رۋحاني ماسەلە ادامنىڭ ساناسىن كۇرت وزگەرتۋ, سايىپ كەلگەندە, قوعام جاڭعىرۋىنىڭ ەڭ كۇردەلى, ەڭ قيىن سالاسى. وسىعان پرەزيدەنت باسقاشا, جاڭا ولشەممەن كەلىپ, مۇلدەم جاڭا, ءتىپتى كۇرت ساپالىق بۇرىلىس جاساعان. ماسەلەنىڭ بۇرىنعىدان مۇلدەم جاڭا شىعارماشىلدىق سەكىرىسپەن, كۇرت بۇرىلىسپەن قويىلۋى وسىندا جاتىر. بۇل – تىڭ قورىتىندى, اشىعىن ايتقاندا, وزەكتى يدەولوگيالىق ماقالا. ءبىزدىڭ پايىمداۋىمىزشا, ماقالانىڭ بۇكىل مازمۇنى, وندا قويىلعان مىندەتتەر, ەڭ الدىمەن ينتەلليگەنتسياعا, ورتا, كاسىپتىك-تەحنيكالىق, جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ ۇستازدارىنا, مەملەكەتتىك باسقارۋ سالاسىنداعى بارلىق كادرلارعا, اسىرەسە, يدەولوگيالىق سالاعا جاۋاپ بەرەتىن كادرلار كورپۋسىنا, عالىمدارعا, جۋرناليستەرگە ارنالعان. پرەزيدەنتتىڭ ستراتەگيالىق ويلاۋ, قۇبىلىستاردى, قوعامدىق قاتىناستاردى پراگماتيكالىق تۇرعىدان باعالاۋ جانە ەلدەگى وسى تاريحي كەزەڭدەگى شىنايى احۋالمەن, قوعام مۇددەلەرىمەن تىعىز بايلانىستا قاراۋداعى تەرەڭدىگى مەن جاڭاشىلدىعىنا تاعى ءتانتى بولدىق. ونىڭ ەڭ الدىمەن قازاق مەملەكەتىنىڭ تۇبەگەيلى مۇددەسىنە قىزمەت ەتۋ, سونى وركەنيەتتىڭ الدىڭعى لەگىنە شىعارۋدى كوزدەيتىن تۇپكى نىساناسى ەكەندىگىنە كوزىمىز جەتتى. بىزدە ستراتەگيالىق قۇجاتتار, باعدارلامالار بارشىلىق: «قازاقستان-2050», بەس ينستيتۋتتىق رەفورما جانە ت.ب. ال وسىلاردى جۇزەگە اسىراتىن ادامنىڭ جان دۇنيەسى, ساناسى قاي دەڭگەيدە؟ وسى باعدارلامالاردا ادام قانداي ورىن الادى؟ مودەرنيزاتسيا تۋرالى قازىرگى زامانعى تەوريا مەن پراكتيكانى, نەگىزگى سيپاتتى بەلگىلەرى مەن تالاپتارى, تاجىريبەلەرى تۋرالى تالداعاندا (س.حانتينگتون, گ.الموند, ش.ايزەنشتادت, د.ەپتە جانە ت. ب.) ونىڭ كۇردەلى تابيعاتىن, جاھاندىق, كەشەندى, جۇيەلى, كوپ ساتىلى جانە تولاستاماس قۇبىلىس ەكەندىگىن باسا كورسەتەدى. ياعني پرەزيدەنت كۇن تارتىبىنە قويىپ وتىرعان رۋحاني جاڭعىرۋ وسى ءبىرتۇتاس, كەشەندى جاڭعىرۋدىڭ, اجىراماس بولىگى, ماڭىزدى قۇرامداسى. ونىڭ ءبىرتۇتاس قۇبىلىس رەتىندەگى دامۋ لوگيكاسى مەن ىشكى ءوزارا بايلانىستىلىعى, ساباقتاستىعى زاڭدىلىقتارىنان تۋادى. ونسىز قوعامنىڭ جاڭعىرۋى تابيعاتىنان جارتىكەش, اياقتالماعان بولار ەدى. ويتكەنى, اتاقتى گرەك ويشىلى پەتاگور «بارلىق دۇنيەنىڭ ولشەمى – ادام» دەپ بەكەر ايتپاعان. ويشىلدىڭ وسى ويىنىڭ ماڭىزى مەن استارىن فيلوسوفتار جۇزدەگەن جىلدار بويى تالداپ, ادام قۇپياسىن تۇسىنۋگە جانە ادامنىڭ قوعامداعى قۇبىلىستاردى قالاي قابىلداپ نەمەسە نەگە قابىلداماۋىنىڭ ىشكى سەبەپتەرىن ىزدەۋدە. مىنە, وسىنداي كۇردەلى ديللەمانىڭ الدىندا بۇگىنگى قازاق قوعامى دا تۇر. ادامنىڭ سانالى, ويلى ارەكەتىنسىز قانداي دا تارتىمدى جوسپارلاردىڭ ءوزى اياقسىز قالادى. سەبەبى, ادامزات قوعامىندا ءارتۇرلى يدەيالار, تاماشا جوسپارلاردىڭ جۇزەگە اسۋى نەمەسە قۇر, بوس يدەيا, نيەت قانا بولىپ قالۋى ونى جەكە تۇلعانىڭ قابىلداۋىنا نەمەسە تەرىسكە شىعارۋىنا بايلانىستى بولعانى بەلگىلى. ادام ساناسى, جان دۇنيەسى – اسا كۇردەلى قۇبىلىس. ونى وزگەرتۋ اكىمشىلىك ادىستەرمەن, كۇشتەۋمەن, باسقاداي ءبىر توتەنشە امالدارمەن جۇزەگە اسپايدى. ادامزاتتىڭ اقىلمانى ك.ماركس «بارلىق قامالداردىڭ ىشىندەگى ەڭ الىنبايتىنى – ادامنىڭ باس سۇيەگى» − دەگەن ويى ماسەلەنىڭ تىم كۇردەلىلىگى مەن كوپقىرلىلىعىن مەڭزەسە كەرەك. سوندىقتان جاڭعىرۋ قاي باعىتتا جۇرسە دە ونىڭ بەل ورتاسىندا ادام, ونىڭ ساناسى, مىنەزى, ويى, ءبىلىمى, ەڭبەگى, ءىس-ارەكەتى تۇرادى. ەلباسى ماقالاسى وسىنداي ءارتۇرلى ماسەلەلەر توڭىرەگىندە بايىپپەن ويلانۋدى, سارالاۋدى قاجەت ەتەدى. اڭگىمە بۇل جەردە ادام, ادام فاكتورى, ونىڭ ساناسى, دۇنيەتانىمى, ارمانى, تاعلىمى, تاربيەسى, ءبىلىمى, مىنەز قىلىقتارى مەن كەمشىلىكتەرى, تاربيەسىندەگى, ومىردەگى پراكتيكالىق ىسىندەگى, ەڭبەگىندەگى كىناراتتار تۋرالى بولىپ وتىر. دەمەك, رۋحاني جاڭعىرۋدىڭ مايەگى, وزەگى – قوعامدىق سانانى تۇبەگەيلى جاڭعىرتۋ. رۋحاني جاڭعىرۋعا بايلانىستى قوعامدىق عىلىم وكىلدەرىنىڭ وزەگىن ورتەپ, ەڭسەسىن ءتۇسىرىپ, الاڭداتىپ وتىرعان جايت بار. ول − قازاقستاننىڭ جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ الداعى وقۋ جىلىن, وكىنىشكە قاراي, تاۋەلسىز ەلدە قوعامدىق پاندەردى العاش رەت قىسقارتىلعان وقۋ جوسپارلارىمەن باستاعالى وتىرعاندىعى! دالىرەك ايتقاندا, بيىل ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگى ساياساتتانۋ, الەۋمەتتانۋ, مادەنيەتتانۋ جانە ت.ب. بىرنەشە پاندەردى ماماندىقتاردىڭ تيپتىك وقۋ جوسپارلارىنان شىعارىپ تاستاعان, ياعني الداعى وقۋ جىلىنان باستاپ ولاردى وقۋ-وقىماۋ ءبىلىم الۋشىلاردىڭ ءوز تاڭداۋىندا بولماق. ءبىلىم مەن ۇرپاق تاربيەسى سالاسىنداعى ۇلتتىق مۇددە مەن ساياساتقا قايشى كەلەتىن قادام. ەلدىڭ بولاشاق ماماندارىنىڭ ۇلتتىق ساناسىن قالىپتاستىرۋدىڭ تاعدىرىن شەشۋدى 1-2 كۋرس ستۋدەنتتەرىنىڭ تاڭداۋىنا بەرۋ – ەل, ۇرپاق بولاشاعىن ويلاماۋدان تۋعان شەشىم. ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ 31 مامىر كۇنى ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىندە وتكەن ءبىلىم جانە عىلىم ءمينيسترى ەرلان ساعاديەۆ مىرزانىڭ جۇرتشىلىقپەن وتكەن ەسەپتى كەزدەسۋىندە ءبىز جوعارىداعى شەشىمنىڭ نەگە قابىلدانعانىن, نەگىزدەمەسىن سۇراعان ەدىك. سالا باسشىسى: «بىزدە رەكتورلار بار, ولاردىڭ كەڭەسى بار. سولاردىڭ تالابىمەن بولدى», دەپ جاۋاپ بەردى. ال شىنتۋايتقا كەلگەندە, پرەزيدەنت, ۇكىمەت الدىندا, سالاداعى ماسەلە ءۇشىن ءار مينيستر تىكەلەي جاۋاپ بەرەدى ەمەس پە؟ ەندەشە جاۋاپكەرشىلىكتى كەڭەسشى ۇيىم قۇزىرەتىنە مىنگەستىرۋ – كونستيتۋتسيالىق زاڭنىڭ تالابىنا قارسى. بۇل, بىرىنشىدەن. ەكىنشىدەن, ءتىپتى ەلدەگى 130-دان استام رەكتور مۇشە بولىپ تابىلاتىن رەكتورلاردىڭ رەسپۋبليكالىق كەڭەسى كونسۋلتاتيۆتىك قوعامدىق ۇيىم بولىپ تابىلادى. ال اشىق, تاباندى دا سىندارلى شەشىم, ۇستانىم بولسا – وعان رەكتورلاردىڭ ەشقاشان قارسى كەلمەيتىنى الىمساقتان بەلگىلى. ونىڭ ۇستىنە, ەلىمىزدەگى رەكتورلار كورپۋسىنىڭ جارتىسىنان استامى قوعامدىق, گۋمانيتارلىق عىلىمدار وكىلدەرى – تاريحشىلار, زاڭگەرلەر, فيلولوگتار, ەكونوميستەر ەمەس پە؟ ولار وزدەرى وتىرعان بۇتاقتى وزدەرى شابا ما؟ سوندىقتان دا پرەزيدەنت ماقالاسى بويىنشا قۇرىلعان ۇلتتىق كوميسسيانىڭ قۇرامىنداعى وسى سالاعا جاۋاپ بەرەتىن ارنايى جۇمىس توبىنىڭ جەتەكشىسى رەتىندە ەرلان ساعاديەۆ شەشىمدەردى قايتا زەردەلەپ, وي تالقىسىنا سالسا ءجون بولار ەدى. ۋاقىت, پرەزيدەنتتىڭ رۋحاني جاڭعىرۋ ستراتەگياسىنان تۋىندايتىن كۇردەلى دە تاعدىرلى شارالار وسىنى تالاپ ەتەدى. بۇل – ۇكىمەت مۇشەسىنىڭ مەملەكەت باسشىسى قويعان مىندەتتەرگە ەڭ العاشقى ناقتى, شەشىمدى جاۋابى بولار ەدى. الداعى كەزەڭدە ەلباسى ماقالاسىندا اتاپ كورسەتىلگەن ءار ءپان بويىنشا – تاريح, ساياساتتانۋ, الەۋمەتتانۋ, فيلوسوفيا, پسيحولوگيا پاندەرى بويىنشا جەكە-جەكە كەشەندى شەشىمدەر قابىلدانۋى كەرەك. الدىمەن ايتارىمىز, ساياساتتانۋ ءپانىن جەكە ماماندىقتار بويىنشا مىندەتتى ءپان رەتىندە رەسپۋبليكالىق جوو جۇيەسىنەن شىعارۋ, جوعارىدا قابىلدانعان شەشىمدەردىڭ ىشىندەگى ەڭ وزەكتىسى دەپ قابىلدانۋى ءتيىس. نەگە؟ ءار بولاشاق مامانعا – ينجەنەرگە, قۇرىلىسشىعا, دارىگەرگە جانە ت. ب. ەڭ الدىمەن قازىرگى كۇردەلەنگەن زاماندا تارماقتالعان, ءار قىرلى, قۇبىلمالى ساياساتتى جان-جاقتى ءتۇسىندىرۋ قاجەت. جاھاندانۋ, اقپاراتتانۋ ۇردىستەرى بەلەڭ الىپ, قايشىلىقتار, الەۋمەتتىك تەڭسىزدىك ايرىقشا اسقىنىپ تۇرعاندا بولاشاق مامان ءوز مەملەكەتىنىڭ ساياساتىن, ءوزى قىزمەت ىستەيتىن سالانىڭ الەۋمەتتىك-رۋحاني ميسسياسىن, ەلدەگى ساياسي ينستيتۋتتار: پرەزيدەنت, پارلامەنت, ۇكىمەت جانە باسقا مەملەكەتتىك باسقارۋ ورگاندارىنىڭ فۋنكتسياسى مەن وكىلدىكتەرىنەن, مەملەكەتتىك قىزمەت پەن باسقارۋدىڭ ناقتىلى سالالارىنان سىندارلى ءبىلىم الۋى كەرەك ەمەس پە؟ ال ونىڭ ىرگەتاسىن ەڭ الدىمەن ساياساتتانۋ ءپانى قالايدى عوي. كەلەشەكتە مەملەكەتتىڭ ساياساتىن وقىتپاعان جوو-نىڭ بەدەلى قانداي بولادى؟ بولاشاق مامان مەملەكەتتىڭ ساياساتىن بىلمەسە, ونى قالاي جوعارى ءبىلىمدى مامان نەمەسە ماگيسترانت دەپ ديپلوم بەرەمىز؟ ساياساتتانۋ پانىنە بايلانىستى ەڭ ءبىرىنشى وزەكتى ماسەلە – ارنايى ساياساتتانۋ ماماندىعى بويىنشا باكالاۆريات, ماگيستراتۋرا, دوكتورانتۋرا دەڭگەيلەرىندە ماماندار دايىنداۋدى مەملەكەت باسشىسى قويعان تالاپتارعا جاۋاپ بەرەتىن جاڭا ۇردىستەرگە شىعارۋ. اسىرەسە, بولاشاقتا مەملەكەت قىزمەتشىلەرىن, ساراپشىلاردى دايىنداۋدىڭ العاشقى كادرلىق ءارى بىلىمدىك نەگىزى باكالاۆرياتقا, ماگيستراتۋراعا بولىنەتىن مەملەكەتتىك گرانتتار سانىن بىرنەشە ەسە كوبەيتۋدىڭ قاجەتتىگى. بۇگىندە رەسپۋبليكا بويىنشا بولىنەتىن بار بولعانى 25-30 گرانت بۇل ماسەلەنى شەشپەيتىنى ايدان انىق. ال ەلىمىزگە اۋىلدىق اكىمدىكتەن باستاپ, پرەزيدەنت اكىمشىلىگىنە دەيىنگى ارالىقتاعى بارلىق مەملەكەتتىك قۇرىلىمداردا, اقپاراتتىق تالداۋ ورتالىقتارىندا, باق-تا بىلىكتى, ويلاۋ جۇيەسى كەڭ, قازىرگى ۋاقىت تىنىسى مەن بارىسىن بىلەتىن ساياساتتانۋشىلار قىزمەت ىستەپ ءجۇر. ولارعا قاجەتتىلىك پەن سۇرانىستىڭ باستى قاينار كوزى – ساياساتتانۋ ءىلىمىنىڭ قازىرگى زاماننىڭ تابيعاتىن, ونداعى سان-سالالى ساياسي-دەموكراتيالىق ۇردىستەردىڭ تابيعاتى مەن ەرەكشەلىكتەرىن اشاتىن, تۇسىندىرەتىن اۋقىمدى, كەڭ ءورىستى كاتەگوريالارى مەن زاڭدىلىقتارىندا, ەلدەگى ساياسي پروتسەستەردەن تەوريالىق سىندارلى دايارلىعىندا جاتىر. ەكىنشىدەن, قازاق قوعامى مەن مەملەكەتىنىڭ بۇگىنگى وسكەلەڭ مىندەتىنە سايكەس ەكى-ءۇش ءتىلدى مەڭگەرگەن, ىشكى جانە سىرتقى ساياسي پروتسەستەرگە, ەتنوساياساتقا, ساياسي تەررولوگياعا, ساياسي جاھاندانۋ, اقپاراتتىق قوعام پروبلەمالارى بويىنشا تالداۋشى, ساراپشى ماماندىقتارىنا جىكتەي, سارالاي دايىنداۋ ادىستەرى مەن جوسپارلارىنا كوشۋ دە مەملەكەتتىڭ وسى سالاداعى كادر ساياساتىنىڭ وزەكتى ماسەلەسى. كەلەشەكتە جوعارىدا اتالعان باعىتتاردا ساياساتتانۋشىلاردى ماقساتتى مامانداندىرىپ, بىلىمدەرىن تەرەڭدەتىپ, ساپاسىن كوتەرۋ ءۇشىن ساياساتتانۋ ماماندارىن دايىنداۋدىڭ باستى بازالىق, تىرەك وقۋ ورىندارى ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا جانە ءال-فارابي اتىنداعى ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتتەرىندە كوپ سوزباي, الداعى وقۋ جىلىنان, جەكە, ماماندانعان بەيىندى قازاقستان ساياساتى كافەدراسىن اشۋدى مەيلىنشە قاجەتتى شارا دەپ ەسەپتەيمىز. بۇل شارا ساياساتتانۋ ماماندارىن دايىنداۋدى ەلدىڭ ۇزاق مەرزىمدىك ساياسي جانە رۋحاني جاڭعىرۋمەن بايالانىستىرۋدىڭ پارمەندى تەتىگى بولۋى كەرەك. ۇشىنشىدەن, قوعامدىق عىلىمداردىڭ, ونىڭ ىشىندە ساياساتتانۋدى وقۋ-يگەرۋدىڭ كاسىپتىك دەڭگەيىن ن.نازارباەۆ ماقالاسىندا قويىلعان جاڭا دەڭگەيگە كوتەرۋ – بۇتىندەي ءبىر اۋقىمدى ۇيىمدىق, عىلىمي-ادىستەمەلىك شەشىم-شارالاردى, كەشەندى, كەزەڭ-كەزەڭىمەن جۇرگىزۋدى تالاپ ەتەدى. ەلباسى ماقالادا «جاڭا گۋمانيتارلىق ءبىلىم» تۋرالى ماسەلە قوزعاپ, تالاپتى ناقتى قويىپ وتىر. جاڭا گۋمانيتارلىق ءبىلىم قانداي بولۋى كەرەك؟ وعان جەتۋدىڭ, ونى قامتاماسىز ەتۋدىڭ جاڭا تەتىكتەرى قانداي؟ ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترىنەن باستاپ ءار رەكتوردىڭ, فاكۋلتەت دەكانىنىڭ, كافەدرا مەڭگەرۋشىلەرىنىڭ, ەلگە, ۇلتقا, ۇرپاققا جانى اشيتىن پروفەسسور-وقىتۋشىلار قاۋىمىنىڭ جان تىنىشتىعىنان ايىرىلىپ, ويلانار, پايىمداپ, زەردەلەيتىن ماسەلەسى وسى بولۋعا ءتيىس. مينيسترلىك اپپاراتى قۇرامىندا تىكەلەي مينيسترگە باعىناتىن كەڭ دە ناقتىلى قۇزىرەتتەرى مەن وكىلدىكتەرى بار, فۋنكتسيالارى ەگجەي-تەگجەيلى انىقتالعان, الەۋەتتى قوعامدىق عىلىمداردى وقىتۋدى باسقارۋدىڭ ارنايى دەپارتامەنتى نەمەسە باسقارماسى قۇرىلىپ, ول قوعامدىق عىلىمداردى وقىتۋدى جوسپارلاۋ, باعدارلامالاردى سارالاۋ, بەكىتۋ, وقۋ ساپاسى جانە كادر ماسەلەلەرىمەن ارنايى شۇعىلدانۋى كەرەك. باسقارما باسشىلىعىنا كەزىندە كافەدرا مەڭگەرۋشىسى, فاكۋلتەت دەكانى, ۋنيۆەرسيتەت باسشىلىعى ءتارىزدى ساتىلاردان ءوتىپ, جوو-نىڭ وقۋ پروتسەسىندە پىسكەن, كەمەلدەنگەن ماماندى قويۋ – ماسەلەنىڭ شەشىلۋىن, قويىلىسىن, ءىستىڭ بارىسىن دا تەزدەتەر ەدى. مەملەكەت باسشىسى قازىرگى دۇنيەدەگى الەمدىك تۇراقسىزدىق, ونىڭ ىشىندە الەۋمەتتىك تۇراقسىزدىق, دەموگرافيالىق تەڭگەرىمسىزدىك, تاريحي ۋاقىتتىڭ جىلدامدىعى ءتارىزدى سىن-قاتەرلەر تۋرالى الدەنەشە رەت ەسكەرتىپ, جادىمىزعا قۇيىپ, قازاقستان ءححى عاسىردىڭ جاھاندىق تەگەۋرىنى مەن اقپاراتتىق قىسىمى مەن تاسقىندار جاعدايىندا وسىلارعا توتەپ بەرۋگە دايىن بولۋىن كۇن تارتىبىنەن, ءوز نازارىنان ءبىر تۇسىرگەن ەمەس. سوندىقتان, ساياساتتانۋ ماماندارىن وقىتۋدا بۇگىنگى كۇننىڭ كۇن تارتىبىنەن تۋاتىن اسا ماڭىزدى تالاپ ساياساتتانۋ ماماندىعى شەڭبەرىندە كونفليكتولوگ, ياعني ىشكى قاقتىعىستار مەن شيەلەنىستەردىڭ تابيعاتىن ءبىلىپ, ونىڭ الدىن الاتىن, ونىڭ تۋ تابيعاتىن, بولدىرماۋ امالدارى مەن ادىستەرىن مەڭگەرگەن ماماندار دايىنداۋ دا اسا قات ماسەلە. كونفليكتولوگ – شيەلەنىستەردىڭ, قاقتىعىستاردىڭ الدىن الاتىن, ولاردى رەتتەۋدىڭ جانە شەشۋ جولدارىن, ستراتەگياسى مەن تاكتيكاسىن, ءارتۇرلى ارنايى تەحنولوگيالاردى ۇسىناتىن امبەباپ دەيتىندەي مامان. ءبىر سوزبەن ايتقاندا, ەليتالى, ينتەللەكتۋالدى ارنايى كۇش, ەرەكشە ۇتقىر توپ. ەلدەگى ساياسي پروتسەستەردى مازمۇنى, ساياسي احۋالدى تەرەڭ پايىمداۋ, كەيبىر الەۋمەتتىك جىكتەر مەن توپتاردىڭ مىنەز-قۇلقى, ەلدىڭ ىشكى تىنىشتىعى ەلىمىزگە بۇگىندە ءدال وسىنداي مامانداردىڭ اسا قاجەتتىگىنە كوز جەتكىزىپ وتىر. ساياساتتانۋ ماماندارىن دايىنداۋدى جەتىلدىرۋ, ونى مەملەكەت باسشىسى قويعان وسكەلەڭ تالاپتار دەڭگەيىنە كوتەرۋ, ەلدەگى سايا-سي, رۋحاني, مەملەكەتتىك باسقارۋدىڭ, دەموكراتيالىق پروتسەستەر جانە الەمدەگى كۇرت وزگەرىستەر مەن جاڭا سىن-قاتەرلەر تالابىنان شىعۋ ءۇشىن ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەرۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتى قۇرامىندا دەربەس ساياساتتانۋ فاكۋلتەتىن اشۋ ماسەلەسىن كۇن تارتىبىنە ناقتى قويۋ قاجەتتىلىگى ابدەن ءپىسىپ جەتىلدى. ماقالادان تۋىندايتىن تاعى ءبىر ۇيىمدىق شارا – كەلەشەكتە بۇكىل قوعامدىق جانە گۋمانيتارلىق عىلىمدار پاندەرىنىڭ پروفەسسور-وقىتۋشىلار كورپۋسىنىڭ ءبىلىمىن تۇراقتى جەتىلدىرۋدى قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن استانا قالاسىندا قوعامدىق جانە گۋمانيتارلىق عىلىمدار پاندەرىنىڭ ءبىلىمىن جەتىلدىرۋ ينستيتۋتىن ۇيىمداستىرۋ دا كۇن تارتىبىندەگى اسا ماڭىزدى ماسەلەلەردىڭ ءبىرى. بۇل توڭىرەگىندە دە ناقتى ىسكە كىرىسۋ – ۋاقىت قاجەتتىلىگى. وسى سالاداعى بارلىق ماسەلەردى ۇجىمىدىق تالقى مەن وي ەلەگىنەن وتكىزۋ ءۇشىن الداعى وقۋ جىلىنىڭ باسىندا قوعامدىق عىلىمدار كافەدرالارى مەڭگەرۋشىلەرىنىڭ رەسپۋبليكالىق كەڭەسىن شاقىرىپ, وسى سالاداعى بۇكىل پروبلەمالاردىڭ كەڭ سپەكترىن تالقىلاۋ دا يگىلىكتى ءىس بولار ەدى.
ءناۋبات قاليەۆ, ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى, ساياسي عىلىمدار دوكتورى