قازاقستاننىڭ حالىق ءارتىسى, مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى نۇرجامال ۇسەنباەۆا «ەگەمەن قازاقستانعا» ارنايى سۇحبات بەردى.
– نۇرجامال پەرنەبەكقىزى, تاياۋدا عانا ءسىز ەرەكشە جەتىستىك ءۇشىن ەۋرازيا شىعارماشىلىق وداعى بەرەتىن «ەۋرازيا سىيلىعىنىڭ» التىن لاۋرەاتى اتاندىڭىز. ونەر جولىن ۇستانعان وتىز بەس جىلدان بەرى ءتۇرلى اتاق پەن ماراپاتتارعا قول جەتكىزىپ كەلە جاتىرسىز عوي. سوندا دا ءسىزدى كەزەكتى جەتىستىگىڭىزبەن قۇتتىقتاعىمىز كەلەدى.
– كوپ راحمەت! مەن بۇل اتاق تاپسىرىلعاندا مۋمبايدا اعىلشىن كومپوزيتورى جانە ديريجەرى كارل دجەنكينستىڭ كونتسەرتىندە جۇرگەنمىن. ول كونتسەرتكە قاتىسۋدىڭ ءوزى مەن ءۇشىن ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىك, جەتىستىك, شىعارماشىلىق باقىت ەدى. رەسەي ەلشىلىگى 21 قىركۇيەك كۇنى بەلگىلەنگەن لاۋرەاتتارعا «ەۋرازيا سىيلىعىن» تابىستادى. ەلدەن جىراقتا جۇرگەن مەن ءۇشىن سول قۇتتىقتالعانداردىڭ اراسىندا ءوزىمنىڭ دە بولعانىم ۇلكەن قۋانىش سىيلادى.
– ءسىز سەگىز جاسىڭىزدان مۋزىكامەن اينالىستىڭىز. سانالى ءومىرىڭىزدى بەكزات ونەرگە ارناپ كەلەسىز. ءوزىڭىزدى, ءومىرىڭىزدى مۋزىكاعا ارنادىڭىز. ال مۋزىكا سىزگە نە بەردى؟
– مۋزىكا – مەنىڭ تاعدىرىم, تاعدىر ۇسىنعان سىيىم. بۇل مەنىڭ جۇمىسىم جانە ول ماعان ۇنەمى قۋانىش, تەك قانا باقىت سىيلاپ كەلەدى. ماماندىق ماسەلەسىنە كەلگەندە مەن جالپى باقىتتى اداممىن. ويتكەنى ءوزىمدى تولىقتاي ونەرگە, مۋزىكاعا ارناعان بولسام, ول دا ماعان ءدال سولاي جاۋاپ بەرىپ كەلە جاتىر. مۋزىكا مەنى ءوزىنىڭ بيىك شىڭىنا باستادى. مەنىڭ وعان بەرگەنىمە قاراعاندا, ونىڭ ماعان بەرىپ جاتقانى كوپ دەپ ويلايمىن. سوندىقتان مەن ونى جاقسى كورەمىن, ۇنەمى جاراتۋشىعا وسى ونەر جولىنا سالعانى ءۇشىن شۇكىرشىلىك ايتىپ كەلەمىن. مۋزىكا ماعان قيىن ساتتەردە كومەكتەسەدى. اۋىرسام ەمدەيدى, بارلىق نارسەگە فيلوسوفيالىق كوزبەن, بايسالدى قاراۋعا ۇندەيدى. مۋزىكا جالپى ادامدى تازارتادى, شىنايىلىققا شاقىرادى, بيىكتەتەدى, جاقسىلىققا جەتەلەيدى.
– ءسىزدىڭ ۇستازىڭىز كوزى تىرىسىندە تالاي وپەرا قىرانىن باپتاپ ۇشىرعان قازاقستاننىڭ حالىق ءارتىسى بەكەن جىلىسباەۆپەن اڭگىمەلەسكەنىمدە, «نۇرجامال ماعان ۇنەمى «مەن ءوزىمنىڭ ازعانتاي عانا مۇمكىندىگىممەن ۇلكەن جەتىستىكتەرگە ۇمتىلىپ ءجۇرمىن عوي» دەپ ايتادى. ءوزىنىڭ تالانتىن, قابىلەتىن تومەن باعالايدى. ال نۇرجامالدىڭ بويىندا وزىنە ءتان ەرەكشە تارتىمدىلىق, داۋىسىندا نازىك ءبىر سىر بار», دەگەن ەدى. قازىرگى سوزىڭىزگە قاراپ سول ەسىمە ءتۇسىپ وتىر.
– راسىندا, مەن جەڭىسكە تالانت ەمەس, ەڭبەك جەتەلەيدى دەگەنگە سەنەمىن. ادامنىڭ بارلىق جەتكەن جەتىستىگىنىڭ 5 پايىزى عانا تالانتتان, قالعانى ەڭبەكپەن كەلەدى دەپ جاتادى عوي. سول دۇرىس دەپ ويلايمىن. ەگەر سەنىڭ بويىڭدا قابىلەت, تالانت بولىپ, ونى ورنىمەن جاراتا الماساڭ, وندا سەن تاسادا قالمايسىڭ با؟ ەلگە قالاي پايداڭدى تيگىزەسىڭ, قالاي تانىلىپ, قالاي قۇرمەتكە يە بولاسىڭ؟ سوندىقتان مەن دە قانداي دا ءبىر جەتىستىككە قول جەتكىزىپ, بيىككە كوتەرىلىپ جاتسام, ول 100 پايىز تالانتىمنان ەمەس, قاجىرلى ەڭبەكتەن دەپ ويلايمىن.
– كەز كەلگەن ونەردىڭ شىڭىنا شىعۋ ءۇشىن, راسىندا, سول ونەرگە تولىق بەرىلۋ كەرەك. فاناتيزم قاجەت. ال ءسىز مۋزىكاعا ءوزىڭىزدى ارناعان سوڭ ءومىردىڭ باسقا قىزىقتارىنان قۇر قالدىم دەپ ويلامايسىز با؟ ماسەلەن, ءسىز دۇكەندەگى نان مەن ءسۇتتىڭ باعاسىن بىلمەۋىڭىز مۇمكىن. ماسەلەن, قۇربىلارىڭىزبەن باس قوسىپ, اڭگىمەلەسىپ وتىرۋدىڭ نەمەسە ەشتەڭە ىستەمەي, ەشتەڭە ويلاماي بوس ءجۇرۋدىڭ راحاتىن سەزىنبەۋىڭىز مۇمكىن. بولماسا, جاي عانا تاماق دايىنداپ, ءۇي تازالاپ, كيىم ۇتىكتەپ, ەرىنىڭ جۇمىستان قايتقان ۋاقىتىن كۇتىپ وتىراتىن قاراپايىم ايەل ءومىرىنىڭ دە ءوز باقىتى بارىن بىلمەي ءوتۋىڭىز مۇمكىن عوي.
– ءيا, مەن مۋزىكاعا بەرىلگەن, بار قۋانىشى مەن شاتتىعىن, بارلىق نەسىبەسى مەن باقىتىن مۋزىكادان تاپقان اداممىن. وسى ماماندىعىم ارقىلى الەمدى كورىپ, تانىپ جاتىرمىن. وسى ماماندىعىمنىڭ ارقاسىندا قىزىقتى, ەرەكشە ادامدارمەن تانىسىپ, ارالاسىپ ءجۇرمىن. سولاردى تانىعان سايىن, ولارمەن ارالاسقان سايىن مەنىڭ دە كوزقاراسىم تولىسىپ, جان-دۇنيەم بايىپ, كەمەلدەنىپ, كوكجيەگىم كەڭەيۋدە. مەن ەشقاشان زەرىگىپ كورگەن ەمەسپىن. ويتكەنى, مەنىڭ ءومىرىم قوزعالىسقا تولى. مەن بەلسەندى اداممىن, العا قويعان كوپتەگەن ماقسات-مىندەتتەرىم, قول جەتكىزگىم كەلەتىن كوپ ارمانىم بار. جالپى, ماعان ءوزىمنىڭ ءومىرىم قىزىق. سوندىقتان الدەنەدەن قۇر قالدىم ەكەن دەپ ويلامايمىن.
– وزەندى ءبىر باعىتقا بۇرساڭ, ارناعا تولىپ اعادى. كەنەرى كەمەل كەلەدى. ال بىرنەشە ارناعا بولىنگەندە ونىڭ سۋى دا, اعىسى دا باسەڭدەي بەرەتىنى انىق. ادامنىڭ كوڭىلى, ماحابباتى دا سول سياقتى... ەندەشە ءسىز ءوزىڭىزدى مۋزىكاعا ارناپ, ماحابباتىڭىزدى, ىقىلاس-زەيىنىڭىزدى كوبىنە ونەرگە جۇمساعاندا جاقىن تۋعاندارىڭىزدىڭ, دوس-جارانىڭىزدىڭ «بىزگە كوڭىل بولمەي كەتتىڭ؟» دەپ رەنجىگەن كەزدەرى بولعان جوق پا؟
– ونەر جولىم باستالعالى كوبىنەسە تۋعان-تۋىستارىمنىڭ, وتباسىمنىڭ جانىندا بولا الماي قالاتىنىم راس. بىراق مەنىڭ جاقىن ادامدارىم, قۇدايعا شۇكىر, مەنىڭ جۇمىسىما تۇسىنىستىكپەن قارايدى. مەن قاندايمىن, مەنى وسى قالپىندا قابىلدايدى, وسى كۇيىمدە جاقسى كورەدى. مەن دە ولاردىڭ ءبارىن قالاي بار, سولاي جاقسى كورەمىن جانە ەشقايسىسىن وزگەرتۋگە, وزىمە ىڭعايلى باعىتقا بۇرۋعا تىرىسپايمىن. قاي قيىردا جۇرسەم دە ەڭ جاقىن ادامدارىممەن ۇنەمى جانىم بىرگە. ءبىز ءبىر-ءبىرىمىزدى سەزىنىپ, ءبىر-ءبىرىمىز ءۇشىن الاڭداپ وتىرامىز. قازىر, راس, ءبىزدىڭ دەم الىپ, ءوز راقاتىمىزبەن ءومىر سۇرەتىن ۋاقىتىمىز تايادى. بىراق سوندا دا مەن بۇرىن, وسىدان ون بەس-جيىرما جىل بۇرىن قالاي بەلسەندى جۇمىس ىستەسەم, قازىر دە سول ارىنىمنان قايتقان جوقپىن. جالپى, مۇمكىندىگىم باردا جۇمىس ىستەۋدى توقتاتپايمىن, جۇمىس ىستەيمىن جانە سول ىستەگەن جۇمىسىمنان ىلعي راقات تاۋىپ كەلەمىن. مەنىڭ وسى ونەرگە دەگەن ماحابباتىم مەن تالپىنىسىمدى ءتۇسىنىپ, ۇنەمى قولداۋ كورسەتىپ وتىرعان وتباسىما, جاقىندارىما ءدان ريزامىن.
– ءسىز جايىندا تاعى ءبىر ۇستازىڭىز بازارعالي جامانباەۆ «نۇرجامال ۇياڭ, ۇيالشاق قىز ەدى. اسىرەسە دايىندىق كەزىندە وزگەلەردىڭ كىرىپ, تاماشالاپ وتىرعانىن بىلسە, ۇيالىپ قالاتىن», دەگەن ەدى... كوپتىڭ الدىنا شىعىپ قىسىلماي ونەر كورسەتۋ, ءان سالىپ, اريالار ورىنداۋ, سپەكتاكلدەردە ويناۋ كەزىندە سول ۇيالشاقتىقتى قالاي جەڭدىڭىز؟ العاش ساحناعا شىققاندا اياعىڭىز دىرىلدەمەدى مە؟ ماسەلەن, ەڭ العاش رەت «قىز جىبەكتە» جىبەك وبرازىن ورىنداعاندا.
– ءبىزدى اتا-انامىز بالا كۇنىمىزدەن ەڭبەكسۇيگىشتىككە, سالماقتىلىققا, جاۋاپكەرشىلىككە, ۇلگەرىمدى بولۋعا ۇيرەتتى. ۇلكەندەردى قۇرمەتتەپ, كىشىگە قامقور بولۋ كەرەكتىگىن كۇن سايىن ەمەۋرىنمەن بولسا دا ۇقتىراتىن. وتباسىنداعى تاربيە قاتال بولسا دا, اتا-انامىز ەشقاشان ءبىزدىڭ مەكتەپتەگى كەشتەرگە قاتىسىپ, ونەر كورسەتۋىمىزگە, سپورتتىق سايىستارعا ءتۇسىپ, بەلسەندى بولۋىمىزعا كەدەرگى جاساعان ەمەس. سول قولداۋ, اتا-انامىز ارتقان ءۇمىت ماعان ارقاشان كۇش-جىگەر بەرىپ, بويىمىزعا سەنىمدىلىك دارىتتى. ال كەيىنىرەك مەنىڭ ۋچيليششەدەگى, كونسەرۆاتورياداعى وقىتۋشىلارىم, تەاترداعى وزىمنەن ۇلكەن ارىپتەستەرىم ۇنەمى تىلەكتەستىك تانىتىپ وتىردى. وپەرالىق سپەكتاكل – ۇجىمدىق ونەر عوي. ءار سپەكتاكلدىڭ ءساتتى قويىلۋى – قويىلىمعا قاتىستى ونداعان, جۇزدەگەن ادامنىڭ جەتىستىگى. سوندىقتان مۇنداي ونەردىڭ جاۋاپكەرشىلىگى دە, قورقىنىشى دا, راقاتى دا بولەك. سۇراعىڭىزعا كەلسەم, راس, مەنىڭ العاشقى دەبيۋتىم «قىز جىبەك» وپەرالىق سپەكتاكلى بولدى. مەن دە وزگەلەر سياقتى العاش رەت ساحناعا شىعاردا قاتتى تولقىدىم. بىراق مەنىمەن بىرگە قويىلىمدا الىبەك دىنىشەۆ, شورا ۇمبەتاليەۆ, شابال بەيسەكوۆا, تاعى باسقا ارتىستەر بولعان ەدى. ولاردىڭ ءبارى دە ماعان جىلى سويلەپ, مەيىرىممەن, نيەتتەستىكپەن قاراپ, ۇلكەن قولداۋ كورسەتتى. ول ۇلكەن سەنىم بەردى, مەن ونى ەشقاشان ۇمىتپايمىن.
ء«تان سۇلۋلىعىن ارتتىرۋدان جان سۇلۋلىعىن ارتتىرۋ قيىن»– ءCىز باقىتتى ادامسىز. ويتكەنى ونەر بيىگىنەن تۇسكەن ەمەسسىز. كوپ الدىندا پەندەشىلىك تانىتىپ, تومەندەمەدىڭىز... بۇل اللانىڭ بۇيىرعان جولى ما, سانالىلىقتان, ساقتىقتان با؟
– ايتقانىڭىزدىڭ ءبارى شىعار... مەن ومىرىمدە ونەردى ءبىرىنشى ورىنعا قويعان اداممىن. ماعان ءوز سالامدا جۇمىس ىستەگەن ۇنايدى. ءوز جۇمىسىممەن شارشاعان ۇنايدى. ءبىر جاعى مۇنىڭ بارىنە العان تاربيەم, كورگەن ورتام سەبەپ بولعانى دا انىق. اكەم مارقۇم ماعان ۇنەمى «جۇمىسىڭدى قۋانىپ ءجۇرىپ اتقار. ەشقاشان ەشكىمگە رەنجىمە. ءوزىڭنىڭ كۇشىڭە سەن جانە ۇنەمى ەڭبەكتەن. سوسىن اتاق-ابىرويىڭدى قۇرمەتتە» دەپ ايتىپ وتىراتىن. ءدال وسىلاي وسيەت ەتىپ جازعان ءبىر جاپىراق قاعازى مەندە ءالى ساقتاۋلى تۇر... مەن بۇل جايىندا العاش رەت ءوزىمنىڭ ونەرىم مەن ءومىرىم تۋرالى جازىلعان «نۇرجامال» اتتى كىتاپتا اڭگىمەلەپ بەرگەن بولاتىنمىن.
– ءسىز ارتىسكە قويىلار تالاپ دەڭگەيىن كوتەرىپ جىبەرگەندەي كورىنەسىز. سۇلۋلىق پەن سىمبات, ونەر مەن ەڭبەك, ىزەت پەن ينابات – ءبارى ءبىر بويىڭىزدان تابىلادى. ءسىزدى كورگەندە «تالانتتى ادامنىڭ پەندەشىلىگىنە, كەمشىلىكتەرىنە كەشىرىممەن قاراۋ كەرەك» دەگەن قاعيدامەن مۇلدەم كەلىسپەي كەتۋگە بولاتىنداي. ال ءسىزدىڭ ونەر جولىنداعى باستى ۇستانىمىڭىز قانداي؟
– مەن ءوزىمدى اسقان سۇلۋمىن دەپ سانامايمىن. بىراق جان سۇلۋلىعى, ادامنىڭ رۋحاني بايلىعى, ىشكى مادەنيەتى ونىڭ سىر مەن سىمباتىن ارتتىرا تۇسەدى دەپ ويلايمىن. مەن ءۇشىن جان سۇلۋلىعى ءتان سۇلۋلىعىنان قىمبات. سىرتقى كورىكتى ارتتىرعانعا قاراعاندا, ىشكى دۇنيەنى كوركەيتۋ اناعۇرلىم قيىن كەلەتىنى دە سودان. ادامنىڭ قادىرىن ارتتىراتىن نارسە – قۇندىلىق. سوندىقتان ءسىز ايتقان قاسيەتتىڭ ءبارى بارلىعىمىزدىڭ بويىمىزدان تابىلۋى كەرەك. ال ونەردەگى ۇستانىمىما كەلسەم, مەن ۇنەمى ەڭبەكتەنىپ, دامۋعا تالپىنۋ, ىزدەنۋ قاجەت دەپ سانايمىن. قانداي دا ءبىر دارەجەگە جەتىپ, قانداي دا ءبىر اتاققا قول جەتكىزىپ الىپ, وزىڭە قاناعات قىلىپ توقتاپ قالماۋىڭ كەرەك. ويتكەنى ونەر مەن ءبىلىم, ەڭبەك جولى شەكسىز. الدا ءالى ءبىز كورمەگەن تالاي قىزىق بەلەستەر, تىڭ اسۋلار بار. جالپى, مەنىڭ كرەدوم ادامدارعا مۋزىكانىڭ سۇلۋلىعىن جەتكىزۋ, نۇرجامال دەگەن ءوز اتىما لايىق بولۋ.
– ەسىمىڭىزدى جاقسى كورەسىز بە؟
– ءيا, مەن ۇلكەن اعام بەرىك قويعان ءوز ەسىمىمدى جاقسى كورەمىن. ول كەزدە اعام جەتى جاستا عانا ەكەن. ارىستىڭ ورتالىق كينوكلۋبىندا تۋرا سول كۇندەرى «دالا قىزى» دەگەن فيلم كورسەتىلىپ جاتقان عوي. كينوعا بارىپ كەلگەنىندە مەنىڭ تۋعانىمدى ەستىپ, اعام سول فيلمدەگى نۇرجامال دەگەن باستى كەيىپكەردىڭ ەسىمىن ماعان قويۋدى سۇراپتى. بالا دا بولسا ساناسىنىڭ تۇبىندە قارىنداسىم سونداي دالا قىزى بولىپ, ەلىنە, حالقىنا قىزمەت ەتسە دەگەن ارمان جاتقان بولار, بالكىم. ول ارمان قانشالىقتى ورىندالىپ جاتىر, ونى ەندى مەن ايتا المايمىن, مەنىڭ تىڭدارماندارىم, ونەرسۇيەر ەلىم عانا ايتا الادى.
«تەاتردان كەتتىم, بىراق ساحنادان كەتكەن جوقپىن»-اۋدارماشى, الەم ادەبيەتىنىڭ جاۋھارى ماركەستىڭ ء«جۇز جىلدىق جالعىزدىعىن» قازاق تىلىنە اۋدارعان قالامگەر كەڭەس يۋسۋپوۆتان ء«ار ەلدىڭ شىعارمالارىن اۋدارىپ, ءار ەلدىڭ جازۋشىسىنىڭ جان الەمىنە بويلاپ ءجۇرسىز, بۇل ءسىزدىڭ بولمىسىڭىزعا, سانا-سەزىمىڭىزگە ىقپال ەتپەدى مە؟» دەپ سۇراعانىمدا, وزىنە ءبىر ۇستازى «سەن نەشە ءتۇرلى ادەبيەتتى وقىپ, نەشە تىلدە جازعان جازۋشىلاردى اۋدارىپ ءجۇرسىڭ عوي. سەنەن بولاشاقتا ۇلكەن ينتەلليگەنت شىعادى» دەگەنىن ايتقان ەدى... ءوزىڭىز ورىنداعان سارا, جىبەك, اجار, تاعى باسقا قازاق ارۋلارىنىڭ وبرازى, سول سەكىلدى ۆيولەتتا, دجيلدا, روزينا, ميكاەلا سىندى ەۋروپالىق تۇلعالار پارتياسى سىزگە ىقپالىن تيگىزدى مە؟ جالپى, سىزدە كەيىپكەرگە ەلىكتەۋ, كەيىپكەردەن ۇيرەنۋ دەگەن بولا ما؟
– قانداي دا ءبىر وبراز جاساعاندا, ارينە, سول وبرازعا بارىنشا ەنەمىن. ساحنادا وزىمە تاپسىرىلعان كەيىپكەردىڭ ءومىرىن ءسۇرىپ, سونىڭ ىشكى الەمىنە بويلايمىن, ءوز كەيىپكەرىمنىڭ مۇڭىن ءوز مۇڭىمداي قابىلداپ, قۋانىشىن ءوز قۋانىشىمداي كورەمىن. وبرازدى كومپوزيتور قالاعانداي شىنايى, تۇسىنىكتى جەتكىزۋ ءۇشىن بارىمدى سالاتىنىم انىق. وندايدا, ارينە, كەيىپكەرىڭدى وزگەلەردىڭ ەسىندە قالارلىقتاي سومداۋعا تىرىساسىڭ. ءسويتىپ ءجۇرىپ كەيىپكەرىڭنىڭ بارلىق جاقسى جاعىن, ەرەكشە قاسيەتتەرىن ءوز بويىڭا قابىلداپ الاسىڭ. كوركەم ادەبيەت سەكىلدى, پوەزيا, سۇڭعات, سونىمەن قاتار وپەرا دا بىزگە اسەر ەتەدى. ءبىزدى تاربيەلەيدى. ءبىزدىڭ جاقسى كەيىپكەرلەرگە ۇقساعىمىز كەلىپ تۇرادى, ەلىكتەيمىز. بۇل تىڭدارماندارعا عانا قاتىستى ەمەس, وپەرا ورىنداۋشىلارى دا شىعارما كەيىپكەرلەرىنەن ەموتسيالىق اسەر الادى. بىراق مەن بارلىق كەزدە ساحنا مەن ءومىردىڭ شەكاراسىن بىلەمىن. شىنايى ءومىردى ساحناعا, ساحنانى شىنايى ومىرگە ارالاستىرمايمىن. ءار نارسەنىڭ ءوز ورنى بار. ساحنادا بيىك پاتشايىم بولساڭ دا, ۇيدە قاراپايىم ايەل ەكەنىڭدى ۇمىتپاۋىڭ كەرەك. بۇل قاعيدا العاش رەت ساحناعا شىققان كۇننەن باستاپ مەنىڭ ساناما ۇمىتىلماستاي بولىپ جازىلعان.
-قازاقتىڭ كورنەكتى كومپوزيتورى تولەگەن مۇحامەدجانوۆ سىزگە ومىرلىك جار رەتىندە دە, ونەردە تىرەك رەتىندە دە كوپ دەمەۋ بولىپ كەلە جاتقانىن ايتىپ ءجۇرسىز. تولەگەن اعا ءسىزدى ىلعي دامۋعا, ىزدەنۋگە ۇگىتتەدى. ال ءسىز شە؟ ول كىسىنىڭ مۋزاسى بولىپ شىعارماشىلىعىنا دەم بەرە الدىڭىز با؟
-ءبىز تولەگەن ەكەۋمىز دە شىعارماشىلىق ادامدارىمىز. ءبىر-ءبىرىمىزدى جاقسى تۇسىنەمىز, جان-جۇرەگىمىزبەن سەزىنەمىز. جانىڭدا ءوزىڭدى تۇسىنەتىن, سەنىڭ مىقتى مامان, ۇلكەن تۇلعا بولىپ قالىپتاسۋىڭدى قولداپ, تىلەۋىڭدى تىلەپ وتىراتىن ادامنىڭ بولعانى وتە ماڭىزدى نارسە. بۇل تۇرعىدا مەنىڭ ومىرىمدەگى تولەگەننىڭ ءرولى مەن ىقپالى قانداي بولسا, تولەگەننىڭ ومىرىندەگى مەنىڭ ءرولىم جانە ىقپالىم ءدال سونداي دەپ ايتا الامىن. مەن ءوز كۇيەۋىمنىڭ قىزمەتىن, ونىڭ ۇستانعان جولى مەن موينىنا العان مىندەتتەرىنىڭ قىر-سىرىن جاقسى بىلەمىن جانە ۇنەمى قولداپ, ونىڭ ءار جەتىستىگىنە قۋانىپ, ماقتانىپ وتىرامىن.
– ايتپاقشى, توكەڭ «اقجەلكەن» اتتى ءانىن «وتباسىمىزدىڭ گيمنى» دەپ اتاعان ەدى.
– «اقجەلكەن» – ءبىز شاڭىراق قۇرىپ, وتباسى بولعاننان كەيىن, مەن العاش رەت ۇزاق ۋاقىتقا گاسترولگە كەتكەندە تولەگەننىڭ تەرەڭ ساعىنىش ۇستىندە جازعان ءانى. ول بۇگىندە ءبىزدىڭ وتباسىمىزدىڭ جانە دوستارىمىزدىڭ ورتاق سيمۆولىنا, گيمنىنە اينالعانى دا راس. بۇل ءان ءبىزدىڭ بىرلىگىمىزدى ارتتىرىپ, بارىمىزگە ورتاق قۋانىش, شابىت, ىڭكارلىك سىيلايدى. ءبىز وسى ءاندى ورىنداعاندا سوزبەن ايتىپ جەتكىزگىسىز ءلاززات الامىز, قۋاتتانىپ, قۋانىشقا كەنەلەمىز.
– «اقجەلكەن» ءانىن ويلاسام, ماعان سىزدەر مۋزىكانى ورتاق بالالارىڭىزداي نەمەسە انالارىڭىزداي ايالاپ, مۋزىكا تاعدىرى تۋرالى تولعانىپ, اڭگىمەلەسىپ وتىرعان بەينەدە ەلەستەيسىزدەر... جالپى اڭگىمەلەرىڭىزدىڭ شامامەن قانشا پايىزى مۋزىكا جونىندە بولادى؟
– ءبىز شىعارماشىلىق ادامدارى بولعاننان كەيىن كوبىنە اڭگىمەمىز مۋزىكا, شىعارماشىلىق جوسپارلار, يدەيالار تۋرالى بولاتىنى راس. ءبىز ءۇشىن بۇل كادىمگى ومىرلىك تاقىرىبىمىز جانە رۋحاني قاجەتتىلىگىمىز سەكىلدى.
– تاياۋدا «ماما» اتتى حالىقارالىق قايىرىمدىلىق قورىنىڭ جەتەكشىلىگىن قولعا العانىڭىز تۋرالى ەستىگەن ەدىم.
– ءيا, ماعان «ماما» اتتى حالىقارالىق قايىرىمدىلىق قورىنىڭ قازاقستان فيليالىنا جەتەكشىلىك ەتۋ ۇسىنىلعانى راس جانە مەن ونى قابىلدادىم. ويتكەنى قايىرىمدىلىق مەن ءۇشىن تىڭ نارسە ەمەس ەدى. بارلىق كەزدە قايىرىمدىلىق ماقساتتاعى كونتسەرتتەرگە, اكتسيالارعا قاتىسىپ كەلە جاتىرمىن عوي. ازىرگە ول ۇيىم ءوز جۇمىسىن باستاعان جوق, قۇجاتتارى دايىندالۋ ۇستىندە.
– تەاتردى قالاي قيىپ تاستاپ كەتتىڭىز؟
– ءيا, مەن تەاتردان كەتتىم, بىراق بۇل ساحنادان كەتتى دەگەن ءسوز ەمەس. بۇرىنعىداي گاسترولگە شىعىپ, سپەكتاكلدەرگە قاتىسىپ تۇرامىن, ءان سالىپ كونتسەرتتەرگە شىعاتىن بولامىن. ماسەلەن, الدا 28 قازان كۇنى استاناداعى «استانا» كونتسەرت زالىندا جەكە كونتسەرتىمدى بەرمەكشىمىن. ول كەشتى ۇزاق ويلانىپ, «سىزدەرگە ءمولدىر سەزىممەن» دەپ اتادىم. ويتكەنى سول كەشتە تىڭدارماندارىما ءوزىمنىڭ بارلىق جىلى لەبىزىمدى, كوڭىلىمدى, سەزىمىمدى جەتكىزگىم كەلدى. كونتسەرتىمە ونەر ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ستۋدەنتتەرى, ءارتۇرلى بايقاۋلاردا لاۋرەات بولعان جاس انشىلەر قاتىسپاقشى. ولار جاي عانا انشىلەر ەمەس, ناعىز تالانتتار, داۋىسى جاقسى, بولاشاعى زور انشىلەر. بۇيىرتسا ءبىز بىرگە كونتسەرت كورەرمەندەرىنە تاماشا كەش سىيلايمىز دەپ ويلايمىن
.– نۇرجامال پەرنەبەكقىزى, ءسىز راسىندا ەرتە تانىلىپ, ەلدەگى ەڭ ۇلكەن ماراپاتتارعا ەرتە قول جەتكىزدىڭىز عوي. سىزدىڭشە, ونەردى مويىنداتىپ, اتاققا قول جەتكىزۋ قيىن با, الدە سول جيعان ابىرويدى ساقتاپ قالۋ قيىن با؟
-مەن عابيت مۇسىرەپوۆ, نۇرعيسا تىلەنديەۆ سەكىلدى ءبىرتۋار تۇلعالاردان باتا العان باقىتتى اداممىن. ءيا, مەن ونەر جولىن باستاماي تۇرىپ, ءاۋ باستا-اق باق قۇسى مەنىڭ باسىما كەپ قوندى. ساتتىلىك مەن جاقتا بولدى, ولاي دەيتىنىم, ەڭ العاش رەت باق سىناعانىمدا-اق جۇزدەگەن ۇمىتكەردىڭ اراسىنان ۇستازدارىمنىڭ ءۇمىتى مەنى العا وزدىرىپ, قىز جىبەك رولىنە مەن تاڭداپ الىندىم. ول – ورگە باستاعان ونەر جولىمنىڭ باسى ەدى. بىراق سودان بەرى كۇندە ەڭبەكتەنىپ, كۇندە ءوزىمدى جەتىلدىرۋگە جۇمىس ىستەمەگەن بولسام, مەن بۇگىنگى دارەجەگە جەتپەس ەدىم. دەمەك ەكەۋى دە وڭاي ەمەس. ەكەۋى دە ەڭبەككە جانە اللانىڭ بۇيىرعان باعىنا بايلانىستى. مەن قازىر دە ىزدەنىستى, جۇمىستى توقتاتقان ەمەسپىن. ساحنادا جۇرگەنىمە وتىز جىلدان اسسا دا مەن ەڭ ۇلكەن قۋانىش-باعىمدى وسى جولدان تاۋىپ كەلە جاتىرمىن. ادامنىڭ ىزدەنىپ, دامۋ, جەتىلۋ قابىلەتى سارقىلمايتىن بولسا, ول – عاجاپ نارسە! ءومىر مەن ءۇشىن وسىنىسىمەن قۇندى, وسىنىسىمەن قىزىق.
اڭگىمەلەسكەن ءنازيرا بايىربەك, جۋرناليست, «دارىن» مەملەكەتتىك جاستار سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى
سۋرەتتى تۇسىرگەن ەرلان ومار, «ەگەمەن قازاقستان»