يليچەۆكا اۋىلىندا وتكەن سەمينار-كەڭەستە اگروونەركاسىپ كەشەنىنە قاتىستى وزەكتى ماسەلەلەر جان-جاقتى تالقىلانىپ, ناقتى شارالار بەلگىلەندى.
بۇگىندە وڭىردە ەگىن وراعى قىزۋ قارقىن العان. اۋىل شارۋاشىلىعى باسقارماسى ۇسىنعان مالىمەتتەر بويىنشا 4,2 ميلليون گەكتار القاپتىڭ بەستەن ءبىرى باستىرىلىپ, شىعىمدىلىق 14,7 تسەنتنەردەن اينالۋدا. القالى جيىنعا قاتىسۋشىلار 2003 جىلدان بەرى استىق وسىرۋمەن اينالىسىپ كەلە جاتقان «اگروفيرما ەكسيمنان» جشس-ءنىڭ تاناپتارىن ارالاپ, جاۋاپتى ناۋقاننىڭ بارىسىمەن تانىستى. سەرىكتەستىك ديرەكتورى تولەگەن قونىسباەۆ 30,5 مىڭ گەكتار القاپقا ءداندى جانە مايلى داقىلدار وسىرىلگەنىن, ەگىنشىلىك مادەنيەتىن جەتىلدىرۋدىڭ وزىق ءادىس-تاسىلدەرىن كەڭىنەن قولدانۋدىڭ ارقاسىندا ونىمدىلىكتى 25 تسەنتنەردەن كەمىتپەۋ مىندەتى تۇرعانىن اڭگىمەلەدى. 418 ادام جۇمىسپەن قامتىلعان. مايلى داقىلداردىڭ – 65, ارپانىڭ 50 پايىزىن باستىرىپ ۇلگىرگەن كومباينشىلار پەتروپاۆل قالاسىندا شىعارىلاتىن «Sampo Asia» كومباينىنىڭ جاتكاسى جاسىمىقتى جيناۋعا قولايلى, اۋا رايىن تالعامايتىن ارتىقشىلىقتارىن ايتىپ بەردى. شەتەلدىك تەحنيكالارعا قاراعاندا, باعاسى قولجەتىمدى.
«قازتەحماش», «Avagro», «پەتروپاۆل تراكتور زاۋىتى» كاسىپورىندارىنىڭ جوعارى ءونىمدى اۋىلشارۋاشىلىق تەحنيكالارى قويىلعان كورمەمەن تانىسۋ كەزىندە ايماق باسشىسى قۇمار اقساقالوۆ كليماتى قاتال, قۇبىلمالى, تاۋەكەلى كوپ ولكەدە بيداي سۇرپىنىڭ ءوسىرىلۋ تەحنولوگياسىن جان-جاقتى مەڭگەرۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ كورسەتتى. الدىن الا بولجام بويىنشا 6 ميلليون تونناعا جۋىق ەل ريزىعى قامباعا قۇيىلادى, دەپ مەجەلەنگەن. قىتاي, يران, رەسەي سەكىلدى ءىرى دەرجاۆالار قىزىلجاردىڭ ساپالى استىعىنا قىزىعۋشىلىق تانىتىپ وتىر.
– وتاندىق تەحنيكالار ونىمدىلىك, ديزەل وتىنىن ۇنەمدەۋ پارامەترلەرى جاعىنان شەتەلدىكىنەن كەم ەمەس. اگروقۇرىلىمدار تاراپىنان سۇرانىس ارتىپ كەلەدى. ەندىگى كەزەكتە سەرۆيستىك قىزمەت كورسەتۋ ساپاسىن ارتتىرۋ كەرەك, – دەي كەلىپ, قۇمار ىرگەباي ۇلى كەلەسى جىلى مايلى داقىلدار كولەمىن ءبىر ميلليون گەكتارعا دەيىن ۇلعايتۋ مىندەتىن قويدى.
وبلىس اكىمىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى ايداربەك ساپاروۆ اگروونەركاسىپ كەشەنىنىڭ دامۋى جايلى بايانداپ بەردى. بيىل اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىنا 32 ميلليارد تەڭگە ينۆەستيتسيا تارتىلعان. بۇل – وتكەن جىلعا قاراعاندا 23 پايىزعا كوپ. مەملەكەت تاراپىنان 44 ميلليارد تەڭگەنىڭ قارجىلىق قولداۋى كورسەتىلىپ, 66 پايىزعا يگەرىلگەن. 843 تەحنيكا ساتىپ الىنعان. جاۋاپتى ناۋقانعا 8 مىڭنان استام تەحنيكا بىرلىگى جۇمىلدىرىلسا, 3 مىڭدايى –جوعارى ءونىمدى ەگىس كەشەندەرى. 75 مىڭ توننا ارزانداتىلعان جانار-جاعارماي تولىق جەتكىزىلگەن. جالپى, سىيىمدىلىعى 3,4 ميلليون توننا بولاتىن 49 ەلەۆاتور استىق قابىلداۋعا ءازىر. ازىق-ت ۇلىك تاعامدارىنىڭ ءوندىرىسى 50 ملرد تەڭگەنى قۇراعان. 7 ايدا 26,4 مىڭ توننا ەت, 322,7 مىڭ توننا ءسۇت ءوندىرىلىپ, تيىسىنشە 20 جانە 34 پايىزى وڭدەۋگە جىبەرىلگەن. ونىڭ ايتۋىنشا باسقا سالالارعا قاراعاندا اۋىل شارۋاشىلىعى قىزمەتكەرلەرىنىڭ جالاقىسى ءالى تومەن. اگروقۇرىلىم باسشىلارىن ەڭبەكاقىنى ۋاقىتىلى تولەۋ, وزگە دە ىنتالاندىرۋ شارالارىن جۇزەگە اسىرۋ مىندەتتەرى تۇر.
اوك-كە بالامالى ەنەرگيانى قولدانۋدىڭ الەۋەتى جايلى وبلىس اكىمىنىڭ ورىنباسارى انتون فەدياەۆ ەسەپ بەردى. سوڭعى كەزدەرى بۋ قازاندىقتارىنا كومىردىڭ ورنىنا ساباندى قولدانۋعا ۇمتىلىس بايقالادى. ونىڭ ءتيىمدى جاقتارى از ەمەس. ەڭ باستىسى, قورشاعان ورتاعا زياندى زاتتاردىڭ تارالۋى ازايادى. № 2 پەتروپاۆل جىلۋ ەلەكتر ورتالىعىن قوسپاعاندا وبلىس تۇرعىندارى ءبىر جىلدا 410 مىڭ, بيۋدجەتتىك مەكەمەلەر 173 مىڭ, زاڭدى تۇلعالار 153 مىڭ, ورتالىق قازاندىقتار 47 مىڭ توننا كومىر جاعادى. ەندى وسى قاجەتتىلىكتى وتەۋگە 940 مىڭ توننا سابان جەتكىلىكتى. جىل سايىن 4 ميلليون تونناعا جۋىق جينالاتىن ساباننىڭ ءبىر بولىگى جەردى قۇنارلاندىرۋعا جانە مال شارۋاشىلىعىنا پايدالانىلسا, 40 پايىزىن وتىن رەتىندە جۇمساۋعا بولادى.
– ەكسپو-2017 حالىقارالىق كورمەسىندە «جاسىل» ەكونوميكاعا ايرىقشا نازار اۋدارىلۋى بەكەر ەمەس. ۋاقىتتىڭ ءوزى ءداستۇرلى ەنەرگيا كوزدەرىن ءتيىمدى پايدالانۋدى تالاپ ەتىپ وتىر. دالا جۇمىستارى قارساڭىندا ورتەلەتىن ساباندى كادەمىزگە جاراتاتىن بولساق, ەكى جىلدا جارتى ميلليارد تەڭگە بيۋدجەت قارجىسىن ۇنەمدەي الامىز. وسى باعىتتاعى جۇمىستى جانداندىرۋ ۋاقىت تالابى, – دەدى ايماق باسشىسى.
«دالا كۇنى» اياسىندا وتكەن سەمينار-كەڭەستە ەگىن ورۋ ناۋقانىن جوعارى ۇيىمشىلدىقپەن وتكىزۋگە ەرەكشە كوڭىل ءبولىندى. ەلىمىزدە وندىرىلەتىن استىقتىڭ ۇشتەن ءبىرى سولتۇستىكقازاقستاندىق ديقاندارعا تيەسىلى. بارلىق ەگىستىك جەردىڭ 770 مىڭ گەكتارى – مايلى داقىلدار. بۇرشاق تۇقىمدارى 196 مىڭ گەكتارعا جەتەعابىل. العاش رەت ەكى مىڭ گەكتار القاپقا سويا ەگىلدى. استىق ءوندىرىسىن ارتاراپتاندىرۋ–ماسەلەنىڭ ءبىر جاعى. مايلى داقىلدار ءوسىرۋ تەحنولوگياسىن ەندى يگەرىپ جاتقان شارۋاشىلىقتار ءۇشىن ونىڭ وزىندىك قيىندىقتارى دا جوق ەمەس. قازىرگى قارقىنعا قاراعاندا, اسۋلار بيىگىنەن كورىنەدى دەگەن سەنىم مول. بۇل ويدى وبلىستىق تاجىريبە ستانساسىنىڭ ديرەكتورى بەلگىباي قانافين دە قولدادى. ول ءداندى جانە مايلى داقىلداردى جيناۋ مەن توپىراقتى كۇزدە وڭدەۋ تەحنولوگيالارىنىڭ وزىندىك ەرەكشەلىكتەرى تۋرالى ءسوز قوزعاسا, اناتولي رافالسكي, ەركەبۇلان مامبەتوۆ, گەننادي زەنچەنكو سەكىلدى ءىرى اگروقۇرىلىمدارعا جەتەكشىلىك ەتەتىن باسشىلار ءوز تاجىريبەلەرىن ورتاعا سالدى.
جيىنعا قاتىسۋشىلار مەملەكەت تاراپىنان ساتىپ الىناتىن بيداي مەن مايلى داقىلداردىڭ باعاسى, قوسالقى شارۋاشىلىقتاردىڭ ونiمدەرiن وتكiزۋ ماسەلەلەرىنە قاتىستى ساۋالدار قويدى.
سەمينار-كەڭەستى قورىتىندىلاعان ق.اقساقالوۆ اوك سالاسىندا ەڭبەكاقىنى ءوسىرۋ, سالىق تولەۋ, جاڭا جۇمىس ورىندارىن اشۋ, قوسالقى شارۋاشىلىقتاردىڭ ونىمدەرىن قابىلداۋ, كووپەراتيۆتەر قۇرۋ جونىندە بىرقاتار تاپسىرمالار جۇكتەدى.
ءومىر ەسقالي,
"ەگەمەن قازاقستان"
سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى, تايىنشا اۋدانى
سۋرەتتەردى تۇسىرگەن تالعات تانىباەۆ