بۇگىن, ياعني جۇما كۇنى تۇركىتىلدەس مەملەكەتتەر ىنتىماقتاستىق كەڭەسىنىڭ (تۇركى كەڭەسى) ءى ءسامميتى باستالماق. ال كەشە تۇركىتىلدەس مەملەكەتتەر ىنتىماقتاستىق كەڭەسىنە مۇشە مەملەكەتتەر سىرتقى ىستەر مينيسترلەرى كەڭەسىنىڭ وتىرىسى بولىپ ءوتتى.
تۇركى كەڭەسىن قۇرۋ تۋرالى شەشىم 2009 جىلعى 3 قازاندا ءتۇركىتىلدەس مەملەكەتتەر باسشىلارىنىڭ ناحچىۆان ءسامميتىنىڭ قورىتىندىسى بويىنشا قابىلدانعانى بارشاعا ءمالىم. قازىرگى تاڭدا تۇركى كەڭەسىنە ءتورت مەملەكەت – ازەربايجان, قازاقستان, قىرعىزستان جانە تۇركيا مۇشە بولىپ تابىلادى.
كەشە وسى ءتورت مەملەكەتتىڭ سىرتقى ىستەر مينيسترلەرى ءبىر جەردە توقايلاسىپ, قازاقستان پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ توراعالىعىمەن بۇگىن وتكىزىلەتىن تۇركى كەڭەسىنىڭ ءى سامميتىنە سوڭعى دايىندىق جۇمىستارىن تالقىلادى.
وتىرىستى قازاقستان سىرتقى ىستەر ءمينيسترى ەرجان قازىحانوۆ اشىپ, الدىمەن تۇرىك رەسپۋبليكاسىنىڭ وڭتۇستىك-شىعىسىنداعى لاڭكەستىك ارەكەت قۇرباندارىنا بايلانىستى تۇركيا ۇكىمەتى مەن تۇرىك حالقىنا, قازا تاپقان ازاماتتاردىڭ وتباسىلارى مەن تۋعان-تۋىسقاندارىنا قازاقستان جۇرتىنىڭ اتىنان كوڭىل ايتتى.
– ورنى تولماس قاسىرەتتى باۋىرلاس تۇرىك حالقىمەن بولىسە وتىرىپ, تەرروريزمگە قارسى تۇركى حالىقتارىنىڭ بىرلەسكەن ءارى تاباندى كۇرەسىن ودان ءارى جانداندىرۋ قاجەت دەپ سانايمىز, – دەدى قازاقستاندىق مينيستر. وسىدان كەيىن ول ماڭىزدى شارانىڭ ازەربايجان, قازاقستان مەن قىرعىزستان تاۋەلسىزدىكتەرىنىڭ 20 جىلدىعىندا ءوتۋىنىڭ نىشاندىق بەلگىسى بار ەكەندىگىن ايتتى.
ەلىمىز سىرتقى ساياسات ۆەدومستۆوسىنىڭ باسشىسى الماتى ءسامميتى تاريحىمىزدىڭ, ءتىلىمىزدىڭ جانە مادەنيەتىمىزدىڭ ورتاقتىعىنا نەگىزدەلگەن مەملەكەتتەرىمىز اراسىنداعى ىنتىماقتاستىقتى ودان ءارى دامىتىپ, نىعايتۋعا باعىتتالعان جاڭا اسۋلى كەزەڭ دە ۇيىمداستىرىلىپ وتىرعانىن تىلگە تيەك ەتە كەلە: – تۇركى كەڭەسى قانداي دا بولسىن ءۇشىنشى ەلدەرگە قارسى باعىتتالماعان. ءوز قىزمەتىندە ءبىزدىڭ ەلدەرىمىز وكىلدىك ەتەتىن بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمى ماقساتتارى مەن قاعيداتتارىن, حالىقارالىق قۇقىق نورمالارىن, سونداي-اق ەۋروپاداعى قاۋىپسىزدىك جانە ىنتىماقتاستىق ۇيىمى مەن باسقا دا حالىقارالىق ۇيىمدار شەڭبەرىندە قابىلدانعان مىندەتتەمەلەرىن تولىق قولدايتىندىعىن اتاپ ءوتۋ ماڭىزدى, – دەدى. ءمينيستردىڭ مالىمدەۋىنشە, كەلەشەكتە تۇركى كەڭەسى شەڭبەرىندە تۇركى مادەنيەتى مەن ونەرىن بىرلەسە دامىتۋ ۇيىمى – تۇركسوي, ءتۇركىتىلدەس مەملەكەتتەردىڭ پارلامەنتتىك اسسامبلەياسى (تۇركپا), تۇركى كەڭەسىنىڭ اقساقالدار كەڭەسى جانە باسقا دا سول سياقتى دەربەس قىزمەت ەتەتىن ينستيتۋتتار جۇمىسىن ۇيلەستىرۋ شارالارىن ىسكە اسىرۋ قاجەت.
وعان قوسا تۇركى كەڭەسى قامقورلىعىمەن استانا قالاسىندا قۇرىلىپ جاتقان «تۇركى اكادەمياسىنىڭ» قىزمەتىن قامتاماسىز ەتۋ بويىنشا ءىس-شارالار جۇزەگە اسۋى ءتيىس. وسى حالىقارالىق ۇيىمدى قۇرۋدى تەزدەتۋ ماقساتىندا حاتشىلىق مۇددەلى تاراپتارمەن اتالعان جالپىتۇركىلىك ينستيتۋت كەلىسىمىنىڭ بەيىمدەلگەن جوباسىن كەلىستىرۋ جۇمىسىن ۇدەتۋ كەرەكتىگى كورىنىپ وتىر.
– باس حاتشى, ەلشى حاليل اكىندجيدىڭ باسشىلىعىمەن تۇركى كەڭەسى حاتشىلىعىنىڭ ۇدەمەلى دامۋىنا ماڭىزدى ءمان بەرىلەدى. حاتشىلىق جوعارى دەڭگەيدەگى كەزدەسۋدى, ساراپشى توپتىڭ وتىرىستارىن جانە جالپىتۇركى باسىمدىقتارىن انىقتايتىن قۇجاتتاردى ساپالى ازىرلەۋىن قامتاماسىز ەتەتىنىنە كامىل سەنەمىز, – دەدى ە.قازىحانوۆ. قازاقستاندىق مينيستر تۇركى كەڭەسىنىڭ اقساقالدار كەڭەسى ينستيتۋتىنىڭ جۇمىسىن جانە ونىڭ اياسىندا ەكى وتىرىس وتكەنىن ريزاشىلىقپەن اتاپ ءوتىپ:
– وسى جىلعى 30 قىركۇيەكتە ءوتكەن اقساقالدار كەڭەسى ەكىنشى وتىرىسىنىڭ بارىسىندا تۇركى كەڭەسىنىڭ تۋى مەن ەمبلەماسىنىڭ جوبالارى, الەمدىك مۇرانىڭ بەيماتەريالدى قۇندىلىقتار ءتىزىمى ءۇشىن تۋىندىلارعا ۇسىنىستار, يۋنەسكو شەڭبەرىندە «تۇركى توبىن» قۇرۋ باستاماسى, تۇركى تاريحىن تانۋ تۋرالى فيلمدەردى دايىنداۋ ءمۇمكىندىگى جانە باسقا دا ماسەلەلەر قاراستىرىلدى, – دەدى. بارشاعا ءمالىم بولىپ وتىرعانداي, ءى سامميتتىڭ قورىتىندىسى بويىنشا مەملەكەت باسشىلارى بىرقاتار وزەكتى حالىقارالىق جانە وڭىرلىك ماسەلەلەر بويىنشا تۇركىتىلدەس مەملەكەتتەردىڭ كەلىسىلگەن ۇستانىمى مەن ەكونوميكالىق جانە مادەني-گۋمانيتارلىق ىنتىماقتاستىقتىڭ نەگىزدەلگەن باعىتتارىن انىقتايتىن الماتى دەكلاراتسياسىنا قول قويماق.
مەملەكەت باسشىلارىنىڭ شەشىمىمەن سىرتقى ىستەر مينيسترلەرىنىڭ كەڭەسىندە قابىلدانعان تۇركى كەڭەسىنىڭ راسىمدەر ەرەجەسى بەكىتىلەتىن بولادى.
ايناش ەسالي,
الماتى.
سۋرەتتى تۇسىرگەن بوريس بۋزين.