«ەل ءۇشىن تۋعان ەرلەردىڭ مارتەبەسى كۇننەن كۇنگە زور بولار». جامبىل ءبىزدىڭ بۋىننىڭ جاستىق شاعى رومانتيكاعا تولى كەزەڭ ەدى عوي. سول جالىنداپ جۇرگەن كەزىمىزدە بولاشاق ەلباسىمەن كەزدەسىپ, ءتىل تابىسىپ, ونىمىز جىلدار وتە كەلە ىنتى-شىنتىمىزبەن ۇعىسقان شىنايى سىيلاستىققا ۇلاسقانىن ماڭدايىما جازىلعان تاعدىردىڭ سىيى دەپ بىلەمىن. جاس دەگەندە سونداي جاس تا ەمەسپىز, كىشكەنە تانىلىڭقىراپ, قىزمەت ىستەپ جۇرگەن كەزىمىزدە كەزدەستىك. العاشقى كەزدەسۋ, البەتتە, تەمىرتاۋدا. مەن وسىندا الماتىدان گرۋزيانىڭ قازاقستانعا ارنايى شىعارماشىلىق ساپارمەن كەلگەن كينوگەرلەر دەلەگاتسياسىن باستاپ اكەلدىم. سوناۋ 70-ءشى جىلداردىڭ ىشىندە. نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى وندا تەمىرتاۋداعى قاراعاندى مەتاللۋرگيالىق كومبيناتىندا پارتورگ. باسيەمىز وسى كىسى بولىپ, 3-4 كۇن ءبىزدى الىپ ءجۇردى. قوناقتاردىڭ جاعدايىن جاسادى. ءوزىن ەركىن ۇستايدى, گرۋزيندىك مارعاسقا زيالى, ونەر ادامدارىمەن ەش مۇدىرمەي ەركىن سويلەسەدى. مادەني دەمالىس ۇيىمداستىرۋدى دا ۇمىت قالدىرماي, تەمىرتاۋدىڭ سىرتىنداعى سۋ قويماسىنا الىپ باردى. بالىق اۋلادىق. بۇل كىسى سوندا وتە اشىق-جارقىن, كوڭىلدى ءجۇردى. جايدارى جۇزىمەن, تاۋىپ ايتاتىن سوزىمەن ادامدى باۋراپ الادى. گرۋزيالىق مەيماندارىمىز نۇرەكەڭە ابدەن ريزا بولدى. نە دەگەن اشىق, ورەسى بيىك, جاقسى جىگىت دەپ جاڭاعى گرۋزيندەردىڭ تالايى ايتىپ كەتتى. قازاعىمنىڭ ازاماتىنا باسقا ۇلت وكىلدەرى تاراپىنان وسىلاي العىس جاۋدىرىلىپ جاتقانىنا مەن سوندا قاتتى مەرەيلەنىپ ەدىم. ءارى وسىنداي جارقىن تۇلعالى زامانداسىممەن تانىسقانىما, تابىسقانىما قۋانعانىم دا ءالى ەسىمدە. كەيىن وسى تانىستىق ودان ءارى جالعاستى. م.اۋەزوۆ تەاترى قاراعاندىعا گاسترولدىك ساپارمەن ءبىر كەلگەنىمىزدە, بۇرىنعى تانىستىقتى پايدالانىپ, بۋىمىز بۇرقىراپ, اساۋداي ارقىراپ جۇرگەن جاس كەزىمىز عوي, ءبىراز جىگىتتەر كەۋ-كەۋلەپ, نۇرسۇلتاننىڭ ۇيىنە قوناقتاۋعا اڭسارىمىز اۋىپ, جاڭبىر جاۋىپ تۇرعان ءتۇن ىشىندە بارعانىمىز بار. بالكىم, ەكى-ءۇش جاس ۇلكەن اعالىعىمىزدى بەتكە ۇستاعان شىعارمىز. جەكە ۇيدە تۇرادى ەكەن. سوندا ۇيىقتاپ جاتقان ادامدار, ەرتەڭ جۇمىس دەگەندەي, ۋاقىتتىڭ كەشتىگىنە قاراماستان, ونەر ورەندەرىنىڭ كەي-كەيدە كوڭىلدىڭ كۇيىمەن كەلەتىن ءبىر ەركەلىگىن كوتەرىپ, جاقسى قابىلداعانى بار ەدى. دۋمانداتىپ, ءان سالىپ, ادەمى ءماجىلىس قۇرىپ وتىرعانبىز. قازىر اندا-ساندا كەزدەسىپ قالعاندا نۇرەكەڭنەن: «باياعى تەمىرتاۋداعى كەزدەسۋلەرىمىز ەسىڭىزدە مە؟» دەپ سۇرايمىن عوي. «ارينە, ەسىمدە. وندايدى ۇمىتۋعا بولا ما؟ ءوزىڭىز بەرگەن سۋرەتتەرىمىز دە بار مەندە» دەپ كۇلەدى ول كىسى. وسى كەزدەسۋلەرىمىزدى جاستىق شاعىمىزدىڭ جاقسى دا جارقىن ەستەلىگى رەتىندە ىلعي ەسكە الىپ ايتىپ وتىرادى. ءيا, تەمىرتاۋ نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى ەكەۋمىزدى جاقىنداستىرىپ كەتتى. سودان بەرى دوسپىز. الدىڭعى جىلى ءبىرىنشى دارەجەلى «دوستىق» وردەنىمەن ماراپاتتاپ جاتقاندا دا «دوستىعىمىز جاراسقان» دەپ ءوز اۋزىمەن ايتىپ, وسىلاي ءاربىر جولى, قاي كەزدە بولسىن مەرەيىمدى ءوسىرىپ جۇرەدى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ وسىنداي مەيىر-شاپاعاتىنا بولەنىپ, مارتەبەلى نازارىنا ءىلىنۋىمدى قۇدايدىڭ ماعان بەرگەن باقىتى دەپ ەسەپتەيمىن. وسىدان ونىڭ جالپى قازاق ونەرىنە, مادەنيەتىنە, كينو مەن تەاترعا دەگەن ىقىلاس, قامقورلىعىنىڭ جىلى سامالى ەسكەندەي. تەمىرتاۋدان كەيىن نۇرسۇلتان ءابىش ۇلىنىڭ قىزمەت بابى ساتىلاپ وسكەن سايىن قاراعاندىدا, الماتىدا اۋىق-اۋىق ءساتىن سالىپ بۇيىرعان كەزدەسۋلەر بولىپ تۇردى. جينالىستاردا, سەزدەردە زالدان ءوتىپ بارا جاتىپ بايقاپ قالسا بۇرىلىپ كەلىپ ءبىر-ەكى اۋىز بولسا دا قاناتتاندىراتىن ءسوز ايتپاعان كەزى بولعان ەمەس. ماگنيتتەي داۋاسىمەن مارقايتىپ تاستايدى. « ۇلىق بولساڭ, كىشىك بولدىڭ» ناعىز ۇلگىسى وسى شىعار. مينيسترلەر كەڭەسىنىڭ توراعاسى كەزىندە مەن م.اۋەزوۆ تەاترىنىڭ ديرەكتورلىعىنا تاعايىندالعانىمدا كوپ ۇزاتپاي ارنايى قابىلداپ, جاڭا قىزمەتىمە قۇتتى بولسىن ايتىپ, بايعازىسىنا دەپ تەاتر ۇجىمىنىڭ پايدالانۋى ءۇشىن ءبىر اۆتوبۋستى قانجىعامىزعا بايلاپ جىبەرگەنىن دە استە ۇمىتپايمىن. تەاتردىڭ جۇمىسىن دۇرىس باسقارۋدى تاپسىرىپ, ساتتىلىك تىلەگەن. نۇرەكەڭ ونەرگە قامقورلىقتى دا, باسشىلىقتى دا دابىرالاتپاي, ۇرانداتپاي, وسىلاي رەت-رەتىمەن, ءجون-جوسىعىمەن جاسار ەدى. جەتپىس جىلدىعىمدا دا اقورداعا ادەيىلەپ شاقىرىپ, قوناق قىلىپ, كابينەتىندە كۇمىس كەزدىك, كۇمىس قىلىش سىيلادى. ءومىر تۋرالى, ونەر تۋرالى ورەلى اڭگىمەلەرىن ايتتى. سونىڭ بارىندە ەل جاعدايى, ساياسي احۋال دا نازاردان تىس قالمايدى. سولار جايىندا حالىقتىڭ ەن ورتاسىندا جۇرگەن ءبىزدىڭ پىكىر-پايىمىمىزدى ءبىلۋدى دە ارتىق دەپ سانامايدى. بۇل دا ەل باسقارۋداعى بايىپتىلىقتىڭ بەلگىسى بولسا كەرەك. نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى كەۋدەمە جارقىراتىپ «التىن جۇلدىز» تاعىپ مەرەيلەندىردى. بارىنەن بۇرىن سونشالىقتى ىستىق ىقىلاسپەن, ادامگەرشىلىك ۇلكەن جۇرەكپەن, سىيلاستىق كوڭىلمەن قابىلداعانى جانىمدى قۋانىشقا بولەپ, تولقىتىپ جىبەردى. قىرىق جىلدان استام ۋاقىتتان بەرگى تانىستىق دوستىعىمىزدى تاعى دا جۇرتتىڭ كوزىنشە ايتىپ جاتىر. بىراق مەن ءۇشىن ەلباسىنىڭ ماعان دەگەن تازا ادامي قاتىناسى, دوستىق پەيىلى مەن كوڭىلى جاڭاعى اتاقتان دا قىمبات. باسقا ەلدەردىڭ دە باسشىلارىن بايقاپ جۇرەمىز عوي, ال ءدال مىناداي باۋراپ الار اقجولتايلىق, ىزگىلىكتى قاسيەت تەك ءبىزدىڭ ەلباسىمىزدىڭ عانا قولىنان كەلەدى. نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى اڭگىمەنىڭ ءبىر رەتىندە: «بالاڭىز, كىشكەنتاي ءاسانالى قالاي؟ جىگىت بوپ قالعان شىعار؟» دەپ سۇراپ جاتىر. «جەڭگەڭىز ەكەۋى وسىندا, بىرگە كەلگەن, سىرتتا مەنى كۇتىپ وتىر» دەۋىم سول ەدى, نۇرەكەڭ دەرەۋ پارمەن بەرىپ, ۇلىم مەن زايىبىمدى كابينەتىنە الدىردى. باعدات جەڭگەلەرىڭ سول ارادا سالەم سالىپ ەدى, نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى سونشالىقتى ءبىر دەگدار زياتتىلىقپەن توقتاتىپ: «جوق, ءسىز سالەم سالمايسىز. ءسىز ماعان جەڭگە بولاسىز. ماعان عانا ەمەس, جالپى حالقىمىزعا جەڭگە بولاسىز» دەدى. وسىعان دا ريزا بولدىق, تەبىرەندىك. ءاسانالى بالام نۇرسۇلتان اتاسىنا فاريزا وڭعارسىنوۆانىڭ «پەرزەنت سالەمى» دەگەن ولەڭىن وقىپ بەردى. مۇنىسى پرەزيدەنتكە قاتتى ۇناپ, ول كىسى سول جەردە, ءوزى ايتقانداي, كىشكەنتاي اسانالىگە ءوزىنىڭ التىن قالامسابىن سىيلادى. قازاقتىڭ «پاتشا كوڭىل» دەگەن تاماشا ءسوزىنىڭ شىعۋ تەگىن مەن ەندى ۇققاندايمىن. شىن مانىندە دە ەلباسىمىز ەرەكشە جاراتىلعان جان عوي. بالانىڭ دا, دانانىڭ دا, قارانىڭ دا كوڭىلىن تابادى. مىسالى, ءبىز گاسترولمەن نەمەسە كينو ءتۇسىرىپ ءجۇرىپ ءتۇرلى ەلدەرگە بارامىز. سوندا كەزدەسكەن ادامداردىڭ بارلىعى ءبىزدىڭ پرەزيدەنتىمىزدىڭ قادىر-قاسيەتتەرىنە ەرەكشە ءتانتى بولىپ, ەسىمىن قۇرمەتپەن اتاپ جاتادى. وسىنداي پرەزيدەنتتەرىڭىز بار سىزدەر باقىتتىسىزدار عوي, بولاشاعى جارقىن ەلسىزدەر عوي دەپ بىزگە كادىمگىدەي قىزىعادى. باسقالار قىزىقسا قىزىققانداي. ءوزىمىز شاتتانا تۇرىپ شۇكىر, تاۋبە دەمەكپىز. وسىناۋ جىلدار ىشىندە نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ كەمەڭگەر باسشىلىعىمەن ەڭ باستى تابىسىمىز تاۋەلسىزدىككە قول جەتكىزىپ, ەڭ تاماشاسى, ناق وسى ەگەمەن-ەركىندىگىمىزدى باياندى ەتىپ, جاھان تانىعان, بايسال ساياسات ۇستانعان ءباھادۇر مەملەكەتكە اينالدىق. سارىارقانىڭ سايىن توسىنە گاۋھارتاس, جاۋھارتاستاي قۇلپىرىپ ورناعان ەلوردامىز ءتۇپ-تۇگەل نۇرسۇلتان ءابىش ۇلىنىڭ تولاعاي ەڭبەگىنىڭ ارقاسى, كورەگەندىگىنىڭ كەلىستى جەمىسى دەر ەدىم. اقىندارشا ايتقاندا, ايتاقىرعا باق ورناتىپ, گۇلدەندىرىپ جىبەردى. بۇل ءوزى ءبىر كەڭىنەن تولعاپ باستالعان, جان-جاقتى ويلاستىرىلعان اقىلدى جۇمىس بولدى. الاش ارىستارى ارمانداعان ەلوردانى بوستان قازاقستاننىڭ قاق كىندىگىنە تۇرعىزدى. قازىر بارشامىزعا سۇيىكتى استانامىز الەم ەلدەرىنىڭ اتاعى دۇركىرەگەن قالالارىنان قالمايتىنداي, الەمدىك دەڭگەيدەگى القالى دا الامان جيىندار, حالىقارالىق كەلەلى ءىس-شارالاردى جارقىن جۇزبەن, ەش ۇيالماي وتكىزەتىن, ماقتانىش ەتەتىن جاعدايعا كەلتىرىلدى. استانا جاڭا سيپاتتاعى قازاق ەلىنىڭ برەندىنە اينالدى. اقوردا, «بايتەرەك», «تاۋەلسىزدىك سارايى», «قازاق ەلى» مونۋمەنتى, «ماڭگىلىك ەل» قاقپاسى, پيراميدادان باستاپ استانانىڭ نىشاندى كەلبەت-كوركىن ايقىنداعان ءوز برەندتەرى دە جەتىپ ارتىلادى. وسى رەتتە اسقاق ارماندار قالاسىنىڭ اۆتورى, باس جوبالاۋشىسى, باس ساۋلەتشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ قاجىر-قارىمى مەن دانالىق-دارىنىنا ءتانتى بولماسقا ءاددىڭىز جوق. ال ەندى بۇكىل ادامزات ءۇشىن بولاشاقتىڭ ەنەرگياسىن قامداۋدى ىزگىلىكتى مۇرات تۇتقان دۇنيەجۇزىلىك ەكسپو كورمەسىنىڭ الەم نازارىن اۋدارىپ وسى كۇندەردە استانا تورىندە تابىستى ءوتىپ جاتۋى ساياسي ماڭىزى وراسان زور وقيعا دەسەم ارتىق ەمەس. «كۇلدىر-كۇلدىر كىسىنەتىپ اقتامبەردىلەر جىرعا قوسىپ, «ويپاڭ جەرگە ون وتاۋ, قىراڭ جەرگە قىرىق شاتىر تىگىپ, قوناعىمدى جايعاسام!.. اتىمتاي جومارت سەكىلدى اتاعىم جۇرتقا بىلىنسە! ماي جەمەسە قوناعىم, قان جەمەسە باراعىم, ون كىسىگە جاراسا ءبىر كىسىگە ارناپ تارتقان تاباعىم! حالىققا اتىم ءبىلىنىپ, شۇلەڭگىر مىرزا اتانار ما ەكەمىز!» دەپ ايشىقتالعان اتا قازاقتىڭ ارمانى ورىندالعانىنىڭ ەڭ ءبىر تولايىم كورىنىسى وسى استانا ەكسپو-سى ەمەس پە. ەندەشە, اتىمتاي جومارت اتانىپ, شۇلەڭگىر مىرزالىعى ءبىلىنىپ, حالقىمىزدىڭ سول اسىل ارمانىن جۇزەگە اسىرىپ ورىنداعان – نۇرسۇلتان. بۇل بۇدان توقسان جىلدىڭ ارىسىندە پاريجدە امىرە قاشاۋباەۆ اقان سەرىنىڭ «بالقاديشاسىن» اۋەلەتىپ شىرقاعان ەكسپو ەدى. قازىرگى ەكسپو-دا قازاقتىڭ بارلىق اندەرى شىرقالۋدا, بارلىق كۇيلەرى تارتىلۋدا, قازاق ءدۇيىم دۇنيەگە بارلىق قىرىنان جارقىراپ كورىنۋدە. البەتتە, بۇل – ەلدىگىمىزدىڭ جەمىسى! ەلباسىنىڭ جەڭىسى! نۇرسۇلتاننىڭ كوز قۋانتقان, دوستى سۇيىندىرگەن بۇگىنگى نۇرلى استاناسى وسىنداي. جاقسىلىق كوپتىك ەتە مە؟ ەلباسىمىز وسى جاقسىلىقتى ەلىنە, جۇرتىنا تىلەيدى. مىنا ەكسپو-دان كەيىن دە ەلوردامىز سونىڭ شاراپاتىمەن كوركەيە بەرسىن دەيدى. ەڭ باستىسى, ەلگە جاقسىلىق جاسالۋى كەرەك. ەكسپو ءۇشىن سالىنعان عيماراتتار ەلىمىزدىڭ مادەنيەتىنە قىزمەت ەتەدى. قانشاما ادامدار جاڭا ۇيلەرگە كىرىپ قۋانادى. وسىنىڭ ءبارى الدىن الا ەسەپتەلگەن. سايىپ كەلگەندە, حالقىمىزدىڭ تۇرمىسى جاقسارادى, ءومىرى كوركەيەدى. استانانىڭ اجار-كەلبەتى ودان ءارى شىرايلانادى. مەن بۇرىنعى اقمولاعا العاش وتكەن عاسىردىڭ الپىسىنشى جىلدارى اياق باسىپ ەدىم. كەلىپ كينو تۇسىرگەنبىز. اۋەلدە ادام دا, قۇداي دا ۇمىتقان ءبىر جەر ەكەن دەگەندەي اسەردە بولعانىمىز دا راس. اقيعان سۋىق. اقىرعان بوران. شالعايداعى ءبىر تۇكپىر. ۇيلەرى دە جۇپىنى. شاشىراپ جاتقان پروۆينتسيالىق قالا بولاتىن. قازىر بۇرىنعى كورىنىستىڭ ءبىرى جوق. مۇلدەم وزگەرىپ كەتكەن. وزگەرىپ كەتكەن دەيمىن-اۋ, باستان-اياق جاڭادان تۇرعىزىلعان قالا عوي. جاۋھار قالا, جاسامپاز شاھار! ساۋلەتى شەتەلدىڭ قالالارىنداعى عيماراتتاردان ەش قالىسپايدى. كونە مەن جاڭا قابىسقان وزگەشە مانەر. ءار كەشەن, ءار عيمارات وزىنشە دارا. وسىعان ەندى وسىنداعى حالىقتىڭ, تۇرعىنداردىڭ ءوزىن-ءوزى ۇستاۋ, كوشەدە, قوعامدىق ورىنداردا ءجۇرىپ-تۇرۋ مادەنيەتى دە ۇيلەسپەك كەرەك دەيدى ىشكى ءبىر پىكىرىم. اسەمدىك پەن تازالىق ءبىر-بىرىمەن بايلانىستى ۇعىمدار. مىناداي كورىكتى كوشە, تاپ-تازا جەردە كەلە جاتىپ بىردەمەنى ءبۇلدىرىپ لاستاۋعا, بىردەمەنى لاقتىرىپ كەتۋگە قولىڭ دا, ءداتىڭ دە بارمايدى دەپ ويلايمىن. بۇل بىزگە باياعى تسەلينوگراد, باياعى اقمولا ەمەس. بۇل اسەم استانا, اياۋلى ەلوردا... اينالاسى تازارىپ اجارلانعان سايىن ادام دا سوعان ۇيرەنەدى, بەيىمدەلەدى, ءوزى دە تازارادى. ادەمىلىككە, سۇلۋلىققا دەن قويىپ, ءوزى دە سونىڭ ءبىر بولشەگىنە اينالادى. ۇياتى بار ادام, مادەنيەتى بار ادام سويتپەي تۇرا المايدى. وسىلاي پايىمداعاندا, ءبىزدىڭ استانامىز ۇلكەن تاربيە ورداسى, اسىرەسە, جەلكىلدەپ وسكەن جاستاردىڭ تاربيەشىسى, مادەنيەتكە ۇيرەتەر ۇلى ۇستازى دەگەنىمىز لازىم. دەمەك, نۇرسۇلتاننىڭ استانا بايتاعى رۋحاني جاڭعىرۋعا, ەلىمىزدىڭ ادامي كاپيتالىن جاقسارتۋعا دا ءوز ۇدەلى ۇلەسىن قاپىسىز قوسىپ كەلەدى. بۇرىن ونەر-مادەنيەتتىڭ ورتالىعى الماتى بولدى عوي. اسىرەسە, سوڭعى جىلداردا مادەنيەت پەن ونەر وردالارى استانادا كوپتەپ سالىنا باستاعانى ءبىر عانيبەت. مۇندا «استانا وپەرا», «استانا بالەت», «قازاقستان» ورتالىق كونتسەرت زالى سياقتى نىساندار سالىنىپ, جاڭا شىعارماشىلىق ۇجىمدار قۇرىلسا, وسىنىڭ ءبارى ەلباسىنىڭ مادەنيەتكە اركەز ءبىرىنشى كەزەكتە كوڭىل بولەتىندىگىنىڭ ايعاعى. استانانىڭ مادەني الەۋەتى قۋاتتى بولۋ كەرەكتىگىن ەل پرەزيدەنتى كۇللى جان-جۇرەگىمەن سەزىنەدى. ەلباسىنىڭ ەكونوميكا, قارجى, ساياسات, قۇرىلىس, مەيلى قاي جاعىنان بولسىن جان-جاقتى دارىن-تالانتى الەمدىك دەڭگەيدە, اتاقتى تۇلعالار تاراپىنان مويىندالعان اقيقات ەكەنىن بىلەمىز. ءبىلىم-پاراساتى بيىك مارتەبەسىنە سايما-ساي. ءبىزدىڭ قازاق: «حاندا قىرىق كىسىنىڭ اقىلى بولادى» دەپ تەگىن ايتپاعان عوي. نۇرسۇلتان ابىش ۇلىمەن ءار كەزدەسكەن سايىن, ءار جولى اڭگىمەسىن تىڭداعان سايىن, ءاربىر ىزگىلىكتى ىسىنە كۋا بولعان سايىن سول ءسوزدىڭ شىندىعىنا كوزىمدى جەتكىزە تۇسەمىن. مەنى دە: «جۇمىستان قالماڭىز. جۇمىس ىستەگەن ادام قارتايمايدى. شىعار بيىگىڭىز ءالى الدا!» دەپ قامشىلاپ قايراپ, جاسىم ۇلعايعان شاقتا دا ءبىراز شىڭدى باعىندىرۋىما, ازاماتتىق بەلسەندىلىگىمدى تومەندەتپەۋىمە قايرات قوسقانى انىق. ءبىر عاجابى, مەن بىلەتىن, جالپى ەل بىلەتىن ەلباسى, بارلىق باسقا قىرلارىنا قوسا, ونەرگە جاقىن. ال ونەرگە جاقىن ادامدار ومىردە كوپ نارسەگە جەتەدى. كەيبىر ونەردەن الىس ادامدار بولادى. ءوزىنىڭ حيمياسىن, فيزيكاسىن عانا بىلەدى. باسقا نارسەنى ەش كەرەك قىلمايدى. ادەبيەت پەن مادەنيەتكە ەنجار. كىتاپ وقىمايدى. حيميادان ول اكادەميك. ءوز باسىم ونداي اكادەميكتى اسا كۇشتى اكادەميك دەپ ايتا الماس ەدىم. ەلباسىنىڭ ارتىقشىلىعى – جان-جاقتى كەمەل دارىندىلىعىندا. ءار سالادا, بار سالادا كەمەڭگەر. سونىڭ ىشىندە بىزگە ايرىقشا ۇنايتىنى, جانىمىزعا مايداي جاعاتىنى, جاڭا ايتقانىمداي, نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى سوناۋ ەرتە كەزدەن مادەنيەتكە, رۋحانياتقا, جالپى حالىقتىڭ دىلىنە وتە جاقىن. ءبىر جاعى سول جاقىندىعىنىڭ, ونەر-مادەنيەتتى تەرەڭ ءتۇسىنۋىنىڭ ارقاسى ەمەس پە, ءومىر بويى ءانىمىزدى ايالاپ, ونەرىمىزدى قۇرمەتتەپ, باعاسىن ءبىلىپ, بارلىعىمىزدىڭ جاعدايىمىزدى جاساپ, تىرشىلىگىمىزگە تىرەك بولىپ كەلە جاتقانى. ەلباسىمىزدىڭ وسىنداي بولعانى قازاق ونەرىنىڭ باعى. وتە سۇڭعىلا ادام. رۋحانيات سالاسىنداعى قايراتكەرلەرىمىزدى جىعا تانىپ, كىمنىڭ كىم ەكەنىن ايتپاي ءبىلىپ وتىرادى. ادەبيەتتىڭ اڭگىمەسىنە دە جۇيرىك. كورنەكتى جازۋشىلارىمىزدىڭ شىعارمالارى تۋرالى بايىپتى پىكىرىن ايتىپ, اقىنداردىڭ ۇناعان ولەڭدەرىن ۇمىتپايدى. مادەنيەت ادامدارىنىڭ ەلباسى سىنىنا تولۋى دا وڭاي ەمەس. وسىنداي دارا بولمىستى كىسىمەن سويلەسۋ, پىكىر پايىمىن تىڭداۋ ارقاشان قىزىقتى, پايدالى. پرەزيدەنتپەن بولعان ءار كەزدەسۋ, ءار اڭگىمە – ءبىر مەكتەپ, ءومىر ساباعى, ونەگە داراعى. ول مەكتەپتەن كوپ نارسەنى كوكەيگە توقىپ, ۇيرەنىپ, ءبىلىپ, اڭعارىپ شىعاسىڭ. يشاراسىنان, ءسوزىنىڭ استارىنان ۇعىناسىڭ. «كۋزكينا ماتقا» باساتىن باياعى حرۋششەۆ ەمەس, ءبىزدىڭ پرەزيدەنت ۇلكەن مادەنيەتتىڭ ادامى. قاجەتتى جەرىندە ماقتامەن باۋىزداعانداي زيات مانەرمەن, كوڭىلگە كەلمەيتىن, رەنجىسپەيتىن جاعدايمەن جەتكىزەدى. تالاي مارتە كورىپ تە, بايقاپ تا ءجۇرمىز, ءبىزدىڭ پرەزيدەنتىمىز شەتەلدەردەگى ساپارلارىندا, شەتەلدەردىڭ پرەزيدەنتتەرىمەن, مەملەكەت باسشىلارىمەن كەزدەسكەندە سولارمەن تەرەزەسى تەڭ, ءتىپتى, جوعارى تۇرادى. مەن سونىسىنا ريزا بولىپ, سوعان مەرەيلەنەمىن. قازاق ەلىنىڭ نامىسىن قولدان بەرمەيتىن, ريزىق-نەسىبەسىن قورعايتىن وسىنداي پاتشامىز بولعانىنا تاۋبە ەتەمىن. حالىق پەن ەلدىڭ جاعدايىن ويلاپ, قانشاما كەلىسىمشارتتارعا قول قويىپ, كەشەگى ەكسپو-عا كەلگەن مەملەكەتتەر باسشىلارىنىڭ ارقايسىمەن جەكە-جەكە قارىم-قاتىناس جاساپ, كوپتەگەن تۇيتكىلدەردى مامىلەگەرلىكپەن, سارابدال ساياساتكەرلىكپەن, ءوزىنىڭ بيىك ابىروي-بەدەلىمەن رەتكە كەلتىرىپ وتىرعانى دا جاسىرىن ەمەس. كىم ءبىلىپتى, جەرىڭە, بايلىعىڭا قىزىعاتىندار دا, وردامىزعا ك ۇلىپ كىرىپ, كۇڭىرەنىپ شىعاتىندار دا جوق ەمەس شىعار. وسىنىڭ ءبارى, ماعجان اقىن ايتقانداي, «اۋىر سالماق». وسى ارادا قۇدايعا شۇكىر دەيىك, سول اۋىر سالماقتى كوتەرەتىن, قانداي سىنعا دا توتەپ بەرەتىن ەلباسىمىز بار. مىنە, نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ دانالىعى سوندا, سونداي جاعدايلاردىڭ بارىنە ديپلوماتيالىق جول تابادى, كۇردەلى تۇيتكىلدەردىڭ كۇرمەۋىن اقىلمەن شەشەدى. مەملەكەت باسىنداعى ادامداردىڭ قارىم-قاتىناسى مەملەكەتارالىق قاتىناس. قاراقان باستىڭ قامى ەمەس, مەملەكەتتىڭ مۇددەسىن كوزدەيدى. ءبىزدىڭ ەلباسىمەن سويلەسكەندەر ارقاشان رازى كوڭىلمەن, ەلدىڭ شىنايى جاعدايىن كورىپ, ەل ىرگەسىنىڭ بەكەم-بەرىكتىگىنە كوزدەرى جەتىپ كەتىپ جاتادى. ەلىن جاۋعا دا, داۋعا دا بەرمەيتىن وسىنداي كەمەل ەرىڭ, بەرەن بەلىڭ بولعانى قانداي عاجاپ! ەل باسقارۋ – ونەردىڭ ۇلكەنى. ءار ەلدىڭ, ءار جۇرتتىڭ پسيحولوگياسىن ءبىلۋ كەرەك. ايتالىق, ءبىزدىڭ اكتەرلەردىڭ نەگىزگى ءپانى – پسيحولوگيا مەن فيلوسوفيا. پسيحولوگيا كوپ نارسەنى ۇيرەتەدى. پسيحولوگ ادام ماسەلەنىڭ ءتۇبىرىن, ءتۇبىن تەكسەرىپ, تەرەڭ ءبىلىپ تۇرادى, كەلەشەكتىڭ دامۋ باعدارىن كورىپ تۇرادى. ءبىزدىڭ ەلباسى – تەرەڭ پسيحولوگ. كەزدەسكەن, سويلەسكەن ادامنىڭ ىشكى اڭعارىن كوزىنەن, سوزىنەن تانيدى. ەلىمىزگە دەگەن نيەتى تۇزىك پە, بۇزىق پا – ايتپاي اڭعارادى. مەيلى كورىپكەلدىك, مەيلى كورەگەندىك دەڭىز, نۇرسۇلتان ءابىش ۇلىندا وسى ەكى قاسيەتتىڭ ەكەۋى دە بار. ول كىسى تەرەڭ پسيحولوگيالىق يىرىمدەرمەن, فيلوسوفيالىق العىر ويمەن استارلاپ سويلەگەندە ەل مەن ەل تابىسىپ, مادەنيەتتەر قاۋىشىپ جاتادى. باسقالار ءبىزدىڭ ەلىمىزدىڭ قانداي ەل ەكەنىن تانىپ ءبىلىپ جاتادى. كوسەمىنە قاراپ كوسەگەسى كوگەرەتىن ەل ەكەنىن بىلەدى, بىزبەن دوس بولۋعا قۇلشىنادى. ەلباسىلىق ەرەن ديپلوماتيا وسىعان كەلتىرەدى. مىنە, نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ بەكزات بولمىسىنىڭ, دارا قاسيەتتەرىنىڭ, اباي حاكىم ايتقانداي, «تاس بۇلاقتىڭ سۋىنداي سىلدىراپ» ۇيلەسكەن كەمەل جاراسىمى وسىنداي. ارينە, ءبىر ادامعا بۇكىل ەلدىڭ بەرەكە-بىرلىگى مەن باقۋاتتى تىرلىگىن قامداپ, تىنىشتىعىن قامتاماسىز ەتۋ, ءار كەزەڭدە دامۋدىڭ دۇرىس باعدار-باعىتىن ويلاستىرىپ, الماعايىپتاردا اداستىرماس تەمىرقازىقتاي تۋرا جولدى تاڭداپ تاۋىپ وتىرۋ وڭاي ەمەس. ۇزەڭگىلەس سەرىكتەرى, ءبىز سياقتى ەل ازاماتتارى, زيالى قاۋىم سول قيىن جۇمىستا قولدان كەلگەنشە ايانباي ەل ىسىنە جۇمىلىپ جاردەم بەرۋىمىز كەرەك. ول ءۇشىن اۋەلى ءوز جۇمىسىڭدى تازا ىستە. جاقسىلىعىڭدى حالىققا جاسا. ەلباسىنا سەنىڭ كومەگىڭ سول. ال ەندى جاۋىردى جابا توقىپ, وتىرىك الداپ, جاعىنىپ قالۋعا تىرىسىپ وتىرىك ماقتاپ جۇرەتىندەر دە بار. ىشتەن دە, سىرتتان دا. ونى دا ءبىلۋ كەرەك. ونداي قيتۇرقى زىمىستانداردان ساق بولۋىمىز كەرەك. ىردۋ-دىردۋ, دابىرا, سىبىس, تۇيمەدەيدى تۇيەدەي قىلۋعا اۋەستىك, اناۋ اناداي ەكەن, مىناۋ مىناداي ەكەن دەگەن جىلتىر سوزدەر دە ەلدىگىمىزدى نىقتاۋعا كومەك تە بەرمەيدى, قولداۋ دا بولمايدى. ونداي قولامتا كوسەگىشتەر, كەرىسىنشە, بەرەكە-بىرلىگىمىزدى ىرىتەدى. ىستەپ جاتقان ەشبىر ءىسى جوق, قۇر سوزبەن ىرىتەدى. ء«سوز تاس جارادى, تاس جارماسا باس جارادى» دەگەن عوي. قىسقاسى, ءسوزدى ازايتىپ, يگى ءىستى, ىلكىمدى ارەكەتتى كوبەيتۋ كەرەك. مەملەكەتتىڭ دەرتەسىن تارتقان ەلباسىنىڭ ازاماتتاردان, جالپى ەلدەن سۇراپ وتىرعانى وسى. تالابى دا وسى. مەن دە وسىعان, ارۋاقىت ەلباسىمىزدىڭ وڭ جاعىنان شىعۋعا شاقىرامىن حالىقتى. ءسوزدى ازايتايىق, ارەكەتتى كوبەيتەيىك, اق-ادال ماڭداي تەردىڭ جەمىسىن جەيىك. سوندا دۇرىس بولادى. تەك تىنىشتىق, بەيبىتشىلىك بولسىن دەڭىز. مەن ءوزىم ءوپتيميسپىن. نۇرسۇلتان ءابىش ۇلىنىڭ دانا باسشىلىعىمەن زامان جاقسارا بەرەدى دەپ بىلەمىن. ەل تىنىش بولىپ, وسى العان بەتىمىزبەن, سارا باعىتىمىزدان تايماي العا باسا بەرسەك, كوپ نارسەگە, بۇدان دا تولاعاي تابىستارعا جەتەمىز. امسە سول جاقسىلىقتاردى قادىرمەندى ەلباسىمىزبەن بىرگە كورە بەرۋگە جازسىن!
ءاسانالى ءاشىموۆ, قازاقستاننىڭ ەڭبەك ەرى