قازاقستاندا كورىكىمەن جانە تازالىعىمەن ەرەكشەلەنەتىن قوستاناي قالاسى بيىل ءوزىنىڭ 138 جىلدىعىن اتاپ ءوتتى. قوستانايلىقتاردىڭ جىل سايىن سۇيىكتى قالاسىنىڭ تۋعان كۇنىن اتاپ ءوتۋى تاماشا داستۇرگە اينالعان.
تابيعاتتىڭ تولىسىپ, ميۋانىڭ, باقشانىڭ پىسكەن كەزى قالانىڭ كوركىن عانا كەلتىرىپ عانا قويمايدى, مولشىلىقتى دا, بايلىقتى دا پاش ەتكەندەي بولادى. قوستاناي تويى اينالا باۋ-باقتاردا وسەتىن كوكونىستەردىڭ, گۇلدەردىڭ, جەمىستەردىڭ كورمەسىنسىز وتكەن ەمەس. بۇل جولى دا باۋ-باقشا كورمەسى مەرەكەگە جينالعاندارعا قۋانىش سىيلادى, ساياباق ۇستايتىنداردىڭ مەرەيىن ءوسىردى, مەرەكە كوركىن اسىرا ءتۇستى. قازاقستاننىڭ سولتۇستىگى دەمەسەڭىز, قوستانايدا دا تاباعا شىجعىرعانداي ىستىقتار بولىپ تۇرادى. قالا تويى كۇنى بولعان ىستىقتى دا قوستانايلىقتار جازىمەن كۇتكەن ەكەن. ال سولتۇستىكتىڭ جاڭبىرلى, شىبىنسىز جاز بولىپ تۇراتىن اۋا رايىنا بەيىمدەلگەن جەمىس-جيدەك –توبىل ءوڭىرىنىڭ ءبىر بايلىعى. قالا كۇنىندە وتكەن «التىن الما-2017» فەستيۆالى وسى ويىمىزدىڭ ايعاعىنداي بولدى. ارينە, قوستانايلىق سورتتار الماتىنىڭ اپورتىمەن تالاسا الماس, دەگەنمەن ءدامى ءتىل ۇيىرەدى.
– الماسىز قوستاناي جازىن قالاي ەلەستەتە الاسىڭ؟ المانىڭ سورتىن ەشكىم تۇگەلدەپ ساناپ بەرە المايتىن شىعار, وتە كەڭ جايىلعان جەمىس عوي. قوستانايدا المانىڭ «ۋرالوچكا» سورتى وسپەيتىن باۋ جوق دەۋگە بولادى. المانىڭ بۇل ءتۇرى كۇزگە قاراي پىسەدى, جەسەڭ دە ءتاتتى, قىسقا ساقتاۋ ءۇشىن تۇرلىشە وڭدەۋگە دە بولادى, توساپ قايناتاسىڭ دا, كومپوت جاباسىڭ با, كەپتىرەسىڭ بە – بارىنە دە قولايلى. قوستانايلىق باقشاشىلار الما تۇرلەرىن شەلەكتەپ اكەلىپتى, قانداي سۇلۋلىق دەسەڭشى!–دەپ تاڭدانىسىن جاسىرا المادى قوستاناي قالاسىنىڭ تۇرعىنى مەڭزادا قالماعامبەتقىزى.
جىل سايىن قالا مەرەكەسىندە كوللەكتسيا جيناۋشىلاردىڭ كورمەسىن ۇيىمداستىرۋ ءداستۇرى بار. بيىل كەزەك ساماۋرىن, ۇتىك جيناۋشىلارعا ءتيىپتى. التىناي امانوۆانىڭ ۇيىندە باسقاعا بولماسا دا ساماۋرىنعا ورىن تابىلادى. ول تۇرمىسقا شىققاندا ەنشىسىنە بەرگەن ساماۋرىندى كۇتىپ ۇستادى. ودان كەيىن اناسى ءبىر ساماۋرىن, دوستارى دا ءبىر ساماۋرىن سىيلادى. وسىدان كەيىن ءوزى ساماۋرىن جيناۋدى ادەتكە اينالدىردى. دۇكەندە, بىرەۋدىڭ ۇيىندە ساماۋرىن كورسە اينالشىقتاپ شىعا المايتىن. قازىر امانوۆتاردىڭ ۇيىندە مىس ساماۋرىننان باستاپ سۋۆەنير ساماۋرىنعا دەيىن وسى بۇيىمنىڭ جۇزگە تارتا ءتۇرى بار. ونى قالا مەرەكەسىندە قىزىقتاعاندار دا كوپ بولدى.
كۇننىڭ ىستىعىنا قاراماستان قالا مەرەكەسىنىڭ قىزىعى كۇنى بويى تولاستامادى. مەرەكە شەڭبەرىندە وتكەن كىشكەنتاي بۇلدىرشىندەردىڭ «كىشكەنتاي ميسس» بايقاۋى دا رۋحاني ازىق سىيلادى. قىز بالانىڭ تاربيەسىن پاش ەتكەن بايقاۋعا 7 مەن 9 جاس ارالىعىنداعى 7 قىز بالا قاتىستى.
– بايقاۋ ماقساتى – جۇلدەلى ورىندارعا تالاسۋ ەمەس, مەرەكەگە جينالعاندارعا, اسىرەسە اتا-انالارعا قۋانىش سىيلاۋ ەدى. قالا كۇنى شەڭبەرىندەگى بۇل بايقاۋدى ءبىز ءار بالانىڭ بالالىق شاقتىڭ باقىتىن سەزىنۋىنە اينالدىرۋدى ءجون كوردىك. سوندىقتان بۇل بايقاۋدا جۇلدەلى ورىندار بولمايدى, اتالىم بويىنشا بارلىق قاتىسۋشى بۇلدىرشىندەرگە ويىنشىقتار مەن كىتاپتار سىيلادىق,–دەيدى «ميراس» مادەنيەت ءۇيىنىڭ ديرەكتورى سۆەتلانا پەتروۆا.
«كىشكەنتاي ميسس» بايقاۋىنا اتا-انالارمەن قاتار قىزدار وقيتىن مەكتەپتەر دە اتسالىستى. ونەرىمەن ساحنا سانىنە اينالعان كىشكەنتاي قاتىسۋشىلار اقبايان جۇماش, ديانا كيچكايلو, ۆيكتوريا مورششاكوۆا, زارا التىنباەۆا, اميرا جاراسباي, داريا شەۆچەنكو, اناستاسيا يۆانوۆا بايقاۋدى ناعىز مەرەكەگە اينالدىردى.
مەرەكەنىڭ ءسانى قاشاندا ءان مەن كۇي ەمەس پە؟ كۇنى بويى قالا ورتالىعىنداعى ساحنادا «كارناۆال» بي ءانسامبلى, دجاز-بەند, وبلىستىق فيلارمونيانىڭ ارتىستەرى مەن كوركەمونەرپازدار ۇجىمدارى, «التىن ميكروفون» بالالار رەسپۋبليكالىق بايقاۋىنىڭ قوستانايلىق جۇلدەگەرلەرى ونەر كورىگىن قىزدىردى. مەرەكە شەڭبەرىندە كاۆكاز حالىقتارى مادەنيەتىنىڭ فەستيۆالى وتكەن بولاتىن. وعان ەلىمىزدىڭ ءتۇرلى قالالارىنان كەلگەن ونەرپازدار قاتىستى. تاۋ حالقىنىڭ دەلەبەنى قوزدىراتىن ءبيى مەرەكە قىزىعىن ۇستەمەلەي ءتۇستى.
– ءبىز كاۆكاز حالىقتارىنىڭ ونەر فەستيۆالىن قاتارىنان بەس جىل بويى وتكىزىپ كەلەمىز. بيىل ونى قوستاناي قالاسىنىڭ مەرەكەسىنە ورايلاستىردىق. تاۋ حالىقتارىنىڭ ءبيى كىمگە دە بولسا ۇنايدى,–دەيدى دوستىق ءۇيىنىڭ ءباسپاسوز حاتشىسى ءزۇلفيا نابيەۆا.
مەرەكە سپورت جارىستارىنسىز دا بولعان جوق. ماشينانى تارتۋ, قوي كوتەرىپ تۇرىپ, جۇرەسىنەن جاتتىعۋلار جاساۋ سەكىلدى حالىقتىق ويىندار دا جۇرتتى قىزىققا بولەدى. مەرەكەدە بالالار سالعان سۋرەت باقىتتى ەلدىڭ تىنىش, مولشىلىق ومىرىنەن حابار بەرگەندەي بولادى.
وبلىس اكىمى ارحيمەد مۇحامبەتوۆ قوستانايلىقتار مەن قالا قوناقتارىن مەرەكەمەن قۇتتىقتادى. اكىم سوزىندە قوستاناي قالاسىنىڭ جىل سايىن ءوسىپ, وركەندەپ, گۇلدەنىپ كەلە جاتقانىن تىلگە تيەك ەتتى. ول تۋعان جەردى گۇلدەندىرۋگە ەڭبەگى سىڭگەن قوستانايلىقتار: مەملەكەتتىك قىزمەت ارداگەرلەرى سابىرجان احمەتوۆكە, ۆەرا سەمەنوۆاعا, قازاقستاننىڭ حالىق اقىنى ءاسيا بەركەنوۆاعا, شارۋاشىلىق ۇيىمداستىرۋشى ومىرزاق يحتيلياپوۆكە «قوستاناي وبلىسىنىڭ قۇرمەتتى ازاماتى» توسبەلگىسىن تابىس ەتتى. سونىمەن قاتار زاڭگەر تۇرسىنباي جارمۇحامەدوۆ, سپورت ارداگەرى ولجاباي سارسەنباەۆ, كاسىپكەر سەرگەي سوتنيكوۆ «قوستاناي قالاسىنىڭ قۇرمەتتى ازاماتى» اتاندى.
ەلىمىزدىڭ استىق دەرجاۆاسى قوستاناي وبلىسىنىڭ باستى قالاسى – قوستانايدىڭ مەرەكەسى تاۋەلسىز ەلىمىزدىڭ وركەندەۋىن پاش ەتتى.
ءنازيرا جارىمبەت, «ەگەمەن قازاقستان»
قوستاناي
سۋرەتتەردى تۇسىرگەن نيكولاي سولوۆەۆ