• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
باستى سايتقا ءوتۋ
ءبىلىم 23 تامىز, 2017

ءتىل ءبىلۋ تۇلعالىق دەڭگەيگە كوتەرەدى

1953 رەت
كورسەتىلدى

باسەكەگە قابىلەتتىلىك ارتقان XXI عاسىردا قازاق جاستارىنىڭ نەگىزگى مىندەتى ءتىل ۇيرەنۋ ەكەنى بەلگىلى. وسى ورايدا ەلباسىنىڭ «بولاشاق­قا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلامالىق ماقالاسىنىڭ ماڭىزى زور. ماقالادا ەلباسى الەمدەگى ەڭ دامىعان 30 ەلدىڭ قاتارىنا قوسى­لۋ­دىڭ ماڭىزدىلىعىن ەرەكشە اتاپ ءوتتى. پرەزيدەنت كومپيۋتەرلىك ساۋاتتىلىق پەن شەت ءتىلىن مەڭگەرۋ ماڭىزدىلىعىنا «ۇلت­تىڭ بولا­شا­عى ونىڭ تابيعي بايلىعىمەن ەمەس, باسقا ەلدەر­مەن باسەكەلەسۋ قابىلەتىمەن انىق­تا­لادى. سون­دىقتان ءاربىر قازاقستاندىق XXI عاسىردا وسى قا­سيەتتەرگە يە بولۋى كەرەك», دەپ اتاپ كورسەتتى. 

بەسىگىنەن ۇلتتىق قۇندىلىقتارعا قانىپ وس­كەن ۇرپاقتىڭ ءومىردىڭ ۇلكەن جولىنا تۇس­كەن­دە دە ءوز قازىعىنان اداسىپ كەتپەسىنە سەنە­مىن. ال جاستاردىڭ ەندىگى مىندەتى − ۇلتتىق قۇن­دىلىعىمىزدى ساقتاي وتىرىپ, ەل دامۋىنا ۇلەس قوساتىن باسەكەگە قابىلەتتى, بىرنەشە ءتىل­دى مەڭگەرگەن ازامات بولۋ. سەبەبى, ءتىل ءبىلۋ تۇلعالىق دەڭگەيگە كوتەرەدى دەپ سانايمىن. 

ماقالادا ەلباسى باستى ماقساتقا جەتۋ ءۇشىن قازاقستانعا ءبىلىمدى ۇرپاق قاجەتتىگىن, ەلىمىزدە ء«بىلىم ءاردايىم ءبىرىنشى ورىندا تۇرۋى شارت», «وزىمدىكى عانا تاڭسىق, وزگەنىكى قاڭسىق» دەپ كەرى تارتپاي, اشىق بولۋ, باسقالاردىڭ ەڭ وزىق جەتىستىكتەرىن قابىلداي ءبىلۋ, بۇل – تا­بىستىڭ كىلتى ءارى اشىق زەردەنىڭ باستى كور­سەت­كىشتەرىنىڭ ءبىرى» ەكەندىگىن ايتتى. سون­داي-اق, ەلباسى رۋحاني جاڭعىرۋدى جۇزەگە اسىرۋعا جول اشاتىن بىرنەشە جوبانى ۇسىندى. ونىڭ ىشىندە «وتاندىق مادەنيەت بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ التى ءتىلى – اعىلشىن, ورىس, قىتاي, يسپان, اراب جانە فرانتسۋز تىلدەرىندە سويلەۋى ءۇشىن ماقساتتى ۇستانىم بولۋ شارت» دەپ اتاپ ءوتتى. قازاقتا «جەتى جۇرتتىڭ ءتىلىن ءبىل, جەتى ءتۇرلى ءىلىم ءبىل» دەگەن ءسوز بار. بۇل بولاشاعىن باع­دارلاي الاتىن, ۇرپاق قامىن ويلاعان بابا­لا­رى­مىزدىڭ بىزگە قالدىرعان وسيەتى. بۇل وسي­ەت­تىڭ زامان تالابىنا ساي قايتا جاڭعىرۋى, كوپ ءتىل ءبىلۋدىڭ كەڭ مۇمكىندىك بەرەتىندىگىن كور­سەتىپ وتىر. 

ماسەلەن, اعىلشىن ءتىلىنىڭ الەمدەگى 75 ەلدە ەرەكشە ورنى بار. ال 19 مەملەكەتتە ول مەم­لەكەتتىك ءتىل بولىپ سانالادى. وسىلايشا, اعىل­شىن ءتىلىن ءبىلۋ الەمدى تانۋدىڭ كىلتى دەسەك, قاتەلەسپەيمىز. اعىلشىن ءتىلىن مەڭگەرگەن ادامنىڭ الدىندا وراسان زور مۇمكىندىكتەر اشىلادى. ول – جاھاندانۋدىڭ كەپىلى. 

اعىمداعى جىلدىڭ ناۋرىز ايىنان باس­تاپ, جامبىل وبلىسىنىڭ تىلدەردى دامىتۋ ورتالىعىنىڭ قولداۋىمەن پوليگلوتتار كلۋبى قۇرىلعان بولاتىن. قازىرگى ۋاقىتتا, كلۋبقا 150-دەن استام ستۋدەنت قاتىسىپ ءجۇر. ولاردىڭ با­سىم بولىگى اعىلشىن ءتىلىن مەڭگەرۋمەن قاتار, نەمىس, قىتاي, فرانتسۋز جانە اراب تىلدەرىن ۇي­رەنىپ كەلەدى. مەنىڭ ءوزىم دە اعىلشىن ءتى­لىن جاقسى بىلەمىن. سونداي-اق, تۇرىك ءتىلىن دە مەڭ­گەردىم. بۇگىنگىدەي ماڭىزدى كەزەڭدە بە­رىل­­گەن مۇمكىندىكتى پايدالانعانىمىز ءجون دەپ وي­لايمىن. ارينە, قازاقتىڭ قاسيەتتى ءتىلى ماڭ­گى­لىككە قاستەرلى قۇندىلىعىمىز بولىپ قالادى.

ساعي التىنكوپ, م.ح.دۋلاتي اتىنداعى تاراز مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ستۋدەنتى جامبىل وبلىسى

سوڭعى جاڭالىقتار