كەشە ەلوردادا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆ پەن پولشا رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى اندجەي دۋدانىڭ قاتىسۋىمەن قازاقستان-پولشا بيزنەس-فورۋمى ءوتتى.
ەلىمىزدىڭ ينۆەستيتسيالار جانە دامۋ مينيسترلىگى, «اتامەكەن» ۇلتتىق كاسىپكەرلەر پالاتاسى, سونىمەن قاتار ۇلتتىق پالاتانىڭ ەنشىلەس ۇيىمى قازاقستاننىڭ سىرتقى ساۋدا پالاتاسى مۇرىندىق بولعان اۋقىمدى شاراعا ەكى مەملەكەتتىڭ ءىرى كومپانيالارىنىڭ باسشىلارى, بيزنەستىڭ 450-گە تارتا وكىلى قاتىسقانىن اتاپ وتكەن ءجون. حالىقارالىق بيزنەس-فورۋمدا ءسوز سويلەگەن قازاقستان پرەزيدەنتى ەكى مەملەكەتتىڭ ساۋدا-ەكونوميكا سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىعىن دامىتۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن ايتىپ, بۇل قارىم-قاتىناستى كەڭەيتۋگە الەۋەتىمىزدىڭ جەتكىلىكتى ەكەنىن اتاپ ءوتتى. ەلباسى قازاقستاندا پولشا كاسىپكەرلەرىنە جۇمىس ىستەۋگە بارىنشا قولايلى جاعداي جاسالىپ وتىرعانىنا دا توقتالدى.
– پولشا ازاماتتارى قازاقستاندا ۆيزالىق تالاپتاردان بوساتىلعان. شاعىن جانە ورتا بيزنەستى, ماشينا جاساۋ جانە اۋىل شارۋاشىلىعىن دامىتۋ جونىندە جۇمىس توپتارى قۇرىلدى. ەلدەرىمىز اراسىندا جۇمىس ىستەپ جاتقان ۇكىمەتارالىق كوميسسيانىڭ ءرولى ماڭىزدى. وزدەرىڭىز بىلەتىندەي, قازاقستان ەۋرازيانىڭ جۇرەگىندە ورنالاسقان, ۇلى جىبەك جولىنىڭ ماڭىزدى بولىگى بولىپ تابىلادى. سول سەبەپتى قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسىنىڭ يدەياسىن ء(«بىر بەلدەۋ – ءبىر جول» – اۆت.) قولدادىق. وعان قوسىلىپ قانا قويماي, ۇلى جىبەك جولىن كەڭىنەن دامىتۋعا اتسالىستىق. قىتاي شەكاراسىنان كاسپي تەڭىزىنە دەيىن اۆتوبان سالدىق. رەسەي ارقىلى ەۋروپاعا شىعاتىن تەمىر جول جەلىسى تاعى بار. بۇدان بولەك, وڭتۇستىككە قاراي باراتىن تەمىر جول توسەلدى. اتالعان باعىتتاردى قىتايلىق ارىپتەستەرىمىز دە ەمىن-ەركىن پايدالانا الادى. ال پولشا بولسا ەۋروپانىڭ كىندىگىندە ورنالاسقان. ياعني, ءبىزدىڭ گەوگرافيالىق ورنالاسۋ جاعدايىمىز بىردەي. دەمەك, ءبىز ءوزارا ىنتىماقتاستىقتى دامىتا ءتۇسۋىمىز كەرەك, – دەدى ەلباسى.
مەملەكەت باسشىسى پولشامەن اراداعى ىنتىماقتاستىقتىڭ جارقىن مىسالى رەتىندە «پولفارما», «سەلەنا گرۋپپ», «پرونار» سىندى كومپانيالاردىڭ قازاقستاندا تابىستى جۇمىس ىستەپ جاتقانىن ايتتى.
– «پولفارما» فارماتسەۆتيكالىق كومپانياسى تابىستى ارىپتەستىكتىڭ جارقىن مىسالى سانالادى. بۇگىندە قازاقستان 1 ملرد دوللارعا جۋىق دارىلىك زاتتاردى يمپورتتايدى. سول سەبەپتى ءوز جەرىمىزدە زاۋىت پەن فابريكالار سالۋ اسا قاجەت. ول ءۇشىن ءبىز بارلىق جاعدايلاردى جاساۋعا دايىنبىز. «استانا» ەركىن ەكونوميكالىق ايماعىنىڭ اۋماعىندا «سەلەنا گرۋپپ» كومپانياسى قۇرىلىس ماتەريالدارىن شىعاراتىن جوبانى جۇزەگە اسىردى. قالا قارقىندى دامۋدا, 1998 جىلى ەلىمىزدىڭ استاناسى دەپ جاريالاعاندا بۇل جەردە 150 مىڭعا تارتا حالىق تۇرسا, قازىر ميلليوننان اسادى. قالا قۇرىلىسى جالعاسۋدا. ەكسپو-2017 ءىس جۇزىندە قالانىڭ جاڭا بولىگىن سالدى. «قازتەحماش» زاۋىتى پولشالىق كومپانيانىڭ تەحنولوگياسىن پەتروپاۆلدا اۋىلشارۋاشىلىق تەحنيكالارىن وندىرەتىن زاۋىتتى ىسكە قوستى. جالپى العاندا ەلىمىزدە پولشالىق كومپانيالار قاتىساتىن 15 كاسىپورىن جۇمىس ىستەيدى. ءبىز ەكونوميكالىق قاتىناستاردى ودان ءارى دامىتۋعا نيەتتىمىز. بۇگىندە قازاقستان بيزنەستى ءتيىمدى جۇرگىزۋ ءۇشىن جاڭا مۇمكىندىكتەر مەن زور الەۋەت قالىپتاستىرىپ وتىر. بيزنەسمەندەردىڭ وسىندا وزدەرىن ەركىن سەزىنۋىنە, جۇمىس ىستەۋىنە بارلىق جاعدايدى جاسادىق,– دەدى مەملەكەت باسشىسى.
نۇرسۇلتان نازارباەۆ ەكونوميكالىق قارىم-قاتىناستى ودان ءارى دامىتۋعا مۇددەلىلىك تانىتىپ, قازاقستاندا الداعى كەزەڭدە بيزنەس جۇرگىزۋگە سەبەپ بولاتىن بىرقاتار ماسەلەلەردى اتاپ ءوتتى.
– پرەزيدەنت جانىندا شەتەل ينۆەستورلارىنىڭ كەڭەسى جۇمىس ىستەيدى. 61 ەلدىڭ ازاماتتارى ءۇشىن ۆيزاسىز رەجىم ەنگىزىلگەن. 10 ارنايى ەكونوميكالىق ايماق پەن 20-عا جۋىق يندۋستريالىق ايماق جۇمىس ىستەۋدە. مەملەكەت وسى ايماقتاردىڭ جۇمىسىنا قاتىسۋشىلاردى قاجەتتى ينفراقۇرىلىممەن قامتاماسىز ەتىپ وتىر. ولارعا سالىق جەڭىلدىكتەرى مەن ارتىقشىلىقتار بەرىلگەن. بۇدان بولەك, جەر قويناۋىن پايدالانۋعا ليتسەنزيا الۋ جانە شارتقا وتىرۋ ءتارتىبى جەڭىلدەتىلدى, – دەدى قازاقستان پرەزيدەنتى.
سونداي-اق, مەملەكەت باسشىسى پولياك بيزنەسمەندەرىن ەلىمىزدەگى كاسىپورىنداردىڭ اكتيۆتەرىن جەكەشەلەندىرۋگە قاتىستىرۋ ارقىلى ىنتىماقتاستىقتى نىعايتۋ جانە اگرارلىق سەكتوردا قارىم-قاتىناس ورناتۋ مۇمكىندىكتەرىنە توقتالدى.
– ءبىز پولشانىڭ اگرارلىق سەكتورداعى تاجىريبەسىن جاقسى بىلەمىز. پولشا ساپالى اۋىلشارۋاشىلىق ونىمدەرىنىڭ ءىرى ەكسپورتتاۋشىسى سانالادى. قازاقستان دا وسى سالاعا باسىمدىق بەرەدى. جىل سايىن جىلىنا 10 ميلليون تونناعا دەيىن جوعارى ساپالى بيداي ەكسپورتتايمىز. ەت شارۋاشىلىعىن دامىتۋدامىز. وسىنىڭ بارلىعى وڭدەۋدى, ءونىم قۇنىن ارتتىرۋدى قاجەت ەتەدى. سول ءۇشىن سىزدەردىڭ كومپانيالارىڭىزدى بىرلەسىپ جۇمىس ىستەۋگە شاقىرامىز, – دەدى مەملەكەت باسشىسى.
نۇرسۇلتان نازارباەۆ قازاقستاننىڭ جەدەلدەتىلگەن جاڭعىرۋ ۇدەرىسى ەكونوميكالىق بايلانىستاردى كەڭەيتۋدىڭ قوسىمشا مۇمكىندىگى بولىپ سانالاتىنىن ايتتى.
– ءبىز ىسكەرلىك تۋريزمنەن ەكولوگيالىق جانە رۋحاني تۋريزمگە دەيىنگى ءتۋريزمنىڭ بارلىق ءتۇرىن دامىتۋعا زور ءمان بەرەمىز. تىكەلەي اۋە قاتىناسىنىڭ ورناعانىن ەسكەرىپ, ءوزارا ىنتىماقتاسۋعا جانە تۋريستىك ونىمدەردى ىلگەرىلەتۋگە مۇددەلىمىز. ەكسپو كورمەسى اياقتالعان سوڭ ونىڭ بازاسىندا «استانا» حالىقارالىق قارجى ورتالىعى جۇمىسىن باستايدى. سونداي-اق, ەكسپو بازاسىندا جاسىل تەحنولوگيالار مەن ينۆەستيتسيالاردى دامىتۋ جونىندەگى حالىقارالىق ورتالىق جۇمىس ىستەيتىن بولادى, – دەدى نۇرسۇلتان نازارباەۆ.
ءسوز سوڭىندا قازاقستان پرەزيدەنتى بيزنەستى دامىتۋ جانە ءوزارا ءتيىمدى سەرىكتەستىكتى نىعايتۋ ءۇشىن ەكى ەلدىڭ بيزنەسمەندەرىن بارلىق مۇمكىندىكتى پايدالانۋعا شاقىردى.
قازاقستان پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆ 2016 جىلى پولشاعا مەملەكەتتىك ساپارمەن بارعان بولاتىن. پولشا پرەزيدەنتى اندجەي دۋدا بيزنەس-فورۋمدا اتاپ وتكەندەي, وسى ساپاردان كەيىن ەل اراسىنداعى ساۋدا-ەكونوميكالىق قارىم-قاتىناس جاڭا دەڭگەيگە كوتەرىلگەن.
– 2014 جىلى قازاقستان مەن پولشانىڭ تاۋار اينالىمى 2 ملرد دوللاردان اسقان ەدى. كەيىن بۇل كورسەتكىش ازداپ تومەندەدى, وعان جاھاندىق ەكونوميكاداعى ماسەلەلەر سەبەپ بولدى. دەگەنمەن, بىرلەسكەن جۇمىستاردىڭ ارقاسىندا ءبىز بۇرىنعى دەڭگەيگە قايتا كوتەرىلىپ كەلەمىز. بيىلعى جىلدىڭ التى ايىندا پولشانىڭ قازاقستانعا شىعارعان ەكسپورتىنىڭ كولەمى الدىڭعى جىلمەن سالىستىرعاندا 50 پايىزعا ارتسا, قازاقستاننان پولشاعا تاسىمالداناتىن تاۋارلار كولەمى 80 پايىزعا ءوستى. سوندىقتان ۇلكەن ىلگەرىلەۋ بار دەۋگە ابدەن بولادى. الداعى التى جىلدا ەكىجاقتى تاۋار اينالىمىن 6 ملرد دوللارعا اپارۋعا الەۋەتىمىز جەتكىلىكتى دەپ سانايمىن,– دەدى اندجەي دۋدا.
پولشا رەسپۋبليكاسى ەلوردادا ءوتىپ جاتقان ەكسپو-2017 كورمەسىنە بەلسەندى تۇردە قاتىسۋشى مەملەكەتتەردىڭ ءبىرى ەكەندىگى ءمالىم. وسى ورايدا, ءوزى دە ەكسپو-2022 حالىقارالىق كورمەسىن وتكىزۋگە نيەتتى بولىپ وتىرعان پولشا تاراپى قازاقستاننىڭ قولداۋىنا ءۇمىتتى. بۇل تۋرالى اندجەي دۋدا: – پولشا 2022 جىلعى ەكسپو-نى وتكىزۋگە تىرىسىپ جاتىر. اتالعان xالىقارالىق شارانى ءبىز لودز قالاسىندا ۇيىمداستىرۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز. شاھاردىڭ اتىنان ءوتىنىم بەرمەس بۇرىن تىڭعىلىقتى دايىندىق جۇمىستارى اتقارىلدى. بۇل جولعى ەكسپو-دا ءسىز ءبىزدى قارسى الساڭىز, 2022 جىلى ءبىز ءسىزدى قارسى الامىز دەگەن سەنىمدەمىن. ارينە, قازاقستاننىڭ ءبىزدىڭ ءوتىنىمدى قولدايتىنىنا دا ۇلكەن سەنىم ارتىپ وتىرمىز, – دەدى. ونىڭ ايتۋىنشا, پولشا ءوز جەرىندەگى ەكسپو حالىقارالىق كورمەسىنىڭ تاقىرىبى رەتىندە پوستيندۋستريالىق قالالاردى دامىتۋ ماسەلەسىن تاڭداعان. – لودز حIX عاسىردا قۇرىلعان وندىرىستىك قالا. شاھاردا ەسكى عيماراتتار مەن تۇرعىن ۇيلەر كوپ. دەگەنمەن, وسىنىڭ ءبارىن تاريxي نىسان رەتىندە شەبەر كورسەتە بىلسەك, كەز كەلگەن قالاعا تۋريستەردى كوپتەپ تارتۋعا بولادى. لودز سونىڭ ءبىر مىسالى بولسا كەرەك,– دەيدى ول.
بيزنەس-فورۋمدا ەكى مەملەكەتتىڭ ءىرى كاسىپورىندار باسشىلارى كاسىپورىنداردىڭ ءتيىمدى جۇمىستارى, بولاشاق جوسپارى تۋرالى باياندادى. پولشا تاراپىنان ەنەرگەتيكا ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى گجەگوج توبيشوۆسكي, اگرارلىق نارىق اگەنتتىگىنىڭ توراعاسى لۋكاش حوۋبوۆسكي, كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ جونىندەگى اگەنتتىگىنىڭ توراعاسى پاتريتسيا كلارەتسكا, ال قازاقستان تاراپىنان ينۆەستيتسيالار جانە دامۋ ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى ەرلان حايىروۆ, اۋىل شارۋاشىلىعى ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى رۇستەم قۇرمانوۆ فورۋمعا مودەراتور بولدى.
جالپى, ينۆەستيتسيالار جانە دامۋ مينيسترلىگىنىڭ مالىمەتىنە سۇيەنسەك, سوڭعى 10 جىل ىشىندە قازاقستان ەكونوميكاسىنا پولشا تاراپىنان 200 ميلليون دوللاردان استام ينۆەستيتسيا سالىنىپتى. وتكەن جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا, ەكىجاقتى تاۋار اينالىمىنىڭ كولەمى 783 ميلليون دوللاردى قۇراسا, بيىلعى جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن بۇل كورسەتكىش وسە تۇسپەك.
قازاقستان پولشامەن اراداعى ىنتىماقتاستىق بارىسىندا ءوزارا ساۋدا-ينۆەستيتسيالىق ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋ, بىرلەسكەن كاسىپورىندار قاتارىن كوبەيتۋ, كولىك-لوگيستيكالىق ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋ سىندى باعىتتارعا باسىمدىق بەرەدى. ەلوردادا وتكەن بيزنەس-فورۋمدا كازاقستان مەن پولشا كومپانيالارى اراسىندا ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋ جونىندەگى 10 مەموراندۋمعا قول قويىلدى.
سۋرەتتەر پرەزيدەنتتىڭ ءباسپاسوز قىزمەتىنەن الىندى