بىتىمگەرلىك بولمىستىڭ ايناسى

«دەلوۆوي مير» باسپاسىنان جۋىردا عانا جارىق كورگەن, قازاقستان رەسپۋبليكاسى ديپلوما­تيالىق قىزمەتىنىڭ 25 جىلدىعىنا ارنالعان «بىتىمگەر: سيريا ءتۇيىنى» اتتى جاڭا تۋىندى ىشكى استارى مەن ءمانىن ايدارىنىڭ ءوزى ايقىن­داپ تۇرعانداي, بەلگىلى ديپلومات نۇرلان ونجانوۆتىڭ وتكەن جىلى جاريالاعان «بىتىمگەر» اتتى كىتا­بى­نىڭ تابيعي جالعاسى دەۋگە لايىق. ويتكەنى, سوڭعى تۋىندى دا ەلباسى – پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ كوپۆەكتورلى سىرتقى ساياساتىنىڭ وزەكتى باعىتتارىن ءمۇلت جىبەرمەي, ونىڭ ىشىندە, اسىرەسە, تاياۋ شىعىستاعى بەرەكەسى كەتكەن بەيبىت ءومىر مەن كۇللى الەم قاۋىپسىزدىگىنە قاتەر ءتوندىرىپ وتىرعان قاندى شيەلەنىستەر مەن سىن-قاتەرلەردى اۋىزدىقتاۋعا با­عىت­ت­العان, سوندىقتان دا, الەمدىك قوعامداستىقتىڭ وڭ باعاسىن الىپ كەلە جاتقان ەلباسىنىڭ بىتىمگەرلىك ۇستانىمىنىڭ قىر-سىرىن اشۋدى كوزدەيدى. ال شىندىعىندا, بۇل كىتاپقا تەرەڭىرەك ۇڭىلگەن وقىرمان, سونىمەن قاتار, پرەزيدەنتتىڭ بىتىمگەرلىك بولمىسىنىڭ, ادەتتە, سىرت كوزگە كورىنە بەرمەيتىن قىر­لا­رى مەن ديپلوماتيالىق امال-تاسىل­دەرىنىڭ دە اۆتور نازارى­نان تىس قالماعانىن انىق بايقايدى.  ايتسا ايتقانداي-اق, ءۇش ءبولىم, التى تاراۋ جانە قوسىمشادان تۇراتىن ەكىنشى كىتاپتا سيريا داعدارىسى مەن كوپ جىلعا سوزىلعان كۇرمەۋى تاس-ءتۇيىن بولىپ قالعان جانجالدى رەتتەۋ جولىندا ارەكەتتەنىپ جۇرگەن ءارتۇرلى تاراپتاردىڭ ءىس-قيمىلدارى مەن قازاقستاننىڭ بۇل داعدارىستى رەتتەۋدەگى سالماقتى دا ساليقالى ءرولى, اتاپ ايتقاندا, تۇركيا مەن رەسەي اراسىنداعى اياق استىنان ۋشىعىپ كەتكەن كي­كىل­جىڭدەردىڭ سالدارىنان الگى مەم­لە­كەت­تەردىڭ اراسىنداعى ۇزاق جىلدار بويى قالىپتاسقان دوستىق قارىم-قاتىناستاردىڭ ءبىر ساتتە تەز سۋىپ, مۇلدە ءۇزىلىپ قالۋعا تاياپ قالعان كەزدە, رايلارىنان قايتارىپ, ىمىراعا كەلتىرىپ, قايتا تاتۋلاستىرۋداعى نازارباەۆتىڭ بىتىمگەرلىك شەبەر­لى­گى, سونداي-اق قازاقستاننىڭ بىرىك­كەن ۇلتتار ۇيىمى قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ تۇراقتى ەمەس مۇ­شە­سى بولۋىنا مۇمكىندىك بەرگەن ەكى جىلدىق مان­داتتى وزگە باسەكەلەستەرىمەن سايىسا ءجۇرىپ جەڭىپ الۋى, سونىمەن قاتار, الەم­دىك اقپارات قۇرالدارىندا بۇگىندە «استانا پروتسەسى» اتانىپ كەتكەن سيريا داع­دارىسىنا بايلانىستى جەنەۆاداعى كەلىسسوزدەردىڭ تەتىكتەرىن الدىن الا اي­قىن­­داۋدى كوزدەيتىن جانە اتالعان سوعىس ور­تىنە بەلسەنە ارالاسىپ وتىرعان, بىراق تۇپكى مۇددەلەرى ارقيلى تاراپتاردىڭ پى­كىر الماسۋىنا ەركىن دە تولىق مۇمكىندىك بە­رۋ­گە ءوز الاڭىن ۇسىنعان قازاقستاننىڭ ارا­اعايىندىق ءرولى بۇگە-شۇگەسىنە دەيىن سي­پاتتالعان. وسى تۇستا تىلگە تيەك بولىپ وتىر­عان اۆتور تۋىندىسىنىڭ ۇتىم­دى سيپاتىنىڭ تاعى ءبىر قى­رى رەتىندە جانە ءبىر دايەك پەن دالەلدى اتاپ ءوتۋدىڭ رەتى بار. ول – ەلباسىنىڭ بىتىمگەرلىك ديپ­لو­ما­تياسىنىڭ حالىقارالىق ارەنا­دا تەك ءسوز جۇزىندە عانا ەمەس, ءىس جۇ­زىندە دە ناقتى قادامدارمەن تيا­ناقتالىپ, الەمدىك قوعامداستىق تاراپىنان ۇنەمى قولداۋ تاۋىپ وتىراتىندىعى. ما­سەلەن, ءسوز سوڭىنان كەيىنگى قوسىمشا بو­لىمىندە كىتاپتىڭ اۆتورى سيريا شيە­لە­نىسىنىڭ تاس تۇيىندەرىن شەشۋگە تىكەلەي اتسالىسقان پرەزيدەنت ن.نازارباەۆتىڭ: ۆاشينگتوندا 2016 جىلعى 31 ناۋرىزداعى حا­لىقارالىق بەيبىتشىلىك ءۇشىن كارنەگي قورىندا سويلەگەن ءسوزىن; مانيفەست. «الەم. XXI عاسىر»; پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆ پەن تۇرىك رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى رەجەپ تايپ ەردو­عان­نىڭ يسلام الەمىندەگى تاتۋ­لاست­ىق جونىندەگى بىرلەسكەن دەكلاراتسياسىن; بۇۇ قاۋىپ­سىزدىك كەڭەسىنىڭ 2016 جىلعى 31 جەلتوقسانداعى 7855 وتىرىسىندا قابىلدانعان №2336 قارارىن; يران, رەسەي, تۇركيانىڭ سيريا جونىندەگى استانا-3 حالىقارالىق كەزدەسۋىنىڭ قورىتىندىسى بويىنشا بىرلەسكەن مالىمدەمەسىن; استانا قالاسىندا 2017 جىلى 3-4 مامىردا قابىلدانعان سيريا جونىندەگى حالىقارالىق كەز­دە­سۋلەردىڭ ءتورتىنشى راۋندىنىڭ قورىتىندى كومميۋنيكەسىن; جەنەۆا قالاسىندا 2012 جىلى 30 ما­مىردا وتكەن سيريا جونىندەگى ء«ىس-قيمىل توبىنىڭ» قورىتىندى كومميۋنيكەسى; ىستامبۇل قالا­سىن­دا قازاقستاننىڭ 2017-18 جىلدارى بۇۇ قاۋىپسىزدىك كە­ڭەسىنىڭ تۇراقتى ەمەس مۇشەسى رەتىندە وكىلەتتىكتەرىنىڭ باستالۋىنا وراي, قازاقستان پرەزيدەنتى ن.نازارباەۆتىڭ بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنە باعىتتاعان ساياسي ۇندەۋىن; قاۋىپسىز, ءادىل جانە وركەندەگەن الەم قۇرۋ ءۇشىن جاھاندىق ارىپتەستىكتى نى­عايتۋ جونىندەگى قازاقستاننىڭ تۇ­جى­رىمدامالىق كوزقاراسىن; قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ 2015 جىلعى 18 جەلتوقساندا وتكەن 7588 وتىرىسىندا قابىلدانعان №2254 (2015) قارارى سەكىلدى رەسمي قۇ­جات­تاردى وتە ورىندى تىركەگەن. ويت­كەنى, بۇل قۇجاتتارسىز ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ كوپ­ۆەك­تورلى سىرتقى ساياساتىنىڭ وزەكتى ار­قاۋ­لارى كولەڭكەدە, وقىرمان نازارىنان تىس قالىپ قويعان بولار ەدى. سوندىقتان, جو­عارىدا اتالعان قۇجاتتار تۋىندىنىڭ مازمۇنىن تولىقتىرىپ, اۆتور قولعا العان تاقىرىپتىڭ ءمانىن اشىپ تۇر.

ءادىل احمەتوۆ, قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى