پرەزيدەنت مارتەبەسىنە قاتىستى زاڭ جوباسى ماقۇلداندى

«قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە ولاردى كونستيتۋتسيا نورمالارىنا سايكەس كەلتىرۋ ماسەلەلەرى بو­يىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتى­رۋ­لار ەنگىزۋ تۋرالى» جانە «قازاق­ستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭ­نامالىق اكتىلەرىنە مەملەكەتتىك بي­لىك تارماقتارى اراسىندا وكى­لەت­تىكتەردى قايتا ءبولۋ ماسەلە­لەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىق­تىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ جوبا­سى جونىندە نەگىزگى بايانداما جاسا­عان ادiلەت مينيسترi مارات بەكە­تاەۆ اتالعان قۇجاتتار اياسىندا 8 كونستيتۋتسيالىق زاڭعا وزگەرىس ەنگىزۋ كوزدەلەتىندىگىن جەتكىزدى. «اتاپ ايتقاندا, ولار  –  «ساي­لاۋ تۋرالى», «پارلا­مەنت جانە ونىڭ دە­پۋ­تاتتارىنىڭ مارتەبەسi تۋرالى», «رەسپۋبليكالىق رەفە­رەن­­دۋم تۋرالى», «ۇكiمەت تۋرالى», «پرەزيدەنت تۋرالى», «كونس­تي­تۋتسيالىق كەڭەس تۋرالى», «تۇڭ­عىش پرەزيدەنت – ەلباسى تۋرالى», «سوت جۇيەسi مەن سۋديالاردىڭ مارتەبەسi تۋرالى» زاڭ جوبالارى», – دەدi م.بەكەتاەۆ.  مينيستردiڭ بايانداۋىن­شا, «پرەزيدەنت تۋرالى» كونستي­تۋ­تسيالىق زاڭدا پرەزيدەنتتىڭ وكىلەتتىكتەرى كونستيتۋتسيالىق تۇزەتۋلەرگە سايكەس كەلتىرىلەدى. سونداي-اق, پرەزيدەنت پارلامەنت ماجىلىسىمەن كونسۋلتاتسيالاردان كەيىن پرەمەر-مينيستر ەنگىزگەن ۇسىنىس نەگىزىندە ۇكىمەت مۇشەلەرىن قىزمەتكە تاعايىنداۋ قۇزىرەتى دە وسى قۇجاتتار اياسىندا ىسكە اسىرىلاتىن بولادى. سونىمەن قاتار, پارلامەنت دەپۋتاتتارى كونستيتۋتسيادا بەكىتىلگەن تارتىپپەن ۇكىمەت مۇ­شە­سىن قىزمەتىنەن بوساتۋ تۋرالى ءوتىنىش جاساعان جاعدايدا, پرە­زيدەنت ونى قىزمەتىنەن بوساتادى. سول سەبەپتەن دە, «پرەزيدەنت تۋرالى» كونستيتۋتسيالىق زاڭنان پرەزيدەنتتىڭ مىناداي زاڭ شىعارۋ فۋنكتسيالارى الىنىپ تاستالادى: زاڭدىق كۇشى بار جارلىقتاردى شىعارۋ, زاڭ جوباسىن شۇعىل دەپ جاريالاۋ, ۇكiمەتكە زاڭ جوبا­سىن ماجiلiسكە ەنگiزۋدi تاپسىرۋ جانە ۇكىمەت اكتىلەرىنىڭ كۇشىن جويۋ. «تۇڭعىش پرەزيدەنت – ەل­باسى تۋرالى» كونستيتۋتسيالىق زاڭدا قازاقستاننىڭ تۇڭعىش پرە­زيدەنتىنىڭ «ەلباسى» رەتىندەگى اتاۋى مەن مارتەبەسىنە قاتىستى تۇ­زە­تۋلەر ەنگىزىلەتىندىگىن دە ايتا كەتەيىك. ال «سايلاۋ تۋرالى» كونس­تيتۋتسيالىق زاڭدا سايلاۋ­شى­لار مەن سايلاۋ ۇدەرىسىنە قاتى­سۋ­شىلاردىڭ قۇقىقتىق ساۋات­تىلىعىن ارتتىرۋ ماقساتىندا تۇزەتۋلەر ەنگىزىلەدى. «وعان قوسا, پرەزيدەنتتىككە كانديداتقا قويىلاتىن قوسىمشا تالاپتاردى دا جەتىلدىرە ءتۇسۋ كوزدەلەدى. ولار: مەملەكەتتىك قىز­مەتتە نەمەسە سايلاناتىن مەم­لەكەتتىك لاۋازىمداردا كەمىندە 5 جىل تاجىريبەسىنىڭ بولۋى, مىندەتتەرىن ورىنداۋعا كەدەرگى بولاتىن اۋرۋلاردىڭ جوقتىعىن راستاۋ سىندى جاڭاشىلدىقتار بار. ارينە, ول ءۇشiن كانديدات مە­ديتسينالىق كۋالاندىرۋدان ءوتۋi تيiس», – دەدi م.بەكەتاەۆ. ال وتىرىستىڭ ءبىرىنشى وقى­لى­مىندا ماقۇلدانعان «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنا­مالىق اكتىلەرىنە ولاردى كونس­تيتۋتسيا نورمالارىنا سايكەس كەل­تىرۋ ماسەلەلەرى بويىنشا وزگە­رىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ جوباسىنىڭ ماق­ساتى كونستيتۋتسيالىق زاڭ­دار­دا رەگلا­مەنت­تەلەتىن نورمالاردى قوس­پا­عاندا, زاڭنامالىق اكتىلەردى كونس­تيتۋتسياعا ەنگىزىلگەن تۇزەتۋلەرگە سايكەس كەلتىرۋ بولىپ تابىلادى. سوندىقتان, اتالعان قۇجات ار­قى­لى 7 كودەكس پەن 46 زاڭعا وزگە­رىس­تەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزىل­مەك.  «ناقتىلاي تۇسەتىن بولساق, زاڭداردىڭ نورمالارىن كونس­تي­تۋ­تسيانىڭ 91-بابىنىڭ 2-تارماعىنا سايكەس كەلتىرۋ ءۇشىن كودەكستەر مەن زاڭداردىڭ بىرقاتار نورماسى «ەلباسى» مارتەبەسىن كورسەتۋ بولىگىندە تۇزەتىلىپ وتىر. سونداي-اق, كونستيتۋتسيانىڭ 39-بابىنىڭ 2-تارماعىنا سايكەس كەلتىرۋ ماق­ساتىندا «شەتەلدىكتەردىڭ قۇقىق­تىق جاعدايى تۋرالى», «قازاق­ستان رەسپۋبليكاسى تۇڭعىش پرە­زي­دەنتىنىڭ – ەلباسىنىڭ مەم­لە­كەتتىك بەيبىتشىلىك جانە پروگ­رەسس سىيلىعى تۋرالى», «قا­زاق­­ستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇلت­تىق قاۋىپ­سىزدىگى تۋرالى», «حا­­لىق­­تىڭ كوشى-قونى تۋرالى», ت.ب. زاڭداردىڭ نورمالارىندا «ۇلت­ارالىق» دەگەن ءسوز «جانە كونفەس­سيا­ارالىق» دەگەن سوزدەرمەن تو­لىق­تىرىلادى», – دەدى بايانداماشى.  جالپى وتىرىستىڭ كۇن تار­تى­بىنە شىعارىلعان «قازاقستان رەس­پۋبليكاسىنىڭ ديپلوماتيالىق قىزمەت تۋرالى» زاڭ جوباسىنا تۇزەتۋلەر ديپلوماتيالىق قىز­مەت ورگاندارىنىڭ قىزمەتىن جەتىلدىرۋگە باعىتتالادى. وسى وراي­دا, سوڭعى 10 جىل ىشىندە ەلى­مىز­دىڭ ديپلوماتيالىق قارىم-قاتى­ناسى حالىقارالىق ارەنادا ەكى ەسەگە وسكەندىگىن دە ايتا كە­تەيىك. بۇگىنگى كۇنى 64 شەت ەلدە قا­زاق­ستاننىڭ 92 مەكەمەسى, سونىڭ ىشىندە 57 ەلشىلىك, 4 تۇراقتى وكىل, 3 ديپ­لو­ماتيالىق ميسسيا, 11 باس كونسۋل جانە 17 كونسۋل قىزمەت ەتەدى. وسى كۇنى دەپۋتاتتار «قازاق­ستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە ەلەكتر ەنەرگەتيكاسى ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ جوباسىن ەكىنشى وقىلىمدا ماقۇلدادى. بۇل قۇجات ۇلت جوسپارىنىڭ وڭىر­لىك ەلەكترجەلىلىك كومپانيا­لاردى ىرىلەندىرۋدى كوزدەيتىن 51-قا­دامىنا سايكەس ازىرلەنگەن. وسىن­داي ىرىلەندىرۋ پروتسەسى تۇ­تىنۋ­شىلاردى ەنەرگيامەن قام­تاما­سىز ەتۋ سەنىمدىلىگىن ارتتىرۋى  جانە ەلەكتر ەنەرگياسىن تا­راتۋ شى­عىنىن تومەندەتۋى ءتيىس. زاڭ جوباسىن قاراستىرۋ بارىسىندا دەپۋتاتتار تاراپىنان 250-دەن استام تۇزەتۋلەر تالقىلانعان. ۇسى­نىلعان تۇزەتۋلەر ەلەكتر ەنەر­گەتيكاسى سالاسىنىڭ تۇراقتى جانە مۇلتىكسىز قىزمەت ەتۋىن قام­تا­ماسىز ەتۋگە باعىتتالىپ وتىر.  جالپى وتىرىس سوڭىندا كەيبىر دەپۋتاتتار قۇزىرلى ورىندارعا دەپۋتاتتىق ساۋالدارىن جولدادى. 

نۇرلىبەك دوسىباي, «ەگەمەن قازاقستان»