ەلباسىنىڭ نۇرا جەرىمەن العاشقى تانىستىعى وتكەن عاسىردىڭ 60-شى جىلدارى باستالسا كەرەك. سول كەزەڭدەردە قاراعاندى پوليتەحنيكالىق ينستيتۋتىنىڭ ستۋدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆ قۇرىلىس وتريادىندا ءجۇرىپ, جاڭادان قۇرىلىپ جاتقان بالىقتىكول اۋىلىنا تۇرعىن ءۇي سالۋعا كەلگەن. وسىدان ەلۋ ءۇش جىل بۇرىن قوي جانە جىلقى شارۋاشىلىعى اينالىسقان كەڭشاردا ول كەزدە تەك شوپانداردىڭ كيىز ۇيلەرى مەن شاتىرلاردىڭ عانا قازىعى قاعىلىپ تۇرسا كەرەك. تاريحتى تارقاتار بولساق, ەندى بوي تۇزەپ كەلە جاتقان بالىقتىكولگە ءبىر كۇنى وتىز شاقتى بوزبالا توپ ەتە تۇسەدى. اراسىندا 24 جاسار نۇرسۇلتان دا بار. سول ۋاقىتتا اۋىل ينجەنەرى بولعان قوراباي دوسجانوۆ ول وقيعانىڭ مايىن تامىزىپ ايتادى. ول كىسى ەلباسىنىڭ بيلىك پەن باسقارۋعا دەگەن زور قابىلەتى جاستايىنان قالىپتاسقانىن بىرنەشە مىسالمەن دالەلدەيدى. بالىقتىكولگە كەلگەن وتىز ستۋدەنتتىڭ ورتاسىنان وزىپ شىعىپ, جالپىعا باس بولىپ, ۇجىمدى ۇيىمداستىرىپ, قىز-جىگىتتەردى ەڭبەككە جۇمىلدىرا كەتكەنىنىڭ ءوزى كوپ جايتتى اڭعارتسا كەرەك سوندا. ارىپتەسىمىز, جۋرناليست بيكەن احمەتوۆا ءوزىنىڭ «ەلباسى جانە نۇرا» اتتى ماقالاسىندا قوراباي اقساقالدىڭ ەستەلىك اڭگىمەسىن تاقىرىپ وزەگىنە اينالدىرادى. – 1964 جىلى قازاق كسر ۇكىمەتىنىڭ «شولەيت جەرلەردە قوي شارۋاشىلىعىن دامىتۋ» تۋرالى قاۋلىسىنا سəيكەس نۇرا اۋدانىندا ەكى شارۋاشىلىق – «امانتاۋ», «بالىقتىكول» كەڭشارلارى قۇرىلدى. «بالىقتىكول» كەڭشارىنىڭ قۇرىلىسىنا قازىرگى ەلباسى, ول ۋاقىتتا قاراعاندى پوليتەحنيكالىق ينستيتۋتىنىڭ ستۋدەنتى, ستۋدەنتتىك قۇرىلىس وتريادىنىڭ جەتەكشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ قاتىسقانى مەنىڭ ومىرىمدەگى تاريحي وقيعا بولىپ قالا بەرەدى. 1964 جىلى ن.نازارباەۆتىڭ باسشىلىعىمەن ستۋدەنتتەر اۋىلداعى العاشقى ەكى پəتەرلى ءتورت تۇرعىن ءۇيدىڭ قازىعىن قاعىپ, قيىن جاعدايدا ەڭبەك ەتتى. وزدەرى پالاتكالاردا تۇردى, قۇرىلىس ماتەريالدارى دا تاپشى ەدى. سوعان قاراماستان, نۇرسۇلتان ءƏبىش ۇلىنىڭ جوعارى ۇيىمداستىرۋشىلىق قابىلەتىنىڭ ارقاسىندا قۇرىلىستى اياقتاپ بەردى. بۇگىندە سول ءۇيدىڭ قابىرعاسىندا «بۇل ءۇيدى سالۋعا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆ قاتىسقان» دەگەن مەموريالدىق تاقتا ورناتىلعان. سونىمەن قاتار, ولار اۋىلدىڭ قوعامدىق ومىرىنە ارالاسىپ, جاز بويى جاستارمەن تاماشا كەشتەر, پايدالى ءىس-شارالار دا ۇيىمداستىرىپ, اۋىل حالقىمەن قويان-قولتىق ارالاسىپ كەتتى. نۇرسۇلتان ءƏبىش ۇلى ادامدارمەن قارىم-قاتىناستا وتە قاراپايىم, ۇلكەنگە ىزەت كورسەتە بىلەتىن, ءوزىنىڭ ورتاسىندا اشىق, جايدارى مىنەزىمەن ەسىمدە قالدى. ودان سوڭ دا مەن ول كىسىمەن بىرنەشە رەت كەزدەستىم. ەلباسىنىڭ ەرەكشە قاسيەتى, ءبىر كورگەن ادامىن ۇمىتپايتىن, ەستە ساقتاۋ قابىلەتى وتە جوعارى بولاتىن. كەيىن بالىقتىكول كەڭشارىندا ديرەكتور بولىپ جۇرگەنىمدە, ول كىسىمەن جۇمىس بارىسىندا كەزدەستىم. ول كەزدە نۇرەكەڭ تەمىرتاۋ قالالىق پارتيا كوميتەتىنىڭ ەكىنشى حاتشىسى ەدى. سوزگە كەلمەستەن مەنىڭ مəسەلەمدى وڭ شەشىپ بەردى. كەيىننەن ەلباسى كارمەتكومبيناتتا پارتكوم حاتشىسى بولىپ قىزمەت ەتكەندە, اۋىلعا قامقورلىق تانىتىپ, شارۋاشىلىقتى مەحانيكالاندىرۋعا كوپ سەپتىگىن تيگىزدى. مال فەرمالارىن مەحانيكالىق قوندىرعىلارمەن قامتاماسىز ەتۋدە, ولاردى قاجەتتى قۇرال-جابدىقتارمەن قامتۋ وسى كارمەتكومبينات ارقىلى جۇزەگە اسىرىلدى. ءبىزدىڭ قارىم-قاتىناسىمىز كەيىنگە دەيىن ۇزىلگەن ەمەس. 1976 جىلى قازاقستان پارتيا ۇيىمىنىڭ ءحىV سەزىنە دەلەگات بولىپ بارعانىمدا, مەنى بىردەن تانىپ, قاسىما كەلىپ حال-جاعدايدى, ەلدىڭ اماندىعىن سۇرادى, – دەپ ەسكە الادى. ءبىز ايتىپ وتىرعان ستۋدەنت ن.نازارباەۆ جەتەكشىلىگىمەن سالىنعان ءۇي 4 بولمەلى, زامانىندا شوپاندارعا ارنالعان ەكەن. عيماراتتىڭ سىرتى قىزىل كىرپىشتەن قالانىپ, ءىشى اعاشتان ءورىلىپتى. ىرگەتاسى بەرىك, قابىرعاسى قالىڭ, شاڭىراڭى بيىك قالانعان كوك شاتىرلى ءۇي ءالى سول بەتى تۇر. ءبىر قاراعاندا ءبىز ايتىپ وتىرعان ول ءۇيدىڭ باسقا ۇيلەردەن ەش ايىرماشىلىعى جوق سياقتى. ماسەلە, پرەزيدەنت قالاعان قۇتتى قونىستىڭ تاريحىندا شىعار. بۇل كۇندە كىشىگىرىم مۋزەيگە اينالىپ كەلە جاتقان ول مەكەنجايدى اۋىل ادامدارى ءار كەز ايالاپ, كۇتىم جاساپ وتىرادى ەكەن. سونداي-اق, نەبارى ەكى ايدىڭ ىشىندە بولاشاق پرەزيدەنت باستاعان جاس ستۋدەنتتەردىڭ قولىمەن بالىقتىكول اۋىلىندا ءدال وسىنداي 11 ءۇي تۇرعىزىلىپتى. ودان ارىدە تۇرعىن ۇيلەر بوي تۇزەپ, ەل باسپانالى بولا باستاعاننان بالىقتىكولدىڭ شارۋاسى شيراپ, از ۋاقىتتىڭ ىشىندە قويدىڭ سانى 15 مىڭعا, جىلقى 45 مىڭعا جەتكەن. سول جىلدارداعى قۇرىلىس وتريادىنىڭ ەلەۋلى ەڭبەگى جايلى مالىمەت اۋداندىق تاريحي ولكەتانۋ مۇراجايىندا ءالى ساقتاۋلى ەكەن. وندا ءتىپتى, سول كەزدە جۇمىس ىستەگەن ستۋدەنتتەردىڭ جۇمىسى ءۇشىن العان جالاقى كولەمى دە جازىلعان. ول جايلى نۇرا اۋدانىنداعى تاريحي-ولكەتانۋ مۋزەيىنىڭ ديرەكتورى ءاديشا ەسماعامبەتوۆا ايتادى. – تۇڭعىش پرەزيدەنتىمىز ەڭبەك جولىن 1964 جىلى ستۋدەنتتەر قۇرىلىس وتريادى قۇرامىندا نۇرا اۋدانىنداعى بالىقتىكول اۋىلىندا باستاعانى ەسىمىزدە. ەلباسىنا ارنالعان ەكسپوزيتسيا ازىرلەپ, دەرەكتەر, قۇجاتتار جيناستىردىق. ويلاماعان جەردەن «سسو-64» جاساعىنىڭ ستۋدەنتتەرگە ەڭبەك تولەماقىلارى جازىلعان ۆەدوموست اۋداننىڭ ارحيۆىنەن تابىلىپ, مۋزەيگە تاپسىرىلدى. سول ءتىزىمنىڭ ىشىندە نازارباەۆ نۇرسۇلتاننىڭ العانى 45.53, قوسىمشا شارت بويىنشا 259.81 سوم. جانە «بالىقتىكول» سوۆحوز ديرەكتورى ب.بالابيەۆتىڭ بۇيرىعى №98 – 1964 جىل. بۇيرىقتا قاراعاندى پوليتەحنيكالىق ينستيتۋتىنىڭ قۇرىلىس وتريادى قۇرامىنداعى ستۋدەنتتەرگە العىس ءبىلدىرىپ, مەزگىلىنەن بۇرىن قۇرىلىستى اياقتاعانى ءۇشىن نۇرسۇلتان نازارباەۆ العىس حاتپەن ماراپاتتالعانى جازىلعان. وسى ەكى پاراق قاعازدى ەكسپوزيتسيانىڭ ەڭ قۇندى, ماڭىزدى جادىگەرى دەپ باعالايمىز, – دەيدى مۇراجاي باسشىسى بولعان ءاديشا كونەكبايقىزى. بالىقتىكولدە بولاشاق ەلباسىنىڭ باسشىلىعىمەن ىرگەتاسى قالانعان ۇيلەر اۋىلدىڭ شىرايلى شەتى دەسەك بولادى. الدىمەن بۇل كوشە پوليتەحنيكالىق ينستيتۋت دەپ اتالسا, 2000 جىلدان بەرى نۇرسۇلتان نازارباەۆ ەسىمى بەرىلگەن. العاشقى كەزدەسۋ جايلى ايتقان قوراباي اقساقالدىڭ سوزدەرى ن.نازارباەۆتىڭ ءوزى جازعان «Əدىلەتتىڭ اق جولى» كىتابىندا دا تياناقتى باياندالادى. قاراپ وتىرساق, ەلباسىمىزدىڭ سول نۇرا جەرىنەن باستاعان قۇرىلىسى ءالى جالعاسىپ جاتىر. داناگوي پرەزيدەنت زامانىندا بالىقتىكولدە باسپانا سالسا, بۇگىندە قاراوتكەلدىڭ بويىندا استانا سالدى. بارلىعى ەل يگىلىگى ءۇشىن جاسالىپ جاتقان ۇلى مۇراتتاردىڭ ۇساق بولشەكتەرى, قايتالانباس تاريحتىڭ ءبىر-ءبىر پاراعى.
ميراس اسان, «ەگەمەن قازاقستان» قاراعاندى وبلىسى, نۇرا اۋدانى