«ەسىگىڭنىڭ الدى ءدوڭ بولسا, ەرتتەپ قويعان اتپەن تەڭ, اۋىلىڭدا شەجىرەشى قارت بولسا, جازىپ قويعان حاتپەن تەڭ» دەمەكشى, ەلىمىزدىڭ ءار ولكەسىندە «جازىپ قويعان حاتقا» بالارلىق قاريالار بولادى. مۇنارالى ماڭعىستاۋ ولكەسىنىڭ سونداي قارياسى – قازىر جاسى توقسانعا كەلىپ وتىرعان وتەجان الشىمباەۆ. وتەكەڭ سوناۋ, سوعىستىڭ ءدۇرسىلى بارشا ەلىمىزدى دۇبىرلەتىپ تۇرعان تۇستان اتقا ءمىنىپ, ول كەزدە ءبىر اۋدان عانا بولعان تۇبەكتىڭ بارلىق قيىر-شيىرىن ارالاپ, بارلىق سىرىنا قانىققان, جامانىنا كۇيىنىپ, جاقسىسىنا ءسۇيىنىپ, حال-قادەرىنشە حالىقتىڭ ءومىرىن جاقسارتۋعا, كوڭىلىن مارقايتۋعا ماڭدايتەرىن اياۋسىز توككەن جان. سوندىقتان دا بۇگىن ماڭعىستاۋلىقتار ول كىسىنى الاقانىنا سالىپ ايالاپ, الدىنا سالىپ قۇرمەتتەپ وتىرادى.
جۋىردا ءو.الشىمباەۆتىڭ ءومىر جولىنان مول ماعلۇمات بەرگەن, سونىمەن بىرگە, مۇنايلى ولكەنىڭ سوڭعى 60-70 جىلدىق تاريحىنا شىنايىلىقپەن شولۋ جاساعان, وندا ءىزى قالعان جاقسىلار مەن جايساڭداردىڭ ورەلى ىستەرىن ەسكە العان جانە اقىنجاندى جاننىڭ ۇزاق جىلداردان بەرى تىرنەكتەپ جازعان جىرلارى مەن كوكەيكەستى سىرلارىن قامتىعان «ەسەيدىم بىرگە ەلىممەن» اتتى جيناعى جارىق كوردى.
كىتاپتىڭ العىسوزىن جازعان قازاقتىڭ ايماڭداي ازاماتى, سول ءوڭىردىڭ تۋماسى ءابىش كەكىلباي ۇلىنا ءسوز بەرسەك: «ول جىلدارى ماڭعىستاۋداي ۇلان-عايىر ولكەدە بار بولعانى فورت-شەۆچەنكو قالاسى مەن تاۋشىق كەنتى, جيىرماشاقتى اۋىلدار بولاتىن. بايتاق دالادا جايىلعان مال مەن جۇگىرگەن اڭنان باسقا ەشتەڭە كورمەيتىنبىز. سوندا دا جەر تۇبىندەگى بۇل ولكەگە سوناۋ استانادان ءمۇيىزى قاراعايداي ەل جاقسىلارى ات قۇرعاتپايتىن», دەپ ەسكە الا كەلىپ, مۇندا قارقاراداي بولىپ ءسابيت مۇقانوۆتىڭ, سەركە قوجامقۇلوۆتىڭ, شارا جيەنقۇلوۆا مەن روزا باعلانوۆانىڭ, عاريفوللا قۇرمانعاليەۆتىڭ, ءشامشى قالداياقوۆ پەن تولەگەن ايبەرگەنوۆتىڭ جانە ت.ب. كەلگەنىن جازادى. سونداي, قادىرمەندى مەيمانداردى ارالاتاتىن, ەلدى كورنەكتى جاعىنان كورسەتە بىلەتىن, كورگەندى دە كوسەمسوزدى ادامدى ىزدەگەندە اۋپارتكومنىڭ حاتشىسى وتەكەڭنەن وڭتايلى ادام بولمايدى ەكەن. ال جاقسىلارمەن جاناسقان وتەكەڭ ولاردىڭ ايتقان سوزدەرى, قىزىقتى قىلىقتارى مەن ءوزىنىڭ كوڭىلىنە ءتۇيگەندەرىن قاعاز بەتىنە تۇسىرە بەرىپتى. سول جاندى ەستەلىكتەر كەزىندە وبلىستىق, رەسپۋبليكالىق گازەت بەتتەرىنە شىعىپ تا جاتقان, ەندى سولاردىڭ ءبارىن ىزدەگەن جان ءبىر جەردەن تاباتىن بولادى.
سونىمەن بىرگە, وتەجان اقساقال جەرگىلىكتى جەردەگى جىر سۇلەيلەرى بولعان ساتتىعۇل جانعابىلوۆ, تۇمەن بالتاباسوۆ, كۇي ءدۇلدۇلى مۇرات وسكەنباەۆ تۋرالى دەرەكتەرگە تولى ەستەلىكتەر جازىپ, وسى كىتابىنا ەنگىزگەن. ءو.الشىمباەۆ ولارمەن ولەڭ-جىرلارى ارقىلى عانا تانىس ەمەس, كوزدەرىن كورىپ, كوڭىلدەرى جاقىن جۇرگەن جانە تالايىنا دەمەۋ بولىپ, قولتىقتارىنان سۇيەگەن ادام. سوندىقتان ولاردىڭ جان-دۇنيەلەرىن جاقسى بىلەدى.
وتەكەڭنىڭ كىتابىندا ماڭعىستاۋ ءوڭىرىن باسقارۋعا, ەلدىڭ ەڭسەسىن كوتەرىپ گۇلدەنۋىنە, ونەرى مەن مادەنيەتىنىڭ وسۋىنە قولدارىنان كەلگەنشە مول ەڭبەك سىڭىرگەن تولەسىن اليەۆ, يباش جانبولاتوۆا, تولەگەن قاعازوۆ, ەسبول ومىرباەۆ, قويسارى سارعوجاەۆ, ۇسەن ساعىمباەۆ, ورىنباي بالدەكوۆ, ناسىپقالي ماراباەۆ, نۇرلىحان بەكبوسىنوۆ جانە ت.ب. جايلى دا ەسكە الۋ بارىسىندا كوپتەگەن دەرەكتەر بەرىلگەن.
سونىمەن قاتار, بۇكىل ەلىمىزگە اتى شىققان ماڭعىستاۋلىق عىلىم مەن ونەر قايراتكەرلەرىمەن دە وتەجان قاريا جاقسى قارىم-قاتىناستا بولعاندار تۋرالى ءوزىنىڭ كورگەندەرى مەن كوڭىلگە ءتۇيگەندەرىن, جازىسقان حاتتارىن ءجۇيەلەپ, كىتابىنا ەنگىزگەن. ولاردىڭ قاتارىندا فيلولوگ عالىم قابيبوللا سىديقوۆ, اتاقتى ءدارىگەر ەستورە ورازاقوۆ, اقىن-جازۋشىلار ءابۋ سارسەنباەۆ, جاردەم كەيكين, ءابدىجامىل نۇرپەيىسوۆ, ءابىش كەكىلباي ۇلى, فاريزا وڭعارسىنوۆا, تەمىرحان مەدەتبەك جانە ت.ب. بار.
وتەجان الشىمباەۆتىڭ ءومىر جولى تۋرالى قىسقاشا ايتا كەتەتىن بولساق, ول 1947 جىلدان زەينەت دەمالىسىنا شىققان 1983 جىلعا دەيىن فورت-شەۆچەنكو, ماڭعىستاۋ, ماقات, جاڭاوزەن اۋداندىق, قالالىق اتقارۋ كوميتەتى ءتوراعاسىنىڭ ورىنباسارى, توراعاسى, پارتيا حاتشىسى بولىپ ىستەگەن جان. بەس ۇل, ەكى قىز ءوسىرىپ, ولاردى ەلگە ۇلگىلى ازاماتتار ەتىپ تاربيەلەگەن. قازىر ولاردان 21 نەمەرە, 10 شوبەرە كورىپ وتىرعان جايى بار. بىرنەشە وردەن-مەدالداردىڭ يەگەرى. كوپ جىلدان بەرى جاڭاوزەن قالالىق ارداگەرلەر ۇيىمىنىڭ توراعاسى. 700 بەتتىك اتالعان ەڭبەگى ونىڭ بارلىق ءومىر جولىن قامتىسا, قىزىقتى دا, ۇلاعاتتى دەرەكتەرگە تولى. سونىڭ ىشىندە 1994 جىلى سول جىلداردا اقش-تا قىزمەت جاساعان ۇلى زەينوللانىڭ ۇيىندە 45 كۇن بولىپ, كورگەن-تۇيگەندەرىن «امەريكا كۇندەلىگى» اتتى ەستەلىگىنە توپتاستىرىپ, وقىرمانعا ۇسىنىپتى.
بۇل كىتاپتى ءتۇيسىنىپ, ءسۇيسىنىپ وقىعان جاندارعا بەرەر ءتالىمى مەن تاربيەسى وتە مول.
جاقسىباي سامرات.