ءبىلىمىن جانە شىعارماشىلىعىن ۇشتاي بىل­گەن ۇستاز عانا جاڭاشا ءبىلىم بەرەدى. ءاربىر جاڭاشىل مۇعالىم ءوزىنىڭ شىعارماشىلىق ارەكەتىن ءداستۇرلى ستيلدەن الشاقتاپ, ۇنەمى جا­ڭاشىل يدەيالار جەتەگىندە جۇر­سە, ءبىلىم ساپاسى جاقسارا تۇسەرى ءسوزسىز. جاڭارتىلعان ءبىلىم بەرۋ ماز­مۇنى ۇستازداردىڭ ىزدەنىسىنە, با­لا­لارعا دەگەن سۇيىسپەنشىلىگىنە, كا­سىپتىك دەڭگەيىنە بايلانىستى. مۇعالىم وقىتۋ, تاربيەلەۋ, دامىتۋ, قالىپتاستىرۋ قىزمەتى ارقىلى شاكىرتىن شىعارماشىلىق جولعا جەتەلەيدى. ناتيجەسىندە قوعام تالابىنا ساي تۇلعا قالىپتاستىرادى.

ءبىلىمنىڭ ساپاسى – ەڭ الدىمەن ماقساتتىڭ جانە ناتيجەنىڭ ساپاسى, ودان كەيىن باسقارۋدىڭ, ۇستازدىڭ, پەداگوگيكالىق ارەكەتتىڭ, وقۋشىنىڭ سا­پاسى, ەڭ سوڭىندا پەداگوگيكالىق ءۇردىستىڭ ساپاسى. بۇل – جاڭا كەزەڭدە ادام­داردى ءومىر سۇرۋگە باۋلۋ ءۇشىن بۇرىنعىدان دا جوعارى دەڭگەيدە ءبىلىم بەرۋ دەگەن ءسوز. دەمەك, بۇگىنگى زامان مۇعالىمى قازىرگى قوعامدىق-الەۋمەتتىك تا­­لاپتارعا جاۋاپ بەرەتىن, جان-جاقتى, ءبىلىمدى, جاڭاشىل ويلاۋ داعدىسىن مەڭ­گەرگەن, وقۋشىنىڭ جان-جاقتى دامۋىن ۇيىمداستىرا الاتىن زاماناۋي تۇل­عا بولۋى كەرەك. جاڭارتىلعان ءبىلىم بەرۋ ماز­مۇنى قازاقستان بويىنشا بار­لىق وقۋشىلاردان جوعارى ناتيجەنى قام­تاماسىز ەتۋگە كومەكتەسەدى جا­نە مۇعالىمدەردىڭ ءبىلىم بەرۋ باع­دار­لاماسىن ءتيىمدى ىسكە اسىرۋىنا مۇم­كىندىك بەرەدى.

گۇلزيرا سارسەنعاليەۆا,

ي.تايمانوۆ اتىنداعى ورتا

 مەكتەپتىڭ مۇعالىمى

اتىراۋ