عارىشتىق قىزمەت سالاسى ۇدەمەلى يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ باعدارلاماسىنىڭ باسىم سەكتورى بولىپ سانالادى. بۇل جونىندە كەشە ءماجىلىس توراعاسىنىڭ ورىنباسارى جانىبەك كارىبجانوۆتىڭ جەتەكشىلىگىمەن وتكەن ۇكىمەت ساعاتىندا ۇلتتىق عارىش اگەنتتىگىنىڭ توراعاسى تالعات مۇساباەۆ ءمالىم ەتتى.
اگەنتتىك توراعاسى «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى عارىشتىق قىزمەتتى دامىتۋ» تاقىرىبىندا سويلەگەن سوزىندە 2010-2014 جىلدارعا ارنالعان عارىش قىزمەتىن دامىتۋ باعدارلاماسى بويىنشا اتقارىلىپ جاتقان شارالاردى سانامالاپ بەردى. اتاپ ايتقاندا, قازىر «KazSat» سپۋتنيكتىك بايلانىس جانە تاراتۋ جۇيەسى جاسالۋدا. سونىڭ نەگىزىندە «KazSat-2» «KazSat-3» جوبالارى جانە عارىشتىق اپپاراتتاردى جەردەن باسقارۋ رەزەرۆتىك كەشەنى جۇمىستارى جۇزەگە اسىرىلۋدا. ءۇستىمىزدەگى جىلدىڭ 16 شىلدەسىندە «KazSat-2» عارىش اپپاراتى «بايقوڭىر» عارىش ايلاعىنان ۇشىرىلسا, ونىڭ جەر وربيتاسىنداعى جاعدايى قازان ايىنىڭ سوڭىنا دەيىن سىنالىپ ءبىتۋى ءتيىس.
ال «KazSat-3» عارىش اپپاراتىن ازىرلەۋ جوباسى حالىقارالىق لە بۋرجە (فرانتسيا, پاريج قالاسى) اۆياتسيالىق عارىشتىق سالونىندا اكادەميك م.ف.رەشەتنەۆ اتىنداعى «اقپاراتتىق سپۋتنيكتىك جۇيە» ااق رەسەيلىك كومپانياسى مەن عارىشتىق بايلانىس رەسپۋبليكالىق ورتالىعى اراسىنداعى كەلىسىم-شارتقا قول قويۋ ناتيجەسىندە ومىرگە كەلگەن بولاتىن. كەلىسىم-شارت ەرەجەسىنە ءسايكەس رەسەيلىك كومپانيا باستى ورىنداۋشى دا, ال Thales Alenia Space ەۋروپالىق كومپانياسى ونىڭ ارىپتەسى رەتىندە بەلگىلەنگەن. «KazSat-3» عارىش اپپاراتىن 2013 جىلدىڭ سوڭىنا تامان ۇشىرۋ كوزدەلگەن. بۇدان باسقا, الماتى وبلىسىنىڭ ىلە اۋدانى اۋماعىندا عارىشتىق اپپاراتتاردى جەردەن باسقارۋ رەزەرۆتىك كەشەنى سالىنىپ جاتسا, ول 2012 جىلدىڭ باسىندا ىسكە قوسىلادى دەپ كۇتىلۋدە.
ت.مۇساباەۆتىڭ سوزىنەن بەلگىلى بولعانىنداي, جەردى اراقاشىقتىقتان زوندتاۋ جۇيەسىنە ارنالعان جوبانىڭ قۇرىلىسى دا باستالىپتى. «استانا – جاڭا قالا» ەكونوميكالىق ايماعىنىڭ اۋماعىندا 30 گەكتار جەرگە عارىشتىق اپپاراتتاردى جيناقتاۋ-سىناقتان وتكىزۋ كەشەنى قۇرىلىسى جۇرگىزىلۋدە ەكەن. «عالام» جشس نەگىزىندە قازاق-فرانتسۋز بىرلەسكەن كاسىپورنى قۇرىلىپ, فرانتسيالىق «EADS Astrum» كومپانياسى تاراپىنان قاجەتتى قۇرال-جابدىقتار قويىلۋى بويىنشا كەلىسىم دە جاسالعان كورىنەدى. عارىشتىق اپپاراتتاردى جوبالاۋ, جيناۋ جانە سىناقتان وتكىزۋدە ءتاجىريبە جيناقتاۋ ءۇشىن 24 قازاقستاندىق ينجەنەر فرانتسيالىق كاسىپورىنعا جىبەرىلىپتى. سونىمەن, اقمولا مەن الماتى وبلىستارىندا 10 ديففەرەنتسيالدى ستانسالار جانە ءموبيلدى ديففەرەنتسيالدى ستانسا, سونداي-اق استانا قالاسىندا ءوڭىرلىك ورتالىقتى ىسكە قوسۋ قولعا الىنعان.
«بايقوڭىر» عارىش ايلاعى اۋماعىندا «بايتەرەك» زىمىران ۇشىرۋ كەشەنىن سالۋ جوباسىنىڭ تەحنيكالىق-ەكونوميكالىق نەگىزدەمەسى قازىر ەكونوميكالىق دامۋ جانە ساۋدا مينيسترلىگىندە ەكەنى بەلگىلى بولدى. اگەنتتىك توراعاسىنىڭ سوزىنە قاراعاندا, ونىڭ قۇنى 223 ميلليون دوللاردان 1 ميلليارد 248 ميلليون دوللارعا دەيىن ارتقان. سونداي-اق ەلىمىزدىڭ «دنەپر» جانە «زەنيت» عارىشتىق زىمىران كەشەنى جوباسىنا قاتىساتىنى دا نازاردان تىس قالمادى.
ال «زەنيت» زىمىران ۇشىرعىشى بويىنشا «نازەمنىي ستارت» جوباسىنا قازاقستاننىڭ رەسەيمەن جانە ۋكراينامەن بىرگە قاتىسۋى بويىنشا جۇمىس توبى قۇرىلىپ, وسى ماسەلە جان-جاقتى پىسىقتالۋدا ەكەن. ۇلتتىق عارىش اگەنتتىگىنىڭ توراعاسى, سونىمەن قاتار, عارىش ماماندارىن دايارلاۋعا ەلىمىزدىڭ 5 جوعارى وقۋ ورنى جۇمىلدىرىلىپ وتىرعاندىعىنان حاباردار ەتە كەتتى. «بولاشاق» حالىقارالىق باعدارلاماسىنا سايكەس رەسەي, اقش, ۇلىبريتانيا, فرانتسيا, گەرمانيا, نيدەرلاندى, كانادا جانە قىتايدا 9 ماماندىق بويىنشا 58 قازاقستاندىق ستۋدەنت ءبىلىم الۋدا ەكەن. بايقوڭىر قالاسىنداعى «ۆوسحود» ماسكەۋ اۆياتسيا ينستيتۋتىنىڭ فيليالىندا 205 قازاقستان ازاماتى وقۋدا كورىنەدى.
ۇكىمەت ساعاتىن قورىتىندىلاعان ج.كارىبجانوۆ قازاقستان ءۇشىن عارىش قىزمەتىنىڭ دامۋى وتە ماڭىزدى ماسەلە ەكەنىن ەرەكشە اتاپ كەتتى. «بايقوڭىر» عارىش ايلاعىنداعى قازىرگى كەزدە تۋىنداپ وتىرعان الەۋمەتتىك جانە ەكولوگيالىق ماسەلەلەردى شەشۋ جولدارى, «KazSat-2» جەر سەرىگىن ءتيىمدى پايدالانۋ, اسىرەسە, حالىققا قىزمەت كورسەتۋدە ونىڭ باعاسىن تومەندەتۋ; عارىش سالاسىنداعى عىلىمي ورتالىقتاردى جاڭعىرتۋ, ماقساتتى قاراجاتتاردى قاراستىرۋ, وسى سالادا ەڭبەكتەنەتىن مامانداردى دايىنداۋ ماسەلەلەرى وتكىر سانالادى. «ال دەپۋتاتتار قاجەتتى شەشىمدەردى, ونىڭ ىشىندە قازىر ماجىلىستە تالقىلانىپ جاتقان «عارىش قىزمەتى تۋرالى» زاڭ جوباسىن جان-جاقتى پىسىقتاپ, جىلدىڭ اياعىنا دەيىن قابىلداۋعا كۇش سالاتىن بولادى», دەدى ج.كارىبجانوۆ.
اسقار تۇراپباي ۇلى.