جامبىل وبلىسىنىڭ اكىمى قانات بوزىمباەۆ وڭىردەگى اۋداندار مەن قالالاردىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق جاعدايىمەن تانىسىپ, ونەركاسىپ ورىندارىن ارالاپ شىققاننان كەيىن, زيالى قاۋىممەن كەزدەستى.
ەكونوميكا مەن مادەنيەت – ەگىز ۇعىم. ءبىرى – كۇن بولسا, ەكىنشىسى – كۇنشۋاق. بۇل ەكەۋىنسىز ەل-جۇرت قاراڭعى قاپاستا قالعانمەن تەڭ. قالامگەرلەردىڭ ەكونوميكا مەن مادەنيەتتى قۇستىڭ قوس قاناتىنا تەڭەيتىنى دە وسىدان كەلىپ شىعادى. سوندىقتان ءوڭىر ەكونوميكاسىن كوتەرۋ, الەۋمەتتىك سالانىڭ الەۋەتىن ارتتىرۋ, سول يگى ماقساتتاردى جەدەلدەتە جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن ازىرلەنىپ جاتقان وبلىستىڭ ستراتەگيالىق جاڭا جوسپارى ەڭ الدىمەن حالىقتىڭ تۇرمىس-ءتىرشىلىگىمەن بىرگە مادەني-ادەبي-رۋحاني جانازىعىن دا قامتاماسىز ەتۋدى ماقسات ەتەدى.
بۇگىندە وبلىستا قاراعايعا قارسى بىتكەن بۇتاق سىندى قازاقتىڭ قارا نار جازۋشىسى شەرحان مۇرتازا باستاعان كوپتەگەن قالامگەرلەر شىعارماشىلىقپەن اينالىسۋدا. حالىق جازۋشىسى شەراعاڭنىڭ قالامىنان تۋعان تىڭ دۇنيەلەر باسپالاردان كىتاپ بولىپ شىعىپ, قالىڭ ەلگە قاپىسىز تاراپ جاتىر. “اشەيىندە اۋىز جاپپاس, توي دەگەندە ولەڭ تاپپاستىڭ” كەرىن كەلتىرىپ جۇرگەن كەيبىرەۋلەردەي ەمەس, تاۋەلسىز ەلىنىڭ تۋ ۇستار ۇرپاعىنا دۇرىس باعىت, ءتالىمدى تاريبە بەرەتىن تىڭ شىعارمالارىمەن وڭىردە عانا ورىستەي بەرمەي, بۇكىل ەلگە تانىلىپ جۇرگەن قازاقستان جازۋشىلار وداعى باسقارماسىنىڭ جامبىل وبلىستىق فيليالىنىڭ ديرەكتورى, رەسپۋبليكالىق “جامبىل” جۋرنالىنىڭ رەداكتورى, حالىقارالىق “الاش” سىيلىعىنىڭ يەگەرى نەسىپبەك ءداۋتاي ۇلىنىڭ شىعارماشىلىعى دا ءوز الدىنا ءبىر توبە. ەلىمىزگە بەلگىلى عالىم, مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى مەكەمتاس مىرزاحمەت بۇگىندە اتى اڭىزعا اينالعان باتىر باۋىرجان مومىش ۇلىنىڭ 100 جىلدىق مەرەيتويىنا وراي ۇلكەن شارۋانى قولعا الىپ, مايدانگەر-جازۋشىنىڭ 30 تومدىعىن شىعارا باستادى. سەكسەننىڭ سەڭگىرىنە شىققان قالامگەر اتانعانىنا قاراماستان, شالعايداعى ساۋداكەنت اۋىلىندا تۇرسا دا بالالارعا ارنالاعان حالىقارالىق “دارابوز” بايگەسىنىڭ جۇلدەسىنە يە بولعان دۋلات شالقارباەۆ تا ءونىمدى ەڭبەك ەتىپ كەلەدى.
سونداي-اق, پۋبليتسيست, اقىن, دراماتۋرگ ارعىنباي بەكبوسىننىڭ “دومالاق انا” اتتى پەساسى ارنايى گرانتقا يە بولىپ, جاقىندا وبلىستىق تەاترداعى تۇساۋكەسەرى تابىستى ءوتتى. سول سياقتى, بەلگىلى اقىل-جازۋشىلار جاقسىلىق ساتىبەكوۆ, ءالديحان قالدىباەۆ, باقتيار ءابىلدا ۇلى, ەلەن ءالىمجان, شىرىن ماماسەرىكوۆا, پەرنەباي دۇيسەنبين, ايشا كوپجاساروۆا, قۋاندىق شولاق سياقتى تاعى باسقا دا كوپتەگەن قالامگەرلەر وسكەلەڭ ەلدىڭ وركەنيەت كوشىنە ات سالىسۋ ماقساتىندا شىعارماشىلىقپەن ۇزبەي اينالىسىپ كەلەدى. بەلگىلى كۇيشى-كومپوزيتور, اتاقتى “ەركە سىلقىم” كۇيىنىڭ اۆتورى ءابدىمومىن جەلدىباەۆتىڭ شىعارماشىلىق تابىستارىن دا وبلىس جۇرتشىلىعىنىڭ ماقتان تۇتۋعا حاقىسى بار. بەلگىلى رەجيسسەر تۇرار دۇيسەباەۆ تا باتىر باۋىرجان مومىش ۇلى تۋرالى دەرەكتى ءفيلمنىڭ جۇمىسى ۇستىندە ەكەن.
اقىن, جازۋشىلاردىڭ شىعارماشىلىق ەڭبەگىن باعالاۋدا, ولاردىڭ قولجازبالارىن جارىققا شىعارىپ, وبلىستاعى كىتاپحانالار جۇيەسى ارقىلى وقىرماندارعا جەتكىزۋدە جەرگىلىكتى بيلىكتە قالىپتاسقان جاقسى ءداستۇر بار. وسى ءداستۇر بويىنشا تەك سوڭعى ەكى جىل كولەمىندە وبلىس اقىن, جازۋشىلارىنىڭ 26 كىتابى جارىق كورىپتى. بەلگىلى قالامگەرلەرگە اقشالاي سىياقى تاعايىندالىپ, ول توقسان سايىن تاپسىرىلىپ تۇرادى.
وبلىس اكىمىمەن كەزدەسۋدەگى اڭگىمەنىڭ القيسساسىن شەرحان مۇرتازا باستاپ, ءوڭىردىڭ ءوندىرىسى مەن ونەرىنە قاتار دەن قويىپ وتىرعان جاس باسشىعا اعالىق قامقورلىقپەن العىسىن جەتكىزدى. “اقىندارى اكىمدەرىن ىزدەگەن ەل باقىتسىز, ال اكىمدەرى اقىندارىن ىزدەگەن ەل باقىتتى” دەپ باستادى ءوز ءسوزىن شەراعاڭ. تاۋبەسى سول, اقىن, جازۋشىلارىنا سىياقىلارىن تاعايىنداپ, شىعارمالارىن جارىققا شىعارىپ وتىرعان قازاق ەلى باسشىلىعى اقىندارىن ىزدەگەن ەلگە جاتادى. جامبىل وبلىسىنىڭ اكىمى قانات بوزىمباەۆتىڭ جىل باسىندا قالامگەرلەردى قارجىلاي قولداۋى دا وسى ۇلگىنىڭ ايعاعى سىندى.
كەڭ قامتىپ, تەرەڭ ويلايتىن نەسىپبەك ءداۋتاي ۇلى مەملەكەت جۇرگىزىپ وتىرعان سارابدال ساياساتتى ىسكە اسىرۋعا كوپ بولىپ اتسالىسۋ قاجەتتىگىنە توقتالدى. بۇگىندە پۋبليتسيستيكا جانرىنىڭ العى شەپكە شىققانىنا, ەندەشە سول قولايلى شەپ ارقىلى بيلىك پەن بۇقارانى ءبىر باعىتتاعى بەرەكەلى ىسكە جۇمىلدىرۋعا شاقىردى. جازۋشى ءوزىن تولعاندىرعان تاۋەلسىزدىكتىڭ 18 جىلىندا مەملەكەت نەگە قول جەتكىزدى, قالاي جەتكىزدى دەگەن ساۋالدى ورتاعا تاستاي وتىرىپ, سوعان قالامگەرلەر قانداي دەڭگەيدە اتسالىسىپ وتىر دەگەن ازاماتتىق پارىز تۇرعىسىنداعى اۋقىمدى ماسەلەنى كوتەردى.
جازۋشى ەلەن ءالىمجان وبلىس اكىمىنىڭ نازارىن ءسوز كۇيىندە قالعان سپورت كەشەنىنىڭ قۇرىلىسى مەن ورتالىق مەشىتتىڭ قاسىنداعى اياقتالماي قالعان قۇرىلىستىڭ, اشىلادى دەلىنگەن ۇلت اسپاپتار وركەسترىنىڭ قولعا الىنباعانىن جانە ونەر كوللەدجىنىڭ جابىلىپ قالعانى تۋرالى ماسەلەلەرگە اۋداردى. اكىم سپورت كەشەنى قۇرىلىسىنىڭ جۇمىسى بيىل باستالاتىنىن, وركەستردىڭ اشىلاتىنىن, ورتالىق مەشىتتىڭ قاسىنداعى قۇرىلىستىڭ بىتپەي قالعانىن جۇما نامازعا قاتىسقاندا كورىپ, ءبىلگەنىن, ەندى قۇداي قالاسا, ول جۇمىستى ءوزىنىڭ جەكە قارجىسىنا سالىپ, ءبىتىرىپ بەرەتىنىن ايتتى. بارەكەلدى!
اقىن شىرىن ماماسەرىكوۆا كوپ جىلدان بەرى وبلىس ورتالىعىنان ونەر مۇراجايى اشىلسا دەپ ماسەلە كوتەرىپ ءجۇر. شىنىندا جامبىل مەن كەنەن, بولتىرىك پەن قىلىشباي, ساۋىتبەك پەن ۇلبيكە سىندى اقىندار مەن شەشەندەر عانا ەمەس, ارعى تاريحتى اقتارا باستاساڭىز, ەسىمى دۇنيە جۇزىنە ءماشھۇر بولعان تالاي مادەنيەت پەن ادەبيەت قايراتكەرلەرى شىققان وڭىرگە ءبىر ونەر مۇراجايى كەرەك سياقتى. جازۋشى ءالديحان قالدىباەۆ جەرگىلىكتى بيۋدجەت ارقىلى شىعاتىن كىتاپ اۆتورلارىنا قالاماقى تولەۋ ماسەلەسى قاراستىرىلماعانىنا قىنجىلدى. باسپا مەن باسپاحانانىڭ اراجىگىن اجىراتىپ الساق دەگەن پىكىرى دە ورىندى سياقتى. وبلىس اكىمى جازۋشىنىڭ ايتقان ۇسىنىسىن دۇرىس دەپ تاۋىپ, الداعى ۋاقىتتا بۇل ءماسەلەنىڭ شەشىلەتىنىن ايتتى. ماسەلەگە وسى تۇرعىدان وربىگەندە, وبلىس اكىمى قانات بوزىمباەۆقا قالامگەرلەر مادەنيەت, ادەبيەت, ونەر, مەديتسينا, تۋريزم, سپورت سياقتى تاعى باسقا دا بۇقارامەن تىعىز بايلانىستا جۇمىس ىستەيتىن كوپتەگەن جاۋاپتى سالانى باسقارۋعا بەلگىلى پۋبليتسيست-قالامگەر, ەلجاندى ەلگەزەك ازامات مەيرامبەك تولەپبەرگەندى ورىنباسارلىققا تاڭداپ, تاعايىنداعانىنا ريزاشىلىقتارىن ءبىلدىردى.
اقىن, دراماتۋرگ ارعىنباي بەكبوسىن كورشى وبلىستاردا ارعى-بەرگىدەگى قولىنا قالام ۇستاپ, وي ايتقان تاريحي بەلگىلى تۇلعالاردان باستاپ, بۇگىنگى جاستاردىڭ شىعارمالارىنا دەيىنگى تۇششىمدى دۇنيەلەردىڭ باسىن ءبىر ارناعا بىرىكتىرەتىن 100 تومدىق كىتاپتاردىڭ وبلىس اكىمدەرىنىڭ كومەگىمەن جارىق كورىپ جاتقانىن, ەگەر مۇمكىندىك بولسا وسىنداي يگى ءىس جامبىلدىق ادەبيەتشىلەر مەن وقىرماندار ءۇشىن دە ارتىق ەمەس ەكەنىن جەتكىزدى.
“جىلقى كىسىنەسكەنشە, ادام تۇسىنىسكەنشە” دەيدى دانا حالقىمىز. ەلمەن ەتەنە جۇرگەن زيالىلاردىڭ وي-پىكىرى بۇقارانىڭ مۇددەسىمەن ءاردايىم ۇندەس كەلىپ جاتادى. ويتكەنى, اقىل-ويدىڭ يەسى, جاڭا يدەيالاردىڭ تايقازانى – زيالى قاۋىم. سول تايقازان-ساناداعى بۇرق-سارق قايناعان ۇسىنىس-پىكىرلەردى جىلى ءسوزىمەن بيلىكتىڭ جۇرەگىن ەلجىرەتە ايتاتىن ەڭ اۋەلى زيالى قاۋىم: قالامگەرلەر, ونەر يەلەرى ەكەن. وبلىس اكىمىمەن بولعان اقىن, جازۋشىلار كەزدەسۋىنەن ءبىز وسى تاعىلىمدى, وسى عيبراتتىڭ ادەمى ۇلگىسىن كوردىك. تەك ۇزاعىنان سۇيىندىرگەي.
كوسەمالى ساتتىباي ۇلى.جامبىل وبلىسى.
قاتاردان قالما, قازاق كينوسى!
“سامۇرىق” كينوتەاترىندا ش.ايمانوۆ اتىنداعى “قازاقفيلم” كينوستۋدياسى مەن “يزارۋس-فيلم” كينوكومپانياسى بىرىگىپ ۇسىنعان ء“سىز كىمسىز, كا مىرزا؟” اتتى شىتىرمان وقيعالى جاڭا ءفيلمنىڭ تۇساۋكەسەرى ءوتتى.
ستسەناري اۆتورلارى – ەرمەك تۇرسىنوۆ پەن قۋات احمەتوۆ. قويۋشى-وپەراتورى – الەكساندر رۋبانوۆ. كومپوزيتورى – قۋات شىلدەباەۆ. يدەيا اۆتورى – قازاقستاننىڭ حالىق ءارتىسى ءاسانالى ءاشىموۆ.
رەسەيدە جىلىنا ءتۇرلى جانرلاردا پالەنباي فيلم ءتۇسىرىلىپ جاتادى, ال ءوزىمىزدىڭ فيلمدەردىڭ اتتارىن شەتەلدەگى ءبىر كينوفەستيۆالعا قاتىسىپ قايتقاندا عانا قۇلاعىمىز شالىپ قالماسا, ءتىپتى بار ما, جوق پا, نە تەلەديداردان, نە كينوتەاتردان كورە الماي, كوڭىلىمىز قۇلازيدى دەگەن جانايقايلار جانعا مازا بەرمەيتىن. ء“سىز كىمسىز, كا مىرزا؟” ءفيلمىن تاماشالاعاننان تۇيگەن العاشقى اسەرىمىز – بۇل تۋىندى جۇرتتى الاڭداتقان سول ءبىر تۇيتكىلدى شەشۋگە تىرىسقان. كەڭەستىك كەزەڭدە شىتىرمان وقيعالى نەبىر تاماشا تۋىندىلار كورەرمەننىڭ جۇرەگىنەن ءوز ورنىن تاۋىپ جاتتى ەمەس پە؟ “اتاماننىڭ اقىرى”, ء“ترانسسىبىر ەكسپرەسى” “مانچجۋر ۆاريانتى” سياقتى ءالى كۇنگە دەيىن ماڭىزىن جوعالتپاي, كوركەمدىك دەڭگەيى زاماناۋي ۇلگىدەگى فيلمدەردەن تومەن سانالمايتىن, كورگەن سايىن كورە بەرگىڭ كەلەتىن جاۋھارلار, شاكەن ايمانوۆ قولتاڭبالارى ەشقاشان ەسكىرمەك ەمەس. كەزىندە اتاعى كەڭەس وداعىنا كەڭ تاراعان اكتەر, قازاقستاننىڭ حالىق ءارتىسى ءاسانالى ءاشىموۆ سومداعان بەينەلەر سانامىزعا ساعىمداي ورالعاندا, قازاق ءفيلمىنىڭ كەلەشەگى كەمەل بولارىنا يمانداي ۇيتىنىمىز تاعى راس. “قازاقفيلم” قورىنداعى اسىل مۇرالاردى اۋزىمىزعا ءجاي الىپ وتىرعان جوقپىز. باس كەيىپكەردى تاعى دا قازاق كينوسىنىڭ تارلانى وينايتىن ء“سىز كىمسىز, كا مىرزا؟” ءفيلمى الگى فيلمدەردىڭ جالعاسى سياقتى ءورىلىپ, ەكراننان كوپتەن كورىنبەي كەتكەن كەيىپكەرىڭمەن قايتا جولىعىپ, ىزدەگەن اسىل بەينەڭمەن قۋانا تابىساسىڭ. كوز الدىڭىزعا قازاق چەكيسىنىڭ ايلالى دا العىر بەينەسى ورالىپ, وتان ءۇشىن وتقا تۇسسە دە كۇيمەگەن ەر-ازاماتتىڭ سونداعى جالىنداعان پەرزەنتتىك ىستىق سەزىمى تۋعان جەرگە جەتەلەپ كەلە جاتادى. گونكونگ تۇرمەسىنەن ايلالى ءادىسىمەن سىتىلىپ شىعىپ, قازاق توپىراعىنا اسىققان تانىس كەيىپكەر الدىنان ەندى باسقا دەرت – قوعامنىڭ باستى ج ۇلىنقۇرتىنا اينالعان ناشاقورلىق پەن ەسىرتكى بيزنەسى جولىعادى. جاسى اجەپتاۋىر ەگدە تارتىپ, ءجۇزىنەن ءومىر ءىزى ورىلگەن جاندى ساپارلاس جول سەرىگى يگورەك (فيليپپ ۆولوشين) الداپ سوقپاق بولادى. وعان ەسىرتكى جاسىرىلعان ىدىستى ۇستاتىپ, باسىنا قاۋىپ تونە قالعان جاعدايدا بار بالەنى شالعا اۋدارا سالۋدى ويلاستىرعان جىگىتتىڭ بۇل ارەكەتىن اشكەرەلەردە قاراپايىم شالدىڭ باياعى قايراتىنا قايتا ءمىنىپ شىعا كەلگەنىن كورەسىز. ول ءوزىنىڭ باس ساۋلىعى ءۇشىن قيىندىققا جانىنداعى سەرىگىن قيىپ تاستاپ كەتە باراتىن ادامنىڭ قالىبىنان ەمەس. سول سەبەپتى دە قىلمىسكەرلەردىڭ قۇرعان تورىنا تۇسەدى. ءومىردىڭ سوقپاعىندا جازاتايىم جاڭىلىس باسقان جاس جىگىتتى تاعدىر تالكەگىنە تاستاپ كەتە المايدى. قانداي قيىندىق بولسا دا ونى ءولتىرمەي امان الىپ قالۋدىڭ ايلا-امالىن ىزدەيدى. سونىڭ جولىندا ەسىرتكى ەلىنە دەيىن قىلمىسكەرلەردى باستاپ بارۋعا ءماجبۇر بولادى. الەكسەەۆ ء(رولدى سومداعان – رەسەيدىڭ بەلگىلى اكتەرى الەكساندر فەكليستوۆ) پەن كاركەن (رولدە ويناعان تالعات تەمەنوۆ) سىندى ەسەبىن ەسىرتكىمەن تۇگەندەگەن توپ كا مىرزا مەن يگوردى تۇتقىنداپ, تاس قاپاسقا قاماعاندا تەرەڭ وردان قارت چەكيستىڭ ورعىپ شىققان ساتتەرى تىڭ ءادىس-تاسىلدەرمەن ورىندالىپ, شىتىرمان وقيعالى فيلمگە ءتان كورىنىستەرگە قۇرىلادى. تاس قاراڭعىدا جاپان دالانىڭ شاڭىن بۋداقتاتقان اۆتوموبيلدەر قاقتىعىسى مەن تۇندەگى قۋعىن, تۇزدە اتىلعان وق جاڭعىرىعى شەتەلدىك شىتىرمان وقيعالى فيلمدەرگە ۇقساپ كەتكەنمەن, وسى وقيعالاردى بەرۋدەگى قويۋشى-رەجيسسەر قۋات احمەتوۆتىڭ شەبەرلىگى ەشكىمدى بەي-جاي قالدىرمايدى. بۇل جاعىنان ول قازاق كينوسىنداعى كەنجە قالىڭقىراپ قويعان جانردىڭ كەشەگى ءبىر ۇزىلگەن ءجىبىن قايتا جالعادى دەۋگە لايىق. اكتەرلەر قۇرامى ءساتتى تاڭدالعان. بايرام, كيلبيلل, لىسىي, ەرلا رولىندەگى مۇرات بيسەمبين, گۇلشارات جۇباەۆا, ەرجان ءتۇسىپوۆ, داۋلەت ابدىعاپاروۆ, سونداي-اق قوسالقى ەپيزودتاردا ويناعان ارتىستەردىڭ قاي-قايسىسى بولسىن وزدەرىنە جۇكتەلگەن مىندەتتى جاۋاپكەرشىلىكپەن اتقارۋعا تىرىسىپ باققانى بايقالىپ تۇرادى.
تولىقمەتراجدى كارتينا كورەرمەننىڭ كوز الدىنان ءاپ-ساتتە تەز سىرعىپ وتە شىعادى. سەبەبى, ءار وقيعا بىرىمەن ءبىرى قابىسا جىمداسىپ, نەگىزگى ماقساتتىڭ ورىندالۋىنا تۇتاسا قىزمەت ەتەدى. فيلم ءۇش ەلدە تۇسىرىلگەن – تايلاند, رەسەي مەن قازاقستاندا. مۇنداي اۋقىمدى ەلدەردىڭ جەرىندە شىعارماشىلىق ۇجىمنىڭ جۇمىس ىستەۋى قازاق كينوسىنىڭ تاريحىندا جوقتىڭ قاسى. بۇل رەتتە بوتەن ەلدە فيلم ءتۇسىرۋ تاجىريبەسى وزگەلەرگە قاراعاندا مولىراق دەلىنەتىن رەسەي كينەماتوگرافيستەرىمەن ەجەلدەن ەتەنە جۇمىس ىستەپ كەلە جاتقان “قازاقفيلم” كينوستۋدياسى نەگىزگى كەيىپكەرلەردىڭ بىرىنە سول ەلدىڭ بەلگىلى اكتەرىن تارتۋ ارقىلى وقيعا جەلىسىنىڭ رەسەيدەگى بولىگىن قىزىقتى جالعاستىرىپ, فيلمدى تارتىمدى ەتە تۇسكەن. الەكساندر فەكليستوۆ “پليۋمبۋم, يلي وپاسنايا يگرا”, “زاۆيست بوگوۆ”, “زاكولدوۆاننىي ۋچاستوك”, “تسۆەتى دليا سنەجنوي كورولەۆى”, “وبيتاەمىي وستروۆ” سياقتى كوپتەگەن فيلمدەردىڭ باستى كەيىپكەرلەرىن سومداعان تانىمال اكتەر. ول بۇگىنگى زامان كەيىپكەرىنىڭ بولمىس-ءبىتىمىن شىنايى سۋرەتتەۋدە وزىندىك قولتاڭباسى قالىپتاسقان ونەر يەسى رەتىندە مۇنان بىلايعى ۋاقىتتا قازاق كورەرمەندەرىنىڭ دە ريزاشىلىعىنا كەنەلەرىنە كامىل سەنەمىز. كا مىرزامەن شاحمات ويىنى ۇستىندە شىنايى كەلبەتى جايىلىپ سالا بەرگەن الەكسەەۆ ارەكەتى ارقىلى اۆتور نەگىزىنەن ەسىرتكى بيزنەسى جەتەكشىلەرىنىڭ قوعامعا جات قىلىقتارىن بارىنشا اشكەرەلەۋگە تىرىسقان. ولارمەن كۇرەسۋ, ويلارىن جۇزەگە اسىرماي, دەر كەزىندە كوزىن جويىپ وتىرۋ قوعامداعى باستى پروبلەمالاردىڭ ءبىرى بولعاندىقتان, مۇنداي ۇيىمداسقان توپتاردى جەڭۋ جەكە ءبىر ادامنىڭ نەمەسە ءبىر ەلدىڭ عانا قولىنان كەلەر ءىس ەمەس, بارلىق ەل بىرگە كۇرەسسە عانا جويىلاتىن دەرت دەگەن يدەيانى العا تارتادى. وسىناۋ جولدا قازاق چەكيسىنىڭ كەلبەتى قاي نارسەنى بولسىن باتىل شەشەتىن وجەت مىنەزىمەن ەرەكشەلەنەدى. تۋعان جەرىن سۇيەتىن ناعىز ەرجۇرەك ۇلدىڭ ۇستىنىن كەلىستىرە سومداعان ءاسانالى ءاشىموۆ شەبەرلىگى “اتاماننىڭ اقىرى” مەن ء“ترانسسىبىر ەكسپرەسىندە” قالاي شيىرلاسا, قازاقتىڭ شىتىرمان وقيعالى فيلمىندەگى وتانشىل جاننىڭ جۇرەك ءلۇپىلى مەن جان تەبىرەنىسىن دە اس-اعاڭ ءمىنسىز جەتكىزىپ بەردى.
ءفيلمنىڭ تۇساۋكەسەر راسىمىندە اكتەر ساحناعا ءوزىنىڭ وتباسىن ەرتە شىقتى:“بۇل كوپتەن بەرى جانىمدى مازالاپ جۇرگەن جاي ەدى. باياعى جۇرت جادىندا قاتتى ساقتالعان ەلشىل ازاماتتىڭ بەينەسىن بۇگىنگى كۇنگە اكەلۋ ءارينە, وڭاي ءىس ەمەس ەكەنىن ءبىلدىم. سوندىقتان دا بارىنشا جۇرەكپەن ويناپ, جۇرتتىڭ كوڭىلىنەن شىعۋعا تىرىستىق. اكتەرلەر ايانىپ قالعان جوق” دەي كەلىپ, “بۇل فيلم وسىمەن اياقتالىپ قالمايدى, كەلەشەكتە ول “قايداسىز, كا مىرزا؟” دەگەن اتپەن جالعاسۋى مۇمكىن”, دەدى. ارمەن قاراي جالعاسىن تاۋىپ جاتسا, باستى ءرولدى قۋانا-قۋانا وينايتىنىن ايتتى. مادەنيەت جانە اقپارات ءمينيسترى مۇحتار قۇل-مۇحاممەد شاكەن ايمانوۆ اتىنداعى “قازاقفيلم” كينوستۋدياسىنىڭ بيىلعى جىلعى العاشقى ءفيلمى تۋرالى قىسقاشا ايتا كەلىپ, عۇمىرى ۇزاق بولسىن دەگەن تىلەك ءبىلدىردى. قويۋشى-رەجيسسەر قۋات احمەتوۆ, پروديۋسەر ۆەنەرا نىعماتۋللينا كورسەتىلىم الدىندا ءفيلمنىڭ قالاي تۇسىرىلگەنى تۋرالى قىسقاشا بايانداپ, وعان قاتىسۋشى شىعارماشىلىق توپتى تانىستىرىپ ءوتتى.
بۇگىندە جاستاردىڭ بويىنا تۋعان جەرگە دەگەن وتانشىل سەزىمدى ۇيالاتۋ ەڭ باستى ماسەلەنىڭ ءبىرى سانالادى. وتاندى, ەلدى ءسۇيۋدىڭ سونداي ۇزدىك ۇلگىسىن ۇگىتتەگەن ءفيلمنىڭ تەك وسى ءبىر قىرىنىڭ ءوزىن تالداپ, ويدى تۇبىمەن قوپارا قوزداتسا از اڭگىمە شىقپاس ەدى. اتا-بابالارىمىز اق بىلەكتىڭ كۇشىمەن, اق نايزانىڭ ۇشىمەن قورعاپ قالعان ۇلان-بايتاق دالانىڭ توسىندە نەگە بۇگىن مۇنداي مۇڭلى اۋەن ەستىلەدى؟ ەسىرتكى ەستەن تاندىرادى. ونى الىپ كەلىپ, جاس ۇرپاقتىڭ ساناسىن ۋلاپ جاتقان كىمدەر؟ سىرتتان تونگەن قاۋىپ-قاتەرگە جول اشىپ, قىلمىسكەرلەردىڭ مۇنشالىق الشاڭداۋىنا قولۇشىن بەرىپ, ءوز ىشىڭنەن جاۋ شىققانى قانداي جامان. كاركەن سىندى قىلمىستى توپ وكىلدەرىنىڭ ءار ەلدەن ءوز جاقتاستارى تابىلىپ جاتادى. ولار بىرىگىپ ارەكەت جاساسا, الاپات داۋىل سوققانداي ەسەڭگىرەتپەك. سوندىقتان قوعامنىڭ مۇنداي كولەڭكەلى تۇستارىمەن كينو ارقىلى كۇرەسۋدىڭ تيگىزەر يگى ىقپالى مول بولماق. جاستاردى جامان داعدىدان جيرەندىرۋدە مۇنىڭ جاس ساناعا تيگىزەر كومەگى شەكسىز. يدەيا اۆتورلارىنىڭ العا قويعان وسى ماقساتى ويداعىداي تۇيىندەلگەنىنە كۇمانىمىز جوق. شىنىمەن فيلم قورىتىندىسى ءالى جالعاسى بار سياقتى ۇمىتتەندىرەدى. ءلايىم بۇل فيلم “قايداسىڭ, كا مىرزا؟” دەپ جۇرت كەيىن جالعاسىن كۇتەتىن تۋىندىنىڭ بىرىنە اينالعاي دەپ ءبىز دە فيلمگە ساتتىلىك تىلەگىمىز كەلەدى.
قاراشاش توقسانباي.