ءجۇز مىڭ دوللاردىڭ ماعلۇماتى الپىستان جاسى جاڭا اسقان اپاچينسكيدى قارتايىپ تۇر دەۋگە اۋزىڭ بارمايدى: تورتپاق كەلگەن دەنەسى مىعىم, قولىڭدى قىسقان كەزدە ساۋساقتارىڭنىڭ سۇيەگىن ۇگىتىپ جىبەرە جازدايدى. ادامعا تىكتەپ قاراعاندا تۇزداي كوزدەرى وڭمەنىڭنەن ءوتىپ كەتەدى. ءتۇسى سۋىق: باياعىداعى اق پاتشانىڭ جازالاۋشى وتريادىنداعى اتامان كازاگىڭ ءدال وسىنداي بولعان شىعار باتشاعار دەپ قوياسىڭ ىشتەي...
الەكساندر يۆانوۆيچ بالقاشتىڭ تۋماسى بولماسا دا, ونىڭ بۇكىل بالالىق شاعى, جىگىتتىك كەزەڭى وسى كول جاعالاۋىنداعى كورىكتى شاھاردا وتكەن. قازىر دە وسى بالقاشتا: قالاداعى قارامەندە بي دەپ اتالاتىن ورتالىق كوشەلەردىڭ بىرىندەگى قۇستىڭ ۇياسىنداي ءۇش بولمەلى پاتەرىندە قۇداي قوسقان قوساعى ەلەنا گەورگيەۆنا ەكەۋى تۇرىپ جاتىر: بۇل كىسى اپاچينسكيدىڭ ەكىنشى ايەلى.
ءوزى بالقاشتىڭ ناعىز پاتريوتى: قالاداعى كەمشىلىك اتاۋلىنى جىپكە ءتىزىپ ايتىپ وتىراتىن عادەتى بار ەكەن. قالانىڭ قۇرمەتتى ازاماتى رەتىندە بيىك مىنبەرلەردەن اكىم-قارالارعا قىرعيداي ءتيىپ, سويلەگەن كەزدەرى دە بولعان. سول سەبەپتى دە, ءتىلىنىڭ توتيايىنى بار ازاماتتى كەيبىرەۋلەر جاقتىرا دا قويمايتىن كورىنەدى. «قالا كۇننەن-كۇنگە كوركەيۋدىڭ ورنىنا, توزىپ بارا جاتقان سياقتى», – دەيدى اپاچينسكي. – قالا تۇرماق, بۇگىنگى ادامداردىڭ پەيىلى دە بۇزىلىپ بارادى. باياعىدا ءبىزدىڭ ۇيدە جاسى ۇلكەن كورشى اپا تۇردى. سول كىسى ناۋرىز, ايت, جاڭا جىل مەرەكەلەرىندە پودەزدەگى بارلىق كورشىلەرگە كىرىپ, باۋىرساعىنان ءدام تاتىرىپ ءجۇرۋشى ەدى. سول كەزدەردى قاتتى ساعىنام. قازىر ءبىز كورشىلەرىمىزبەن ارالاسپاق تۇگىلى, ءبىر-ءبىرىمىزدى جوندەپ تانىمايمىز دا...».
الەكساندر يۆانوۆيچ كەش ۇيلەنگەن: وتىزدان اسقان كەزىندە ۋكراين قىزى يۆاننامەن كوڭىل قوسىپتى. الايدا, اكەسى ۇلكەن قىزمەتتە بولعان يۆاننا يت ارقاسى قيانداعى بالقاشتا تۇرۋدان ءۇزىلدى-كەسىلدى باس تارتىپتى دا, ەلىنە, لۆوۆىنا قايتىپ كەتىپتى. ءسويتىپ, بۇلاردىڭ نەكەسى ءبىر جىلعا دا شىداماي, سىر بەرگەن. اپاچينسكيدىڭ يۆاننا ارۋدان روكسالانا ەسىمدى بۇل كۇندە جيىرمانىڭ جەتەۋىنە كەلگەن قىزى بار. بىراق ءوزى سول قىزىن ءبىر دە ءبىر رەت كورمەگەن.
قازىرگى زايىبى ەلەنادان نيكيتا ەسىمدى ۇل سۇيگەن. جيىرمانىڭ ۇشەۋىنە كەلگەن نيكيتا بالقاشتا, اتا-اناسىنان بولەك تۇرادى. اكەسىمەن ارالاسپايتىن كورىنەدى, اندا-ساندا تەلەفونمەن تىلدەسكەنى بولماسا... «بۇل دەگەنىڭ زاڭدىلىق, – دەيدى اپاچينسكي كۇرسىنىپ. – «نە ەكسەڭ, سونى وراسىڭ» دەگەن. بوتەن بىرەۋدىڭ بالاسىن تاربيەلەدىك. ال وزىمىزدىكىنە ۋاقىت بولمادى. باپكەر دەگەن بايعۇستىڭ ءومىرى وسى دا...».
«مەنىڭ بار بايلىعىم – وتباسىم, سۇيىكتى زايىبىم», – دەيدى الەكساندر يۆانوۆيچ. زايىبى تۋرالى شابىتتانا ايتادى. ەلەنا حانىمدى كوزىمىز كورمەسە دە, ونىڭ وتە ۇقىپتى, پىسىق جان ەكەندىگىن ۇيدەگى مۇنتازداي تازالىقتان جازباي تانيسىڭ. ءوزىنىڭ قولى ونەرلى-اق ەكەن, اسەمدەپ توقىعان نەشە ءتۇرلى كەستەلەرى كورمەگە قويار كوركەم دۇنيەدەي, كوزدىڭ جاۋىن الادى.
باپكەردىڭ قازىرگى تاڭدا بالقاشتا بالەن دەيتىن تۋىسى جوق: ۇلكەن اپاسى تاتيانا سانكت-پەتەربۋرگتە, ال ءىنىسى يۋري كۋرورتتى مەكەن اناپادا تۇراتىن كورىنەدى. اپاچينسكيدىڭ ءىنىسى دە بوكسشى بولعان: كسرو-نىڭ چەمپيونى دەگەن اتاعى بار. ودان كەيىن ۋشۋ-ساندامەن اينالىسىپ, الەم چەمپيونى دارەجەسىنە دە جەتكەن...
الەكساندر ءيۆانوۆيچتىڭ قازىرگى سەرىگى كومپيۋتەر ەكەن. ءوزىنىڭ ايتقانىنا قاراعاندا, كۇنى-ءتۇنى ۇستىنەن تۇسپەيتىن كورىنەدى. كومپيۋتەر ۇستەلىندە ونشاقتى فلەشكا جاتىر. «مۇندا, – دەيدى ايگىلى باپكەر, – ءجۇز مىڭ دوللاردىڭ ماعلۇماتى جاتىر...». – مىناداي مول ماعلۇماتقا, جالپى, باي تاجىريبەڭىزگە قىزىعۋشىلىق تانىتىپ جاتقاندار بار ما قازىر؟ – ساتىپ السىن, پوجالۋيستا... ماستەر-كلاسس, سەمينار ساباقتارىن وتكىزەيىن دەپ بىرەۋگە جالىنعان ەمەسپىن. ال «وتكىز» دەپ ءوتىنىپ جاتقان ادام تاعى جوق. انەبىر جىلى اباي قالاسىنا شاقىرعان ۇسىنىس تۇسكەن بولاتىن. باس تارتتىم: باياعىدا ول جاققا 58-ءشى ستاتيامەن بارۋشى ەدى... قازىر عوي, كۋبالىق باپكەر, شاۋ تارتقان ساگاررانى الماتىعا, سونان سوڭ استاناعا رەسەيدەن ورتاڭقولدى ەكى-ءۇش جاتتىقتىرۋشىنى مول اقشاعا شاقىرىپ, جەتىستىرەدى دەپ ءماز بولىپ ءجۇرمىز. سولاردىڭ مەنەن قاي جەرى ارتىق ەكەن؟ وسىنى تۇسىنە الماي-اق قويدىم...
ءيا, ايتاتىنداي بار-اق. ون جەتى جىل ۇلتتىق قۇراما كوماندانىڭ وتىمەن كىرىپ, ك ۇلىمەن شىققان اپاچينسكيدىڭ – ەرماحان يبرايموۆ پەن بەكزات ساتتارحانوۆتىڭ ءوليمپتىڭ شىڭىنا شىعۋىنا سۇبەلى ۇلەس قوسقان, قازاق بوكسىنا باركەر كۋبوگىن تۇڭعىش الىپ بەرگەن ايگىلى باپكەردىڭ زەينەتاقىسى بار-جوعى 50 دوللار ەكەن.
ء«ومىر بويى ىزدەنۋ كەرەك» الەكساندر اپاچينسكي كەزىندە سوققىلارى تەگەۋرىندى, تەحنيكالىق شەبەرلىگى ءتاپ-ءتاۋىر بوكسشى بولعان, سپورت شەبەرى دەگەن اتاعى بار. ال كەڭەس زامانىندا «كسرو سپورت شەبەرى» اتاعىن يەمدەنۋ دەگەنىڭىز وڭاي شارۋا بولمايتىن. 1967-1980 جىلدار ارالىعىندا ول قازاق كسر بىرىنشىلىگىنىڭ چەمپيونى, جۇلدەگەرى اتاندى; حالىقارالىق, بۇكىلوداقتىق جانە رەسپۋبليكالىق جارىستاردىڭ جەڭىمپازى بولدى. رەسمي دەرەك كوزىنە سەنسەك, ول شارشى الاڭدا 132 كەزدەسۋ وتكىزىپ, سونىڭ 112-سىندە جەڭىسكە جەتىپتى.
بوكس قولعابىن شەگەگە ىلگەننەن كەيىن ءوزىنىڭ باپكەرى گەننادي ۆاسيلەۆيچ كرىلوۆيتسكيدىڭ جولىن قۋىپ, بالقاشتاعى №4 كاسىبي-تەحنيكالىق ۋچيليششە بازاسىندا باپكەر رەتىندە ەڭبەك جولىن باستاعان. ۆاسيلي جيروۆقا دەيىن اپاچينسكيدەي دارىندى باپكەر سەرگەي كوسەنكوۆ, الماز ورىنباەۆ, ەۆگەني ۆيشنياكوۆ, اندرەي بورموتين, بولات نوكەربەكوۆ, نيكولاي سيتنيكوۆ, ۆياچەسلاۆ دەتينەنكو سىندى بۇكىلوداقتىق جارىستاردىڭ جەڭىمپازدارى مەن جۇلدەگەرلەرىن ءوسىرىپ شىعارعان. تاعى دا رەسمي دەرەككە سۇيەنەر بولساق, اپاچينسكي ءوزىنىڭ باپكەرلىك كارەراسىندا 11 سپورت شەبەرىن, 3 حالىقارالىق دارەجەدەگى سپورت شەبەرى مەن 2 ەڭبەك سىڭىرگەن سپورت شەبەرىن تاربيەلەگەن.
الەكساندر اپاچينسكي 1992-2009 جىلدار ارالىعىندا قازاقستان قۇراما كومانداسىندا جاتتىقتىرۋشى رەتىندە قىزمەت ەتتى. ءدال وسى كەزەڭدە كەيبىر ساتسىزدىكتەرگە قاراماستان, قازاق بوكسى ءوزىنىڭ ورلەۋ ءداۋىرىن باستان كەشكەن بولاتىن. ەگەمەن ەلىمىزدىڭ بوكس دەرجاۆاسىنا اينالۋىنا قۇرامانىڭ سول كەزدەگى جاتتىقتىرۋشىسى, ودان كەيىنگى اعا باپكەرى بولعان الەكساندر يۆانوۆيچ اپاچينسكيدىڭ قوسقان ۇلەسى قوماقتى دەسەك – اقيقاتتىڭ اۋىلىنان الىس كەتە قويماس ەدىك.
اپاچينسكي باپكەر رەتىندە ەرتە تانىلعان. كەڭەس زامانىندا ول كسرو-نىڭ جاسوسپىرىمدەر قۇراما كومانداسىندا جاتتىقتىرۋشى بولدى. نەبىر مايتالمان ماماندارمەن قويان-قولتىق جۇمىس ىستەپ, مول تاجىريبە جيناقتاعان. «بىردە, – دەپ ەسكە الادى الەكساندر يۆانوۆيچ, – كسرو قۇراماسىندا باپكەر بولىپ جۇرگەنىمدە مەنەن ەڭبەك سىڭىرگەن ءبىر جاتتىقتىرۋشى كەلىپ, كەڭەس سۇرادى. تاڭدانعانىمنان اۋزىم اشىلىپ قالىپتى.
– سەن بولساڭ جاسسىڭ, ال مەن كەيدە ءومىردىڭ اعىسىنا ىلەسە الماي قالام, – دەگەن ەدى سوندا الگى اتاقتى باپكەر اعىنان جارىلىپ. سول كەزدە مەن ۇيرەنگەننىڭ ەشۋاقىتتا كەش بولمايتىنىنا, سۇراپ-بىلگەننىڭ تۇك تە ابەستىگى جوق ەكەنىنە كوزىم انىق جەتكەن ەدى. سوندىقتان, مەنىڭ ايتايىن دەگەنىم: ءومىر بويى ىزدەنۋ دەگەنىڭىز – باپكەر بىتكەننىڭ باستى مىندەتى بولۋ كەرەك!
پاراپسيحولوگيا, كوسموەنەرگەتيكا... – ءالى ەسىمدە, – دەيدى الەكساندر يۆانوۆيچ, – 1995 جىلى تاشكەنت قالاسىندا ازيا چەمپيوناتى ءوتتى. بۇل – اتلانتا وليمپياداسىنىڭ الدىنداعى ليتسەنزيالىق تۋرنير بولاتىن. اقىرى جول ءتۇسىپ تۇرعان سوڭ, وسىندا تۇراتىن نەمەرە اپام مەن جەزدەمنىڭ ۇيىنە سوعىپ, حال-جاعدايلارىن ءبىلدىم. مەنى تاڭ قالدىرعانى – اپام مەن جەزدەم پاراپسيحولوگيا جانە كوسموەنەرگەتيكامەن اينالىسادى ەكەن. مەن ءۇشىن بۇل وتە تاڭسىق دۇنيە بولاتىن: قايران قالدىم, قاتتى قىزىقتىم. ونىڭ ۇستىنە, ەكەۋى ماعان نەشە ءتۇرلى ماعلۇمات بەرىپ, ءتىپتى مەنىڭ ىشكى دۇنيەمدى بوتەن, تەرىس ەنەرگەتيكادان تازارتىپ تا بەردى. ءبىر سوزبەن ايتقاندا, ەكەۋى مەنىڭ كوزىمدى اشتى. كەتەردە مەن: «جيروۆتى الىپ كەلسەم, تازارتىپ بەرەسىڭدەر مە؟», – دەپ ەم, ولار كەلىسىم بەردى. ەرتەڭىندە ۆاسيانى الىپ كەلىپ, اپام مەن جەزدەمە ابدەن «تازارتىپ» الدىم. ءبىر قىزىعى, ۆاسيا سول جولى ازيا چەمپيوناتىندا ءبىر دەمدە ونەر كورسەتىپ, التىن جۇلدەنى «ويناپ ءجۇرىپ» جەڭىپ الدى.
قايتاردا اپام ماعان: – ساشا, ەش الاڭداما, جيروۆىڭ وليمپيادا چەمپيونى بولادى! – دەدى سەنىممەن. سودان, وليمپياداعا دايىندالىپ جاتقانبىز. ءبىر كۇنى شىركەۋگە بارىپ, شەشەمنىڭ ارۋاعى ءۇشىن شىراق قويىپ, ءمىناجات ەتتىم دە, ايالداماعا كەلە جاتسام, جولدا كىتاپ دۇكەنى تۇر ەكەن. شىنىن ايتسام, كىتاپقۇمار ادام ەمەس ەدىم. سوندا دا, ىشىنە كىرىپ, ارالاپ ءجۇر ەدىم, «پاراپسيحولوگيا. كوسموەنەرگەتيكا» دەگەن جازۋى بار كىتاپ كوزىمە وتتاي باسىلدى. ساتىپ الىپ, كۇنى-ءتۇنى تۇگىن قالدىرماي وقىپ شىقتىم. اپام مەن جەزدەم ايتقاننىڭ ءبارى وسىنىڭ ىشىندە ەكەن. سودان باستاپ مەن وسى عىلىمنىڭ سوڭىنا ءتۇستىم. سىزگە وتىرىك, ماعان شىن, ونىڭ پايداسىن شاش ەتەكتەن كوردىم. «سيدنەي وليمپياداسىندا مىناداي جاعداي بولدى, – دەيدى الەكساندر اپاچينسكي, اڭگىمەسىن ءارى قاراي جالعاپ. – قۇراماداعى ەكى بوكسشىنىڭ اۆسترالياعا وزدىگىنەن جەتكەن جەكە باپكەرلەرى قويار دا قويماي جاتتىعۋ بازاسىنا رۇقسات الىپ كىرىپ, شاكىرتتەرىمەن جولىقتى. بايقاپ تۇرمىن, ولار كەتىسىمەن ەكى بوكسشى سۇمىرەيدى دە قالدى. ياعني, جاڭاعىلار سىرتتان كەلدى دە شاكىرتتەرىنىڭ بويىنداعى كۇش-قۋاتقا تولى ەنەرگەتيكانى وزدەرىمەن بىرگە الىپ كەتتى. مۇنى, ارينە, وزدەرى سەزگەن دە جوق. ايتقانىمداي بولعان جوق, ەرتەڭىندە ەكەۋى دە جەڭىلىپ قالدى. سولاردىڭ ەڭ از دەگەندە قولا جۇلدە الۋعا مۇمكىندىكتەرى بار ەدى...».
– سول بوكسشىلاردىڭ ەسىمدەرىن ايتپايسىز با؟ – ءبىرى – مۇڭايتپاسوۆ, ەكىنشىسى كارىمجانوۆ بولاتىن...
اعا بۋىن جانكۇيەرلەردىڭ ەسىندە بولار, ۆاسيلي جيروۆ ءوزى قاتىسقان جەكپە-جەكتەردىڭ ءۇزىلىسى كەزىندە باسقالارداي بۇرىشقا جالپ ەتىپ وتىرا كەتپەي, تەك قانا تۇرەگەپ تۇرىپ دەمالاتىن. ورايى كەلىپ تۇرعان سوڭ, باپكەردەن وسىنىڭ سىرىن سۇرادىم. «جاتتىعۋ كەزىندە, – دەيدى الەكساندر يۆانوۆيچ, – ۆاسيانىڭ ءبىر راۋندىنىڭ ءوزى كەيدە جيىرما-وتىز مينۋتقا سوزىلىپ كەتەتىن. سونان سوڭ, ونى مەن راۋند اراسىنداعى ۇزىلىستە تۇرەگەپ تۇرىپ دەمالۋعا ۇيرەتتىم. نەگە دەسەڭىز, تۇرەگەپ تۇرعان بوكسشى مەن وتىرىپ دەمالعان بوكسشىنىڭ تىنىس الۋىندا اسپان مەن كوكتەي ايىرماشىلىق بار. ماسەلەن, وتىرعان بوكسشىنىڭ ىشىنە وتەتىن اۋا جولى جابىلادى دا, كۇشىن قايتا قالپىنا كەلتىرۋى قيىنداي تۇسەدى. بۇدان بولەك, تۇرەگەپ تۇرىپ دەمالعان بوكسشىنىڭ مىسى قارسىلاسىن قاشاندا باسىپ تۇرادى. بۇل – پسيحولوگيالىق تۇرعىدان وتە ماڭىزدى».
بوكس دەسە ىشەر اسىن جەرگە قويار ادام بولسا, اپاچينسكيدىڭ ءاربىر ءسوزىن التىنعا بالار ەدى. ەڭبەك جولىن ەندى عانا باستاعان باپكەر ءۇشىن ء«اپاچيدىڭ» ءبىر ءوزى ءبىر ۋنيۆەرسيتەت قوي!
اپاچينسكي باپكەر بىلاي دەيدى: «بوكستا سەكۋندانت بولا ءبىلۋدىڭ ءوزى ونەر. بۇل ءوزى باپكەردەن اسا بىلىكتىلىكتى قاجەت ەتەتىن دۇنيە. جاسىراتىنى جوق, قازىرگى جاتتىقتىرۋشىلاردىڭ كوبى مۇنى دۇرىس مەڭگەرمەگەن. ماسەلەن, جانتالاسقان جەكپە-جەكتىڭ ۇزىلىسىندە بوكسشى 20 سەكۋندقا دەيىن ەشتەڭە ۇقپايدى, سەنى ەستىمەيدى دە. ال قازىرگى باپكەرلەر بولسا, بوكسشىنى دۇرىس دەمالدىرۋدىڭ ورنىنا ءدال سول ساتتە وعان قالاي جۇدىرىقتاسۋ كەرەكتىگىن ايقايلاپ تۇرىپ ۇيرەتە باستايدى...».
جيروۆ دجەككە نە ءۇشىن قارىزدار؟ بۇگىنگىنىڭ بالاسىنا اپاچينسكيدىڭ كوڭىلى تولمايدى-اق. ونىڭ ويىنشا, بوكسشى بولام دەپ ۇيىرمەگە كەلگەن قازىرگى بالالاردىڭ وي-ءورىسى تومەن, ءجۇرىس-تۇرىسى قارىن اشتىرادى ەكەن. «سولاردان تاريحتى سۇرايمىن, «قىزىلدار» كىم, «اقتار» كىمدەر؟», – دەگەن سۇراق قويسام جاق اشپايدى. ەسەسىنە, «كوگىلدىرلەردىڭ» (گولۋبوي) كىم ەكەنىن جاقسى بىلەدى. بىردە قالادا كەتىپ بارا جاتقانىمدا كلاسس جەتەكشىم اننا الەكسەەۆنانى كورىپ قالىپ, سالەم بەردىم: – مەن عوي – ساشكا اپاچينسكي... كلاستىڭ ءبىرىنشى بۇزاقىسى... – وي, ساشكا, بىلەسىڭ بە, سەن قازىرگى بالالاردىڭ جانىندا پەرىشتە ەكەنسىڭ, – دەگەنى ۇستازىمنىڭ... «ەڭبەك سىڭىرگەن جاتتىقتىرۋشى» ەكەنىمدى, «قۇرمەتتى ازامات» اتانعانىمدى ايتقانىمدا, ۇستازىم كوزىنە جاس الدى. قۋانعانىنان جىلادى دەپ ويلادىم مەن...». «جالپى, – دەپ ءسوزىن جالعاي تۇسەدى اپاچينسكي, – ءوز باسىم بالانى بوكسقا جاستاي بەرگەنگە قارسىمىن. مەنىڭ ۇعىمىمدا بالا بوكستى 14 جاسىندا باستاۋى كەرەك. وعان دەيىن ونىڭ جالپىفيزيكالىق دايىندىق ۇدەرىسىنەن وتكەنى ءجون, سۋدا ءجۇزىپ, گيمناستيكا نەمەسە جەڭىل اتلەتيكامەن اينالىسسا قۇبا-قۇپ بولار ەدى». جيروۆ دەمەكشى, ۆاسيا دا اپاچينسكيگە ون جاستان اسقانىندا تاپ بولعان. «زايىبىم بولماعاندا, وليمپيادا چەمپيونى جيروۆ تا بولماس ەدى», – دەپ كۇلەدى اپاچينسكي. ونىڭ سىرى مىناداي ەكەن: ءجاسوسپىرىم ۆاسيانىڭ جاتتىعۋدا ءجۇردىم-باردىم قاراپ جۇرگەنىن بايقاپ قالعان باپكەر ونى زالدان قۋىپ شىعىپتى. سوندا, زايىبى ەلەنا گەورگيەۆنا كۇيەۋىن ارەڭ دەگەندە كوندىرىپ, رايىنان قايتارعان ەكەن.
وليمپيادا چەمپيونى, باركەر كۋبوگىنىڭ يەگەرى ۆاسيلي جيروۆتى باسقالاردان ەرەكشە دارالايتىن ءبىر قاسيەتى – ونىڭ توزىمدىلىگى دەپ قازىر كەسىپ ايتۋعا بولادى. اپاچينسكيدەي ادامدى اياۋ دەگەندى بىلمەيتىن باپكەردىڭ قاتال تەپكىسىنەن ءوتۋ دەگەنىڭىز ەكىنىڭ ءبىرىنىڭ قولىنان كەلمەس شارۋا ەدى. قايران, ۆاسيا! جاتتىعۋ كەزىندە ەكى قولىن كوتەرىپ قويىپ, جۋاندىعى وقتاۋداي سىرىقپەن قوس قابىرعادان, جون ارقادان ەتى قاتايسىن دەپ وڭدىرماي ۇرعىلاعاندا شىداۋىنا تۋرا كەلگەن. كولدىڭ ورتاسىنا اپارىپ سۋعا تاستاپ كەتكەنىندە, قۋ جان دەگەن ءتاتتى ەمەس پە, بالەنباي شاقىرىم جەردەن ءجۇزىپ ءوتىپ, جاعاعا جەتىپ جىعىلادى ەكەن. ال مونشانىڭ بۋىنا ەڭبەكتەپ قاشقانىنا دەيىن ۇستايتىنى شە؟ ايتا بەرسەڭ, اپاچينسكيدىڭ اڭىزعا بەرگىسىز مۇنداي «سۇمدىعى» كوپ-اق. وسىنداي «تەپكىدەن» وتكەن ۆاسيلي ءۇشىن شارشى الاڭداعى ايقاس بىتكەن بالانىڭ ويىنىنداي-اق بولىپ قالاتىنى ءسوزسىز ەدى. جالپى, اۋەسقوي بوكستا جارتىلاي اۋىر سالماقتاعى جيروۆتىڭ نايزاعايدىڭ جارقىلىنداي شاپشاڭدىعىنا جىلدامدىعى ىلەسە الاتىن بوكسشى نەكەن-ساياق بولاتىن. «جيروۆ مۇنىسى ءۇشىن العىستى دجەككە ايتۋى كەرەك», – دەپ كۇلەدى اپاچينسكي. باپكەر ءسوزىنىڭ جانى بار: جاتتىعۋ كەزىندە ول ءوزىنىڭ الگى «دجەك» دەپ اتالاتىن قاباعان وۆچاركاسىن جيروۆقا قوساتىن كورىنەدى. سوندا بايعۇس ۆاسيا ەكى وكپەسىن قولىنا الىپ, ۇزىن ءدالىزدىڭ بويىمەن زىمىراعاندا, يتكە جەتكىزبەي بارىپ تۇپكى ەسىككە كىرىپ ۇلگەرەدى ەكەن...
«اپاچينسكي تاعى ءبىر وليمپيادا چەمپيونىن دايىنداپ شىعارا الا ما؟», – دەگەن سۇراققا ءوزى بىلاي دەپ جاۋاپ بەرەتىن كورىنەدى: «اقشادان تارىقتىرماسا, شىعارار ەم. ويتكەنى, سۇراي-سۇراي ابدەن شارشاعان اداممىن...». ال بوكستىڭ اۋزى دۋالى ماماندارى: «ونىڭ تەپكىسىنە جيروۆتاي شىدايتىن بوكسشى تابىلسا, ارينە, شىعارادى», – دەيدى ءبىراۋىزدان...
اۋەسقوي بوكستاعى ەڭ بيىك شىڭدى باعىندىرعاننان كەيىن جيروۆتىڭ كاسىپقوي بوكسقا اۋىسقانىن جۇرت جاقسى بىلەدى. امەريكاعا اتتانعاندا اپاچينسكي دە جانىندا بولدى. بىراق كاسىپقوي بوكستىڭ ماڭايىنداعى «قاسقىرلارعا» باپكەر ەمەس, بوكسشى ۆاسيلي جيروۆ كەرەك بولاتىن. جارتى جىلدان كەيىن بالقاشىنا قايتا ورالعانى دا سوندىقتان اپاچينسكيدىڭ.
ر.S. ەسىمى ەلىمىزگە بەلگىلى ءبىر ماماننىڭ «اپاچينسكيدىڭ ءبىزدىڭ بوكسقا بەرگەنى دە كوپ, زيانىن تيگىزگەن جەرى دە از ەمەس» دەگەن پىكىرىن ەستىگەندە ءوز قۇلاعىما ءوزىم سەنبەگەم. ءسوز اۋانىن بايقاستاساق, اپاچينسكيدىڭ زيانى – ءبىزدىڭ قۇراماداعى بوكسشىلاردى جاتتىعۋدا تىم قاتتى قيناپ جىبەرگەن ەكەن. تالاپ تىم قاتاڭ بولىپ, كوبىسى زورىققاننان وليمپيادا چەمپيونى بولا الماي قالعان-مىس... «قاپ, اتتەگەن-اي, وبال بولعان ەكەن...», – دەيمىز بە ەندى؟! وسىنداي اياۋسىز ايتىلعان پەندەلىك پىكىردى ەستىگەن كەزدە قازىرگى تاڭداعى بوكسشىلارىمىزدىڭ حالىقارالىق ارەناداعى جارىستاردىڭ سوڭعى راۋندتارىندا سەمىز اتتاي بارلىعىپ, دەمى ءوشىپ, شىقپا جانىم-شىقپامەن جۇرەتىنى ەسكە تۇسەدى. اتتەڭ دۇنيە, «التىننىڭ قولدا باردا قادىرى جوق» دەگەن, ءداۋ دە بولسا, وسى شىعار...
قايرات ءابىلدينوۆ, «ەگەمەن قازاقستان»